tv LIVE radio LIVE tv LIVE
meer NPO start
EenVandaag Opiniepanel

NSC verliest fors in zetelpeiling, veel kiezers willen andere rol voor Pieter Omtzigt

NSC verliest fors in zetelpeiling, veel kiezers willen andere rol voor Pieter Omtzigt
NSC-leider Pieter Omtzigt
Bron: ANP

NSC verliest in een maand tijd 6 zetels. In de nieuwe peiling van EenVandaag en Verian heeft de partij nu 3 virtuele zetels. Bij de laatste Tweede Kamerverkiezingen haalde NSC er nog 20. Verder zijn er weinig verschuivingen in de zetelpeiling.

Een groep voormalig Omtzigt-stemmers zou thuisblijven als er nu verkiezingen zouden zijn. Andere weggelopen NSC-stemmers zijn sinds de verkiezingen overgestapt naar de PVV en het CDA. En veel kiezers die nu nog wel op NSC zouden stemmen, zijn niet helemaal zeker van die keuze: 46 procent kiest voor NSC, maar overweegt ook andere partijen, vooral het CDA, de VVD en BBB zitten ook in het hoofd van de overgebleven NSC'ers.

Zo zeker zijn kiezers van hun stemkeuze in de zetelpeiling.

Vertrouwen in Omtzigt gedaald

NSC was de afgelopen weken veelvuldig in het nieuws. Partijleider Pieter Omtzigt zit sinds half september tijdelijk ziek thuis met vermoeidheidsklachten en NSC kwam onder vuur te liggen vanwege de noodwet die het kabinet wil invoeren om de asielinstroom te beperken.

Het vertrouwen in Pieter Omtzigt is sinds de verkiezingen hard gekelderd. In december 2023, vlak na de Tweede Kamerverkiezingen, had 94 procent van de mensen die op NSC hadden gestemd, nog vertrouwen in Omtzigt als partijleider. Inmiddels is nog maar 45 procent van die NSC-kiezers positief, blijkt uit onderzoek onder het Opiniepanel.

Partijleider of Kamerlid?

Veel kiezers vinden Omtzigt een integere en betrokken politicus met veel dossierkennis, maar in de maanden na de verkiezingen raakten ze teleurgesteld in hem. De politicus twijfelde volgens zijn eigen stemmers te veel, had moeite met het sluiten van compromissen en kon op verschillende momenten de spanning niet aan. "Daar hoef je geen psycholoog of psychiater voor te zijn", verklaart iemand die bij de verkiezingen op NSC stemde.

Over zijn kwaliteiten als Kamerlid zijn de meeste mensen wel te spreken. Ze noemen hem in die rol 'ijzersterk' en 'in zijn kracht'. Een grote groep kiezers (48 procent) wil daarom het liefst dat Omtzigt in de toekomst geen fractievoorzitter meer wordt, maar terugkomt als Kamerlid. "Dan heeft hij het minder druk en kan hij toch leveren op inhoud", licht een deelnemer toe.

Het vertrouwen dat NSC-kiezers in Omtzigt hebben, door de tijd

Fractievoorzitter NSC

3 op de 10 (30 procent) van de mensen die op NSC hebben gestemd, zien wel het liefst dat Omtzigt terugkeert als fractievoorzitter. "Hij ís de partij", zegt iemand die nu op NSC zou stemmen. "Alleen hij kan dit tot een succes maken."

Omtzigt wordt nu vervangen door Nicolien van Vroonhoven, de nummer twee van de kieslijst. Ook over haar zijn NSC-stemmers verdeeld: 45 procent van de NSC-kiezers heeft redelijk tot veel vertrouwen in haar als fractievoorzitter, 43 procent heeft weinig tot geen vertrouwen.

Zo denken voormalige en huidige NSC-stemmers over een terugkeer van Pieter Omtzigt

Verdeeld over noodwet

Van Vroonhoven werd tijdens de Algemene Beschouwingen aangevallen omdat het kabinet, waar NSC onderdeel van uitmaakt, een noodwet wil invoeren om de asielinstroom te beperken. Wetten kunnen dan worden ingevoerd voordat de Eerste en Tweede Kamer ermee hebben ingestemd. Partijen vinden dat dit niet past bij NSC, omdat die partij zou staan voor goed bestuur. De Raad van State gaat er eerst een advies over uitbrengen.

