radio LIVE tv LIVE
meer NPO start

Wanneer is een sport olympisch? 'Criteria zijn belangrijk, maar politiek speelt ook een grote rol'

Wanneer is een sport olympisch? 'Criteria zijn belangrijk, maar politiek speelt ook een grote rol'
Volleybal is een van de 32 sporten op de Olympische Spelen in Parijs
Bron: AFP

Vrijdagavond is het zover: dan beginnen de dertigste Olympische Zomerspelen. Dit jaar staan een aantal nieuwe sporten op het programma, waaronder kitesurfen, skateboarden en breakdancen. Voor EenVandaag Vraagt vroegen we wat jullie hierover willen weten.

Wat maakt een activiteit een sport? Sommige mensen vinden dat je daarvoor moet zweten, anderen vinden krakende hersens net zo belangrijk. Zelfs in de wetenschap is er niet één definitie van sport, zegt hoogleraar sportpsychologie aan de Rijksuniversiteit Groningen Nico van Yperen.

Wat maakt een sport olympisch?

Maar olympische sporten zijn een ander verhaal. Het Internationaal Olympisch Comité (IOC) bepaalt aan de hand van uiteenlopende criteria of een sport in aanmerking komt om onderdeel te zijn van de Olympische Spelen.

Om door het IOC erkend te worden, moet een sport in de eerste plaats bestuurd worden door een internationale federatie, legt Van Yperen uit. "Wat ook belangrijk is, is dat een sport op verschillende continenten door een bepaald aantal landen wordt beoefend", vult sporthistoricus Jurryt van de Vooren aan.

Menselijke kracht en toegankelijkheid

"Daarnaast mag een sport op de Olympische Spelen alleen worden toegelaten als er menselijke kracht voor wordt gebruikt, denk aan schaatsen, fietsen of turnen", vervolgt hij. "Dat is ook de reden dat er geen autosport op de Olympische Spelen komt, omdat daar dus een andere vorm van energie wordt gebruikt."

Een andere belangrijke voorwaarde is de toegankelijkheid voor vrouwen, weet hij. Het IOC vindt het belangrijk dat er evenveel mannelijke als vrouwelijke deelnemers meedoen. Maar er wordt volgens hem ook gekeken naar bijvoorbeeld de populariteit en kosten van een sport. Trekt die wel genoeg kijkers, en hoe vaak wordt ernaar gekeken op social mediaplatformen als YouTube?

info

Dertigste editie van Olympische Zomerspelen

De Olympische Spelen worden elke 4 jaar georganiseerd door het Internationaal Olympisch Comité. Van 26 juli tot en met 11 augustus 2024 vindt de dertigste editie van de Olympische Zomerspelen plaats in Parijs. De Paralympische Zomerspelen worden erna gehouden, van 28 augustus tot en met 8 september 2024.

Sinds de goedkeuring van de 'Olympische Agenda 2020' mogen organisatiecomités nieuwe sporten toevoegen aan het olympisch programma. Voor Parijs zijn breakdance, skateboarden, sportklimmen en kitesurfen geselecteerd. Volgens het IOC passen deze sporten bij de 'Olympische Agenda' omdat ze bijdragen aan meer gebalanceerde Spelen en een betere connectie met de jongere generatie bevorderen.

Sporten komen en gaan

Sinds enkele jaren heeft het organiserende land het recht om een sport op het olympische programma te zetten, zegt Van de Vooren. Dit jaar debuteert bijvoorbeeld breakdance als nieuwe sport op de Spelen, omdat de Franse organisatoren deze sport hebben toegevoegd.

"Eens in de 4 jaar kijkt het IOC of er sporten zijn die wellicht van het programma gehaald kunnen worden, of dat sporten erbij komen", legt de sporthistoricus uit. "Voor het IOC is het belangrijk dat sportfederaties een transparant bestuur hebben en dat de voorzitter niet al te veel onderzoeken van de FIOD en de FBI aan zijn broek heeft hangen."

Geen vanzelfsprekendheid

Maar als er een nieuwe sport wordt toegevoegd, betekent dat wel dat er ook eentje moet verdwijnen van de Spelen, vervolgt Van de Vooren.

