Winterdip: 6 op 10 jongeren heeft er last van, maar er valt iets tegen te doen

Afgelopen januari deed het EenVandaag Opiniepanel onderzoek onder 1.825 leden van 16 tot en met 34 jaar, waaruit bleek dat een meerderheid (60 procent) van de jongeren zich slechter voelt tijdens de wintermaanden. De jongeren gaven aan dat ze sneller moe worden, zich futloos voelen, en emotioneel en chagrijnig zijn in die tijd.

Winterdip versus winterdepressie

Een winterdip is eigenlijk een milde versie van de winterdepressie. "We zien vaak dat het begint in september met wat milde klachten maar in november, december en januari zitten mensen diep in de winterdepressie", zegt hoofd van de polikliniek winterdepressie Douwe van Tuinen van het UMC Groningen.

"Dan is eigenlijk alles een opgave, hebben zij moeite met opstaan, de dag vol te houden en voelen ze zich overdag heel duf." Deelnemers van het Jongerenpanel sommen dezelfde soort klachten op. "Het is een stuk moeilijker om uit bed te komen en mezelf gemotiveerd te houden om iets te doen op een dag", vertelt iemand.

Minder daglicht

Een belangrijke oorzaak ligt bij het gebrek aan daglicht in de wintermaanden. "Daglicht zet onze biologische klok aan", legt hoogleraar neuropsychologie Erik Scherder uit. Daglicht zorgt voor de aanmaak van serotonine, dat is een bepaald hormoon dat veel emoties en processen regelt.

Daardoor heeft dat licht dus ook veel invloed op onze stemming: minder zonlicht heeft een negatief effect en meer zonlicht juist een positieve uitwerking. Mentaal heeft het dus veel invloed. "Ik merk dat ik meer negatieve gedachten ervaar", gaf een jongere in het onderzoek aan.

Slaaptekort

Dat zoveel jongvolwassenen een winterdip ervaren, kan volgens chronobioloog Roelof Hut van de Rijksuniversiteit Groningen verband houden met slaaptekort. "We zien die gevoeligheid voor te weinig zonlicht vooral optreden bij mensen die ook een wat tragere klok hebben, die de neiging hebben om laat naar bed te gaan en ook laat weer wakker te worden."

"En dan zie je dat dat vooral gebeurt bij mensen tussen de 20 en 30, waarbij ze gewoon vanuit een soort biologische neiging laat naar bed gaan", legt hij uit.

Later naar bed

School- en werktijden blijven hetzelfde ondanks dat het in de ochtend en avond nu donker is. "Zonlicht is toch eigenlijk het licht wat de biologische klok in de pas houdt. En hoe minder licht je ziet, hoe meer er de neiging is om later naar bed te gaan", voegt Hut toe.

Een soort vicieuze cirkel dus, want door dat weinige slapen word je ook weer vermoeider. Een panellid omschrijft: "Terwijl alles meer moeite kost, heb je vanwege het gebrek aan zonlicht ook nog eens minder energie. De winter: een uitputtingsslag."

Meer last dan volwassenen?

Of jongvolwassenen hier méér last van hebben dan volwassenen is niet te zeggen op basis van het panelonderzoek. Het grootste en meest recente wetenschappelijke onderzoek dat is gedaan naar winterdip en -depressie stamt uit 1999 maar wordt nog altijd aangehaald.

Daaruit bleek dat 8,5 procent van alle Nederlanders last had van een winterdip en 3 procent daadwerkelijk rondloopt met een winterdepressie.

Tóch naar buiten

Voor de mensen die last hebben van een winterdip is het zeker geen verloren zaak. Volgens Scherder is het vooral belangrijk om naar buiten te gaan. "Ook al zijn het sombere dagen waarbij je denkt dat het niet nodig is, het maakt toch uit. De intensiteit van het licht is altijd meer dan de intensiteit van het licht als je binnen zit."

Dat is iets wat veel jongeren al doen, blijkt uit het onderzoek. Bijna de helft (46 procent) gaat vaker naar buiten als ze merken dat ze last hebben van de dip. Verder nemen ze supplementen zoals vitamine D (45 procent) of spreken ze af met vrienden (36 procent). 3 op de 10 (31 procent) doen niks tegen de winterdip.

'Bright light'

Zie je het nou echt niet zitten om de kou te trotseren zodat je genoeg zonlicht opneemt? Dan is er volgens Scherder ook nog een technologisch alternatief.

Een zogenoemd 'bright light' zou dan ook kunnen helpen. "Dat is een lichtlamp, perfect als je opstaat voor een half uurtje. Daarmee komt meteen je ritme er al goed in." En zoals altijd, helpt bewegen natuurlijk ook, sluit hij af.