Mensen die op NSC hebben gestemd, zijn verdeeld over de kwestie. Als de Raad van State negatief adviseert over de noodwet, kan het kabinet dat advies naast zich neerleggen. 44 procent van de NSC-stemmers vindt dat het kabinet dat dan ook moet doen, en de noodwet hoe dan ook moet doorvoeren. Een iets grotere groep, 50 procent, vindt juist dat het kabinet, als de Raad van State negatief adviseert, moet zoeken naar andere manieren om de asielinstroom in te perken.

Waarom NSC fors verliest in de zetelpeiling en hoe andere partijen er momenteel voor staan, bekijk je in dit tv-item.

Bekijk ook

Zetelpeiling

Verder verandert er weinig in de zetelpeiling van deze maand. De PVV blijft met 41 zetels met afstand de grootste partij. GroenLinks-PvdA volgt op enige afstand. De partij van Frans Timmermans staat, net als in augustus, op 27 zetels. Timmermans wordt door de leden van het Opiniepanel het meest genoemd als oppositieleider; mensen vinden hem 'betrokken' en 'op dreef'.

De VVD staat met 23 zetels op gelijke hoogte met vorige maand, en met de verkiezingen. Toen haalde de partij onder Dilan Yeşilgöz 24 zetels. Ook coalitiepartij BBB blijft, vergeleken met een maand geleden, stabiel. De partij staat nu op 7. Het CDA staat op 10 zetels, een verdubbeling van de 5 die de partij er bij de verkiezingen haalde. De winst is vooral toe te schrijven aan het optreden van partijleider Henri Bontenbal: vrijwel alle mensen die nu op het CDA willen stemmen of dat bij de verkiezingen hebben gedaan, hebben vertrouwen in hem als partijleider.

De volledige zetelverdeling van september

Bekijk ook

info

Over het onderzoek

De zetelverdeling is gebaseerd op onderzoek van Verian (voorheen Kantar Public) onder een representatieve steekproef van 1.607 stemgerechtigde Nederlanders. De gegevens zijn verzameld van 20 tot en met 23 september 2024. Het onderzoek is gewogen op geslacht, opleidingsniveau, regionale spreiding, leeftijd, de grootte van het huishouden, stedelijkheid, culturele afkomst en stemgedrag bij de vorige Tweede Kamerverkiezingen. Voor de zetels gelden statistische marges van +/- 2 zetels bij de grootste partijen en +/- 1 zetel bij kleine partijen.

Het onderzoek onder het Opiniepanel is gehouden op 22 en 23 september 2024. Daaraan deden 21.531 mensen mee, onder wie 2.662 mensen die bij de verkiezingen op NSC hebben gestemd.

Bekijk ook

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Grote natuurbrand BIJ Ede roept vraag op: zijn we wel genoeg voorbereid op droogte? Het ligt niet alleen aan te weinig regen

Meerdere natuurbranden en een sproeiverbod in Brabant: het is erg droog. En dat terwijl het pas begin april is. Wapenen we ons wel goed genoeg tegen droogte? "Er is in de winter vrij veel regen gevallen, maar dat water is voor een groot deel afgevoerd."

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Publieke omroep gaat op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Programma's verdwijnen en meer herhalingen'

Publieke omroep gaat op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Programma's verdwijnen en meer herhalingen'
Bron: ANP

De kogel is door de kerk: de publieke omroep wordt grondig hervormd. Van de dertien omroepen blijft een handvol 'omroephuizen' over en de NTR verdwijnt, waardoor nog onduidelijk is wie programma's als Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal gaat maken.

Minister Eppo Bruins, die verantwoordelijk voor is mediabeleid, heeft zijn plannen vandaag in een brief naar de Tweede Kamer gestuurd. Volgens hem moet de publieke omroep beter inspelen op veranderingen in de samenleving en de opkomst van de grote techbedrijven, die de digitale media domineren. Ook wil Bruins 157 miljoen euro bezuinigen.

'Iedereen een plek geven'

"Wat we nodig hebben is een publieke omroep die beter samenwerkt, waar men met elkaar ervoor zorgt dat er meer geluid vanuit de samenleving terechtkomt in de omroepen en de programma's", zegt Bruins over het doel van zijn plannen. "Wat ik hoop is dat we over een paar jaar nog die mooie programma's zien die we nu ook zien, maar dat we merken dat iedereen een plek krijgt in het bestel."