"Het is daarom echt geen vanzelfsprekendheid dat bijvoorbeeld het langebaanschaatsen voor altijd olympisch blijft. Waarom? Omdat het niet zo'n hele grote sport is als je het bekijkt vanuit wereldwijde standpunt", legt hij uit.

Bekijk ook

Politiek speelt grote rol

Zo dreigde het worstelen zo'n 10 jaar geleden te verdwijnen op de Spelen, weet de sporthistoricus nog. "Dat leverde een interessante lobby op in Rusland, Amerika, Turkije, Griekenland en Iran. Een vrij ondenkbare coalitie op andere vlakken, maar in dit geval hielp het. Door zich op dit vlak te verenigen is het worstelen tóch behouden."

Wat iets een olympische sport maakt, heeft dus niet alleen met een afvinklijst te maken. "Het gaat ook heel erg om welk rugsteun je hebt binnen het IOC. Nederland heeft geen bestuurders in het IOC, dus er is niemand die, als het er echt op aankomt, hockey of langebaanschaatsen kan verdedigen." Het is volgens hem dus ook enorm politiek: "Misschien speelt dat nog wel een grotere rol dan die criteria die ik net noemde."

Verdwenen sporten

De afgelopen jaren zijn er heel wat sporten van het olympisch programma verdwenen door uiteenlopende redenen, vertelt hij. "Je had in 1900 nog een olympisch kampioen 'schieten op levende duiven'. Dat vond men, in ethisch opzicht, te ver gaan. Later werd dat kleiduifschieten."

Een andere reden voor het verdwijnen van sporten, of onderdelen daarvan, is simpelweg omdat 'het uit de mode raakt', vervolgt Van de Vooren. "Denk aan springen uit stilstand. Dat werd steeds minder populair en minder vaak beoefend. Daar komt dan uiteindelijk een andere variant voor terug."

info

EenVandaag Vraagt

In dit artikel zijn antwoorden verwerkt op vragen die zijn ingestuurd via EenVandaag Vraagt. Met EenVandaag Vraagt heb je invloed op wat we maken. Wil je meedoen? Download dan de Peiling-app van EenVandaag, ga dan naar 'Instellingen' en zet je notificaties voor EenVandaag Vraagt aan. Je vindt de vragen en antwoorden terug bij 'Doe mee'. De Peiling-app van EenVandaag is gratis te downloaden in de App Store of Play Store.

Kunst op de Spelen

Tussen 1912 en 1948 draaiden de Olympisch Spelen zelfs niet alleen om fysieke sporten. Zo waren architectuur, literatuur, muziek, schilderen en beeldhouwen ook onderdelen van het programma: de zogenoemde 'kunstolympiade'.

Dat die categorieën bestonden, kwam puur door de oprichter van het IOC, Pierre de Coubertin. Hij was de geestelijk vader van de moderne Olympische Spelen, die sinds 1896 worden gehouden. "De Coubertin vond dat er evenveel aandacht moest zijn voor lichaam als geest", zegt Van de Vooren.

Medailles voor schilderen en architectuur

In 1928 werden de Olympische Spelen in Amsterdam gehouden, vervolgt hij. "Het Stedelijk Museum was toen een officiële olympische locatie." Hier vond namelijk een tentoonstelling plaats met beeldende kunst, architectuurontwerpen, literatuur en muziek rond het thema sport. Een jury reikte de medailles uit voor de beste werken in elke categorie.

De Nederlandse winnaars van gouden 'kunstmedailles' waren schilder Isaac Israels en architect Jan Wils voor zijn ontwerp van het Olympisch Stadion in Amsterdam. Van de Vooren: "In dat jaar won Nederland acht keer goud, waarvan zes voor sport en twee voor kunst."

Bekijk ook

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

De regels rond euthanasie: waarom verzoeken vaak worden afgewezen

In 2024 kozen bijna 10.000 Nederlanders voor euthanasie, 10 procent meer dan in een jaar eerder. Toch zitten er strenge voorwaarden aan verbonden. In deze video leggen we uit hoe het proces precies werkt en waarom veel verzoeken afgewezen worden.

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Met stadsmarinier Wieke terug naar Rotterdamse wijk waar drie willekeurige mannen werden vermoord: 'Was echt bang voor andere slachtoffers'

Met stadsmarinier Wieke terug naar Rotterdamse wijk waar drie willekeurige mannen werden vermoord: 'Was echt bang voor andere slachtoffers'
Mensen leggen bloemen neer ter nagedachtenis aan de 81-jarige man die is neergeschoten.
Bron: ANP

Na de arrestatie van de vermoedelijke Rotterdamse serieschutter, Sendric S., reageerde de buurt opgelucht. Toch voelen sommige wijkbewoners zich na de 3 moorden nog altijd angstig, ziet de stadsmarinier. "Dat gevoel van onveiligheid gaat nog lang door."

Door 3 fatale schietpartijen in nog geen 2 weken tijd stond eind december het leven in het Rotterdamse stadsdeel IJsselmonde even stil. Uit het niets werden 3 mannen op straat neergeschoten. Het zorgde voor een uitzonderlijk advies: 'Ga bij voorkeur niet alleen naar buiten, vermijd donkere plekken.'

Meer ernstige incidenten

Stadsmarinier Wieke van de Haterd was betrokken bij het opstellen van dat advies. Een stadsmarinier is een ambtenaar die vanuit de gemeente werkt aan de veiligheid in de buurt. Van Haterd's werkterrein is IJsselmonde, waar de schietpartijen waren. Een wijk waar de afgelopen jaren het aantal ernstige incidenten is toegenomen, zegt ze.

Na de eerste schietpartij, was nog helemaal niet duidelijk wat er aan de hand was. "Wat maakt dat deze man specifiek is uitgekozen of is het toevallig?" Er werd tegelijkertijd ook onderzoek gedaan naar het wapen. "Toen is ook het tweede slachtoffer gevallen", vertelt ze. Er werden beelden vrijgegeven, maar het leidde nog niet tot de schutter. Het derde slachtoffer viel opnieuw in hetzelfde gebied. "Toen is de link gelegd: het gaat om dezelfde dader."

info

Drie moorden in twee weken

Op zaterdagavond 21 december 2024 werd rond 21:30 een zwaargewonde man (63) aangetroffen. Hij was in zijn hoofd geschoten en stierf twee dagen later. Een week later werd in de avond opnieuw iemand neergeschoten. Ook deze man (58) overleefde het niet. De politie werkte dag en nacht aan de zaak en gaf zelfs beelden vrij.

In de ochtend van 2 januari werd opnieuw op straat een gewonde, 81-jarige, man aangetroffen die later overleed. De politie loofde een tip uit van 300.000 euro en waarschuwde: 'ga bij voorkeur niet alleen naar buiten. Vermijd donkere, afgelegen plekken.'

Bekijk ook

'Er was echt gevaar'

De politie schaalde volgens Van de Haterd snel op waardoor alle capaciteit beschikbaar was om de schutter snel te pakken. "Omdat er echt gevaar was dat hij weer zou toeslaan." De gemeente en politie kwamen samen tot het advies niet alleen naar buiten te gaan. "Daar hebben we lang over getwijfeld", zegt ze. "Want uiteindelijk gaat het ook uit van een maakbaarheid dat het niet kan gebeuren."

Maar de situatie was uitzonderlijk. "Het was duidelijk wat zich in IJsselmonde afspeelde, er leek echt een verband", legt ze uit. En veel was ook onzeker. Er was veel politie, zichtbaar en onzichtbaar in de wijk. Ook was er veel aandacht voor. "Wat doet dat met zo'n verdachte? Escaleert het meer, wordt de situatie gevaarlijker? Daar moet je toch rekening mee houden."

Bewoners ondersteunen

Na het derde slachtoffer gaat het ineens snel. Er wordt een duidelijke foto vrijgegeven en na een klopjacht kan de politie hem inrekenen. Beelden van de inval circuleren al snel via social media, het gaat om een flat in de buurt van de schietpartijen. De 24-jarige Sendric S. werd er aangehouden, die niet officieel woont in het gebouw. De opluchting is groot. "Omdat je echt bang bent dat er nog andere slachtoffers gaan vallen."

De strafzaak tegen S. begint, over een motief is niets bekend. Wijkmarinier Van de Haterd is nog erg bezig met het organiseren van de nazorg in de wijk. "Het effect van dat gevoel van onveiligheid dat gaat heel lang door", vertelt ze. "We zijn met z'n allen druk bezig om te kijken wat we kunnen doen om de bewoners hierin te ondersteunen".

Bekijk ook

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant