Koninklijk bezoek aan president Donald Trump ongepast? Ruim helft vindt het kunnen, maar grootste groep wil wel dat premier Rob Jetten zich uitspreekt over zijn beleid
57 procent vindt het acceptabel dat het koningspaar op werkbezoek gaat in Amerika. Het bezoek komt op een gevoelig moment, tijdens een broze wapenstilstand tussen de VS en Iran, maar afzeggen zou volgens velen niet goed zijn voor de verhoudingen.
Dat blijkt uit onderzoek van EenVandaag onder zo'n 22.000 leden van het Opiniepanel. Koning Willem-Alexander en koningin Máxima reizen volgende week langs verschillende Amerikaanse staten, om onder andere stil te staan bij de historische, culturele en economische banden tussen Nederland en de VS. Daarbij staat een ontmoeting met president Donald Trump en een overnachting in het Witte Huis op het programma.
Slag om de arm
Het bezoek stond al langere tijd gepland, maar valt op een moment dat er veel internationale spanningen zijn. Eerder deze week dreigde Trump dat in Iran 'een hele beschaving zou uitsterven' als de Straat van Hormuz niet werd heropend, maar toch kwamen de landen een staakt-het-vuren overeen van 2 weken. Voor sommige deelnemers is dat een reden waarom zo'n werkbezoek op dit moment kan.
Op dit moment zeg ik: 'Gaan.' Maar als Trump escaleert, moet het heroverwogen worden.een panellid dat vindt dat het koningspaar naar de VS moet gaan
Wel houden veel deelnemers, gezien het wankele bestand, vaak een slag om de arm. "Het hangt sterk af van wat er komende tijd gaat gebeuren. Op dit moment zeg ik: 'Gaan.' Maar als Trump escaleert, moet het heroverwogen worden", legt iemand uit. Anderen denken dat het bezoek beter tactisch uitgesteld kan worden, tot de onderhandelingen tussen de VS en Iran helemaal zijn afgerond.
'Logeren bij dictator'
Voor de meeste deelnemers die wel voor het bezoek zijn, is de overnachting in het Witte Huis geen brug te ver. Ruim de helft (53 procent) van alle deelnemers vindt dat geen probleem, mede omdat Trump vorig jaar ook in paleis Huis ten Bosch bleef slapen. "Trump heeft iets met het koningshuis, misschien is het wel goed voor Nederland", vermoedt iemand.
Voor degenen die vinden dat het koningspaar überhaupt niet op bezoek moet, is die overnachting nog een extra reden om niet te gaan. "Je gaat toch niet logeren bij een dictator in de dop", vindt een panellid. Zowel voor- als tegenstanders vinden in elk geval dat het contact tussen de koning en Trump niet té vriendschappelijk moet zijn. 'Een beleefdheidsbezoek', omschrijven meerdere deelnemers het.
Moet Jetten zich uitspreken?
Daar hoort in elk geval niet bij dat de koning zich tijdens het bezoek uitlaat over het beleid van Trump, vindt 60 procent van de mensen in het onderzoek. Van premier Rob Jetten, die ook meereist en met Trump zal dineren, verwacht een grote groep dat wél. Ongeveer de helft (48 procent) vindt dat hij zich kritisch moet uitspreken. Bijvoorbeeld over het schenden van internationaal recht, dreigementen, of de band met Europa en de NAVO. Zeker kiezers van linkse partijen en ook regeringspartij D66 denken daar zo over.
Daarentegen denkt ook een flink aantal deelnemers dat Jetten er beter aan doet daar tijdens het bezoek niet over te beginnen, of twijfelt of dat verstandig is. Een kleine groep (8 procent) is positiever over Trump en vindt juist dat hij van de Nederlandse premier waardering moet krijgen voor zijn optreden.
Rutte geen voorbeeld
In Mark Rutte, die deze week als secretaris-generaal van de NAVO op bezoek ging bij de Amerikaanse president, zien de meeste mensen (58 procent) in elk geval geen geschikt voorbeeld voor Jetten. Deelnemers noemen de benadering van Rutte, die zich regelmatig complimenteus uitlaat over Trump, onder andere 'slijmerig', 'gênant', of 'een soort schoothondje'.
Ruim een kwart (28 procent) denkt dat de 'Rutte-methode' juist wel verstandig is. Zij noemen die aanpak vaak 'niet fraai', maar denken wel dat het de manier is waarop je dingen gedaan krijgt bij Trump. Bovendien denken sommigen dat zijn rol dat ook vereist: "Rutte moet de NAVO bij elkaar houden, Jetten moet beleid uitdragen."
Geen bondgenoot, wel te vriend houden
Hoe dan ook blijkt dat veel panelleden het lastig vinden om in te schatten hoe Nederland zich op dit moment tot de VS moet verhouden. Slechts 3 op de 10 (29 procent) zien het land op dit moment nog als bondgenoot.
Tegelijkertijd vindt een meerderheid (63 procent) het wel belangrijk dat we de VS te vriend houden, ook met het oog op de toekomst. "De VS biedt ons veiligheid en Trump is ook niet eeuwig de grote baas. Er komt vanzelf weer een ander en dan moet je niet te veel van de relatie gesloopt hebben", vindt een panellid.