In het huidige omroepbestel gaat dat nu niet goed, vindt de minister. Om een nieuw geluid te laten horen moet je eerst een compleet nieuwe omroep oprichten, met het daarbij minimaal 50.000 leden en een volledig nieuwe organisatie. Tussen een idee en het eerste programma zit volgens hem te veel tijd.

Vier of vijf 'omroephuizen'

Om dit te veranderen, en om kosten te besparen, moeten de huidige dertien omroepen van Bruins - als alles meezit - in 2029 opgaan in vier of vijf 'omroephuizen'. Daarmee is het bijna onvermijdelijk dat bekende omroepnamen zullen verdwijnen. In de toekomst hoeven omroepen bovendien geen leden meer te hebben en kunnen er geen nieuwe omroepen meer toetreden tot het bestel.

Maar om ervoor te zorgen dat alle geluiden die te horen zijn in de maatschappij ook daadwerkelijk een plek krijgen op televisie, radio en internet, wil de minister de omroephuizen verplichten om 'mee te bewegen met veranderende geluiden in de samenleving'. Hoe dat er in de praktijk uit moet gaan zien en wie daar toezicht op houdt, moet nog worden uitgewerkt, erkent hij.

Publieke omroep gaat grondig op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Meer herhalingen'

Wat merkt de kijker?

Wel is het 'onvermijdelijk' dat de kijker of luisteraar iets gaan merken van de plannen, erkent de minister. Dat komt door de jaarlijkse bezuiniging van bijna 160 miljoen euro, maar ook door het verdwijnen van een omroep als de NTR. Die maakt educatieve programma's en (educatieve) jeugdprogramma's. Denk aan Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal, maar ook programma's als Andere Tijden.

De hervormingen van de publieke omroepen leveren volgens Bruins daarnaast niet genoeg geld op om te voorkomen dat in de toekomst ook programma's van andere omroepen op radio en televisie geschrapt zullen moeten worden.

Bekijk ook

'Meer herhalingen'

"Dit zal leiden tot meer herhalingen en minder productie", verwacht mediahistoricus en omroepdeskundige Huub Wijfjes van de Rijksuniversiteit Groningen. Ook is het volgens hem de vraag wie programma's als Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal - 'die breedgedragen zijn' - zal overnemen.

"De minister wil dat de educatieve taken naar andere omroepen gaan", legt hij uit. "Maar wie neemt dat soort programma's over? Of de geschiedenisprogramma's? Dat is onduidelijk."

Terug naar oude systeem

De mediahistoricus zegt dat Nederland met het nieuwe omroepbestel terugkeert naar het systeem dat voor 1968 bestond: omroepen die voor eeuwig in het bestel zitten omdat nieuwe omroepen niet kunnen en mogen toetreden.

En met het opheffen van de NTR, een zogenoemde 'taakomroep' die culturele en educatieve programma's moet uitzenden, keren we volgens Wijfjes terug naar de situatie van voor 1992. "Mijn grootste zorg is: hoe wordt de kwaliteit overeind gehouden met minder geld?"

Bekijk ook

'Eindelijk alles op de schop'

VVD-Kamerlid Claire Martens is juist tevreden dat het omroepbestel nu eindelijk op de schop gaat. Haar partij pleit al jaren voor een grondige stelselherziening omdat de publieke omroep niet meer bij de tijd zou zijn.

In het plan van minister Bruins zegt Martens grotendeels haar eigen plannen terug te zien. "Focus op waar wat ons betreft eigenlijk de publieke omroep voor is. Dus meer op journalistiek, en op het maken van culturele programma's."

Minder geld, minder kwaliteit?

Het Kamerlid zegt dat het 'een feit' is dat de publieke omroep het moet gaan doen met minder geld. "Maar dat betekent niet dat de mensen thuis daar last van gaan hebben", vertelt ze. "Wij willen al die managementlagen, al die bestuurslagen gaan afzwakken. Dus minder geld naar de publieke omroep betekent niet minder geld naar de journalistiek."

Maar volgens omroepdeskundige Wijfjes is dat nog maar de vraag: "De hervorming hinkt op twee gedachten: enerzijds bezuinigen, maar anderzijds investeren in de publieke omroep en journalistiek. Dat is moeilijk met elkaar te verenigingen."

Bekijk ook

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant