radio LIVE tv LIVE
meer NPO start

Wanneer en hoe slaat Iran terug in Israël? 'Geloof me: iedereen houdt rekening met het ergste'

Wanneer en hoe slaat Iran terug in Israël? 'Geloof me: iedereen houdt rekening met het ergste'
Een billboard in Teheran met daarop de gedode Hamasleider Haniyeh (links) en de Iraanse president Pezeshkian
Bron: AFP

Israël houdt ernstig rekening met een aanval van Iran, als vergelding voor de dood van Hamasleider Ismail Haniyeh. De vraag is volgens experts niet of dit gaat gebeuren, maar wanneer. "Eigenlijk is niks uitgesloten", zegt Israël-kenner Peter Malcontent.

De aanslag die Haniyeh doodde werd gepleegd in de Iraanse hoofdstad Teheran en werd vermoedelijk gepleegd door Israël. De Israëlische inlichtingendiensten bereiden zich daarom voor op een Iraanse tegenaanval.

Nauwe banden met Hamas

Iran heeft nauwe banden met Hamas en verschillende andere strijdgroepen in het Midden-Oosten, zoals het Libanese Hezbollah en de Houthi's in Jemen. "Iran stelt zich in de regio op als bondgenoot van die groepen", vertelt Israël-kenner Peter Malcontent. "Ze gebruiken hen ook als 'proxy', een soort instrument in de regio. Dat betekent niet dat al die clubs precies doen wat Iran wil, maar er is wel invloed."

Door die nauwe banden lijkt een vergelding van de dood van Haniyeh waarschijnlijk. Het zou niet voor het eerst sinds 7 oktober zijn dat Israël en Iran met elkaar botsen. In april bombardeerde Israël het consulaat van Iran in Damascus, met als gevolg een enorme Iraanse raketaanval met drones op Israël. "Met moeite en pijn hebben Israël en haar bondgenoten dat kunnen afwenden."

Bekijk ook

'Niks is uitgesloten'

Een nieuwe Iraanse aanval lijkt nu op handen, maar de vraag is hoe die eruit komt te zien. Volgens Malcontent kan het verschillende kanten opgaan. "Het kan relatief matig zijn, maar het kan ook van het niveau zijn zoals we in april zagen. Eigenlijk is niks uitgesloten."

Dat heeft er volgens de Israël-kenner mee te maken dat er in Iran nog over wordt gediscussieerd. "Aan de ene kant heb je de meer radicale elementen, met ayatollah Khamenei bovenaan. Aan de andere kant is de nieuwgekozen president Pezeshkian wat gematigder. Zijn standpunt is: we moeten reageren, maar niet zorgen dat Iran nog verder geïsoleerd raakt dan het nu al is."

Wanneer en hoe gaat Iran terugslaan op Israël?

Internationale druk

De Verenigde Staten riepen al op om de situatie in het Midden-Oosten niet verder te laten escaleren. En vandaag riepen ook het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Duitsland op aan Iran om niet te reageren. Is het land gevoelig voor die druk?

"De nieuwe Iraanse president misschien wel, maar uiteindelijk is hij niet de machtigste persoon. Het is ayatollah Khamenei die besluit. Hij wordt bovendien ook gesteund door de Iraanse Revolutionaire Garde en die staat er net als Khamenei hard in. Zij kijken niet alleen naar wat goed is voor Iran, maar ook naar wat betreft hun idealisme het beste is. Dat kan dus betekenen dat ze niet gaan luisteren en toch besluiten tot een hele harde aanval", zegt Malcontent.

Waarom Israël kopstukken uitschakelt

Toch zou Iran niet terug hoeven slaan als Israël de aanslag in Teheran nooit gepleegd had. Waarom deden ze dit dan toch? "Er zijn eigenlijk twee redenen. Israël heeft een lange traditie in het proberen uit te schakelen van leiders van Palestijnse militante bewegingen, zoals Hamas. Vroeger deden ze dat ook met leiders van de PLO (Palestijnse Bevrijdingsorganisatie, red.). De hoop is dat dat de organisaties daardoor zwakker worden.

"Een tweede reden is dat Israël graag wil laten zien aan de wereld dat er meer aan de hand is dan alleen de oorlog met Gaza. Zij willen eigenlijk zeggen: Iran is de grote boosdoener van alles, het snode genie, het grote kwaad in het Midden-Oosten. En daarop moet de aandacht worden gericht."

Bekijk ook

Tegenreactie

Dat de dood van Haniyeh een reactie zou opleveren, wist Israël volgens Malcontent dan ook heel goed. "De Israëlische regering en het leger hebben van het begin af aan geweten dat er een tegenreactie zou volgen. En ze zullen er ook rekening mee hebben gehouden dat dat van hetzelfde kaliber kan zijn als in april."

Tot er echt een Iraanse aanval plaatsvindt, blijft het volgens Malcontent echter gissen hoe die eruit komt te zien. "Zolang er nog niks is gebeurd, betekent het dat je niet helemaal zeker weet wat er gaat gebeuren. Maar geloof mij dat iedereen in Israël rekening houdt met het ergste."

Hamas, Hezbollah, Houthi's: de invloed van Iran uitgelegd

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Waarom president Donald Trump importheffingen ondanks waarschuwingen van economen tóch doorvoert

President Donald Trump kondigde het gisteravond aan: Amerika gaat een importheffing van 20 procent op alle producten uit de Europese Unie doorvoeren. Wereldwijd waarschuwen economen dat dit een slecht idee is, vooral voor de VS zelf. Toch zet Trump door.

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Onzekerheid bij Nederlandse ondernemers door Amerikaanse importheffingen: 'We begrijpen zijn visie, maar maakt het lastig voor ons'

Onzekerheid bij Nederlandse ondernemers door Amerikaanse importheffingen: 'We begrijpen zijn visie, maar maakt het lastig voor ons'
Willem Hulsebosch is eigenaar van een bloembollenbedrijf dat exporteert naar de VS
Bron: EenVandaag

Voor Nederlandse ondernemingen met veel export naar de Verenigde Staten breken spannende tijden aan. Door de extra belasting van 20 procent worden hun producten voor de Amerikaanse consument een stuk duurder. "Dit betekent heel veel onzekerheid."

"Dit valt wel rauw op ons dak", zegt Willem Hulsebosch. Samen met zijn vrouw en zoons runt hij al jaren een bloembollenbedrijf in Julianadorp.

Andere markten

"We doen al decennialang zaken met Amerika en hebben in de loop der jaren echt een goede band opgebouwd met onze klanten in de VS", gaat Hulsebosch verder. "Die willen we graag houden. Maar als het moet, dan gaan we ons op andere markten richten."

Want de familie beseft wel dat Amerikanen zullen afhaken als bloemen door de heffing te duur worden. "Tulpen zijn geen eerste levensbehoefte. Aan het eind van je rondje supermarkt staat er een bosje bloemen. Als dat ineens 20 procent duurder is, dan denk je wel twee keer na."

'We begrijpen zijn visie'

De familie Hulsebosch is flink verweven met de Verenigde Staten. "Onze moeder is Amerikaans, we hebben familie overzee en komen er vaak", vertelt zoon Roy.

"We houden van het land en zijn zelfs pro-Trumpers. Dat klinkt misschien tegenstrijdig, maar we begrijpen zijn visie wel. Hij maakt waar wat hij zegt. Dat vinden wij ergens ook wel bewonderenswaardig. Hij zet zijn volk op één, dat is duidelijk. Daar kunnen wij in Europa nog wat van leren. Alleen dit plan, dat maakt het voor ons wel lastig."

Bekijk ook

Niet volledig afhankelijk

Toch blijft Hulsebosch positief: "We zijn gelukkig niet volledig afhankelijk van Amerika. We exporteren ook naar Engeland, China, Rusland en Kazachstan. En we hebben een uniek product. Bollen kun je maar op één plek in de wereld telen, en dat is hier, in Nederland. Door het klimaat, de bodem, de omstandigheden. Dat kan niet zomaar ergens anders. Daar hebben ze ons gewoon voor nodig.

Er zijn dus genoeg opties. "Als de ene markt moeilijk doet, dan vinden wij onze weg wel via een andere. We hebben al vaker met onzekerheden te maken gehad. Als het even tegenzit, dan nemen we genoegen met wat minder marge en stellen we investeringen gewoon even uit."

'Kennis en ervaring zit in Nederland'

"Trump ziet ons het liefst naar Amerika vertrekken", legt directeur van TTA-ISO Martin Maasland uit. Het Nederlandse bedrijf maakt landbouwmachines en heeft een grote afzetmarkt in de Verenigde Staten.

TTA-ISO heeft zelfs een kantoor in de VS zitten. "Maar de kennis en ervaring op het gebied van high-techsystemen in de tuinbouw zit hier in Nederland. Die gekwalificeerde mensen kun je niet oppakken en in Amerika neerzetten."

Bekijk ook

Prijs verlagen

Bang voor Amerikaanse concurrenten is Maasland niet. "In ons geval zijn er weinig of eigenlijk geen partijen in de Verenigde Staten die hetzelfde kunnen bieden als wij. We zien onszelf daardoor niet genoodzaakt om de winstgevendheid op onze machines te verlagen."

Maar als de prijs vanwege de invoerheffingen te hoog wordt, dan bestaat er volgens Maasland wel een kans dat de markt afneemt of zelfs helemaal stilvalt. "Dan kunnen we overwegen of we bereid zijn iets van onze marges op te geven, maar we moeten ook de salarissen van onze medewerkers kunnen betalen."

Tegenactie

Over eventuele eigen tarieven die de EU als tegenactie kan invoeren, maakt Maasland zich geen zorgen. "De grootste impact zijn uiteindelijk toch de hoge tarieven van Amerika richting Europa, omdat wij in Europa produceren."

"En andersom importeren wij weinig vanuit Amerika", gaat hij verder. "Dus als Europa hoge handelstarieven gaat invoeren, verwachten wij niet dat dat veel impact op ons heeft."

Bekijk ook

Minder groei maar geen crisis

Hoofdeconomoom van de ING Marieke Blom begrijpt de zorgen van Nederlandse ondernemers die veel exporteren naar de Verenigde Staten. "Door Trumps nieuwe invoertarieven, gemiddeld 25 procent, en zelfs 54 procent voor China krijgt ook de Europese Unie een tarief van 20 procent opgelegd. Dat leidt naar verwachting tot een exportdaling van zo'n 15 procent richting de VS. Voor Nederland betekent dat een krimp van ongeveer 0,2 procent van het BBP."

Toch is dit volgens Blom geen nieuwe economische crisis in wording. "Dit is niet te vergelijken met corona of de energiecrisis. Het is vooral een rem op de groei."

Niet terugslaan met eigen tarief

Blom verwacht dat Europa met eigen tarieven zal reageren. "Maar hoe dat uitpakt is onduidelijk, omdat we niet zeker weten hoe Trump reageert. Een handelsoorlog moeten we zien te voorkomen."

"We kunnen beter gerichte steun bieden aan getroffen sectoren. Ook kan er veel winst worden geboekt door de interne markt beter te laten werken. En er liggen veel kansen in het versterken van handelsrelaties met landen als India en Zuid-Amerika. Als we dit moment grijpen, kan Europa uiteindelijk sterker en minder afhankelijk van de VS worden. Ook voor Nederland liggen hier echte kansen."

Onzekerheid bij Nederlandse ondernemers door Amerikaanse importheffingen

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant