tv LIVE radio LIVE tv LIVE
meer NPO start

Vraag je met achteraf betalen niet om problemen? En andere vragen over deze betaalmethode beantwoord

Vraag je met achteraf betalen niet om problemen? En andere vragen over deze betaalmethode beantwoord
Bron: ANP

Spullen kopen en die pas later betalen is online al langere tijd een populaire optie. Betaalbedrijven willen die keuze nu ook gaan aanbieden in fysieke winkels. We vroegen wat jullie wilden weten of het achteraf betalen van aankopen.

Hoogleraar economische psychologie aan de Universiteit Leiden Wilco van Dijk en woordvoerder Yolanda Bieckmann van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) beantwoorden jullie vragen.

1. Wat is achteraf betalen en bij welke producten kun je dit al doen?

Achteraf betalen, ook wel buy now, pay later (BNPL) genaamd, is een betaaloptie waarbij consumenten pas betalen nadat ze hun aankoop hebben ontvangen. Dat kan binnen 14 tot 30 dagen na levering, en in sommige gevallen kan de betaling in drie termijnen worden gedaan. Dit gebeurt niet alleen online, maar is ook in steeds meer fysieke winkels een mogelijkheid, vertelt Bieckmann.

Vooral in de modebranche is achteraf betalen populair. "Ongeveer 67 procent van de transacties waarbij achteraf wordt betaald, betreft mode", zegt Bieckmann. "Daarna volgen andere branches zoals huis- en tuinartikelen, witgoed, elektronica en persoonlijke verzorging. Denk bijvoorbeeld aan make-up." En daar blijft het volgens haar niet bij: "Zelfs bij de aankoop van vliegtickets is het mogelijk om achteraf te betalen."

2. Hoeveel rente betaal je als je achteraf betaalt?

Volgens Bieckmann wordt achteraf betalen vaak gratis of tegen 'onbetekenende kosten' aangeboden. Zonder rente dus. "Maar als je de betalingstermijnen mist, kunnen er wel kosten in rekening worden gebracht", benadrukt de AFM-woordvoerder.

De regels voor achteraf betalen zijn anders dan die bij andere vormen van krediet, legt ze uit. Zolang achteraf betalen gratis of tegen onbetekenende kosten wordt aangeboden - en binnen 3 maanden moet worden afgelost - valt het buiten de gebruikelijke kredietwetgeving.

info

Jonge consumenten vaker in de schulden

"Het gemiddelde aantal transacties groeit het hardst onder gebruikers tussen de 18 en 24 jaar", weet AFM-woordvoerder Bieckmann. "Consumenten onder de 35 jaar betalen relatief gezien het vaakst aanmaningskosten en worden naar verhouding het vaakst overgedragen aan een incassobureau. De kosten die samenhangen met te laat betalen kunnen flink oplopen en bijdragen aan problematische schulden."

Ook jongeren onder de 18 jaar doen aankopen die pas achteraf worden betaald, vertelt ze. "Vorig jaar zijn via rekeningen op naam van minderjarigen bijna 600.000 iDEAL-transacties verricht die te linken zijn aan aanbieders van BNPL. Minderjarigen vormen een financieel kwetsbare doelgroep waaraan het niet is toegestaan om een krediet te verstrekken."

3. Vraag je met achteraf betalen niet om problemen?

Volgens hoogleraar Van Dijk kan achteraf betalen een handig instrument zijn, vooral voor online aankopen. "Als je iets bestelt op internet weet je namelijk niet altijd of je het krijgt. En als je kleding koopt en niet past, stuur je het terug zonder geld terug te vragen."

Maar er is een keerzijde, zegt hij. "Wat er nu gebeurt, is dat veel mensen achteraf betalen gebruiken als een soort lening, iets waar het oorspronkelijk niet voor bedoeld was." Achteraf betalen moedigt volgens hem aankopen aan zonder dat mensen goed nadenken of ze het zich kunnen veroorloven. "Dit maakt het voor sommige mensen makkelijker om geld uit te geven dat ze eigenlijk niet hebben."

Bekijk ook

4. Hoe wordt de controle op achteraf betalen uitgevoerd?

Aanbieders die achteraf betalen aanbieden zijn niet gereguleerd en staan niet onder toezicht. "Er is wel Europese regelgeving op komst, die uiterlijk in november 2026 wordt ingevoerd. Achteraf betalen komt dan onder AFM-toezicht te staan", zegt Bieckmann.

Tot die tijd is het voor BNPL-aanbieders niet verplicht om bij klanten te controleren wat de inkomsten en (vaste) lasten van diegene zijn. Ook hoeven zij niet aangesloten te zijn bij de Stichting Bureau Kredietregistratie (BKR).

Dit gebrek aan controle kan vooral problematisch zijn voor kwetsbare groepen. "Mensen met geldzorgen hebben vaak meer moeite om impulsen te beheersen. Zeker jongeren, bij wie het brein nog volop in ontwikkeling is, zijn bijzonder kwetsbaar. Ze denken vooral aan wat ze nu willen, zonder na te denken over toekomstige betalingen", legt van Dijk uit.

Uit de AFM Consumentenmonitor 2024 blijkt dat een deel van de gebruikers van BNPL, ongeveer 6 procent, achteraf betalen uit financiële nood gebruikt. "Hierdoor bestaat er een risico op schuldenstapeling, waarbij achteraf betalen wordt verstrekt aan consumenten die mogelijk al veel schulden hebben", weet woordvoerder Bieckmann. "Consumenten die financieel klemzitten, kunnen denken dat achteraf betalen op de korte termijn een oplossing is. Maar op de langere termijn kan dit juist zorgen voor meer financiële problemen."

Bovendien wordt achteraf betalen aantrekkelijk gemaakt met reclames, zoals in paskamers. Denk aan leuzen als: 'Staat deze broek je goed? Gebruik achteraf betalen'. "Winkeliers willen gewoon verkopen en krijgen hun geld toch wel via Klarna (populaire online betaaldienst, red.)", zegt Van Dijk daarover. "Ze hebben geen prikkel om klanten te vragen of ze het product wel kunnen betalen. Die verantwoordelijkheid ligt niet bij hen." Terwijl het consumenten dus wel in de financiële problemen kan brengen.

Hoogleraar economische psychologie Wilco van Dijk
Bron: Eigen foto
Hoogleraar economische psychologie Wilco van Dijk

5. Zijn schulden door achteraf betalen te voorkomen?

"Als je achteraf betalen gebruikt als een lening, omdat je het geld nu niet hebt, kan het misgaan als je later nog steeds geen geld hebt", waarschuwt Van Dijk.

De kosten kunnen snel oplopen. Zo kun je iets voor 12 euro kopen, maar door extra kosten moet je uiteindelijk 50 euro betalen. Vooral mensen met een klein budget kunnen het moeilijk hebben om hun betalingen op tijd te doen. "Bij leningen zijn er richtlijnen die ervoor zorgen dat je kredietwaardig moet zijn, maar bij achteraf betalen zijn die regels vaak afwezig", weet de hoogleraar.

De kosten zijn vaak onduidelijk en moeilijk te vinden, vervolgt hij. "Je moet diep in de website duiken om de informatie te vinden." Dit leidt volgens hem tot verwarring over wat je precies moet terugbetalen als je niet op tijd betaalt. "De onduidelijkheid kan mensen in een neerwaartse spiraal van schulden en stress duwen, wat niet alleen hun financiële situatie verergert, maar ook hun mentale en fysieke gezondheid schaadt."

info

EenVandaag Vraagt

In dit artikel zijn antwoorden verwerkt op vragen die zijn ingestuurd via EenVandaag Vraagt. Met EenVandaag Vraagt heb je invloed op wat we maken. Wil je meedoen? Download dan de Peiling-app van EenVandaag, ga naar 'Instellingen' en zet je notificaties voor EenVandaag Vraagt aan. Je vindt de vragen en antwoorden terug bij 'Doe mee'. De Peiling-app van EenVandaag is gratis te downloaden in de App Store of Play Store.

Bekijk ook

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

De regels rond euthanasie: waarom verzoeken vaak worden afgewezen

In 2024 kozen bijna 10.000 Nederlanders voor euthanasie, 10 procent meer dan in een jaar eerder. Toch zitten er strenge voorwaarden aan verbonden. In deze video leggen we uit hoe het proces precies werkt en waarom veel verzoeken afgewezen worden.

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Met stadsmarinier Wieke terug naar Rotterdamse wijk waar drie willekeurige mannen werden vermoord: 'Was echt bang voor andere slachtoffers'

Met stadsmarinier Wieke terug naar Rotterdamse wijk waar drie willekeurige mannen werden vermoord: 'Was echt bang voor andere slachtoffers'
Mensen leggen bloemen neer ter nagedachtenis aan de 81-jarige man die is neergeschoten.
Bron: ANP

Na de arrestatie van de vermoedelijke Rotterdamse serieschutter, Sendric S., reageerde de buurt opgelucht. Toch voelen sommige wijkbewoners zich na de 3 moorden nog altijd angstig, ziet de stadsmarinier. "Dat gevoel van onveiligheid gaat nog lang door."

Door 3 fatale schietpartijen in nog geen 2 weken tijd stond eind december het leven in het Rotterdamse stadsdeel IJsselmonde even stil. Uit het niets werden 3 mannen op straat neergeschoten. Het zorgde voor een uitzonderlijk advies: 'Ga bij voorkeur niet alleen naar buiten, vermijd donkere plekken.'

Meer ernstige incidenten

Stadsmarinier Wieke van de Haterd was betrokken bij het opstellen van dat advies. Een stadsmarinier is een ambtenaar die vanuit de gemeente werkt aan de veiligheid in de buurt. Van Haterd's werkterrein is IJsselmonde, waar de schietpartijen waren. Een wijk waar de afgelopen jaren het aantal ernstige incidenten is toegenomen, zegt ze.

Na de eerste schietpartij, was nog helemaal niet duidelijk wat er aan de hand was. "Wat maakt dat deze man specifiek is uitgekozen of is het toevallig?" Er werd tegelijkertijd ook onderzoek gedaan naar het wapen. "Toen is ook het tweede slachtoffer gevallen", vertelt ze. Er werden beelden vrijgegeven, maar het leidde nog niet tot de schutter. Het derde slachtoffer viel opnieuw in hetzelfde gebied. "Toen is de link gelegd: het gaat om dezelfde dader."

info

Drie moorden in twee weken

Op zaterdagavond 21 december 2024 werd rond 21:30 een zwaargewonde man (63) aangetroffen. Hij was in zijn hoofd geschoten en stierf twee dagen later. Een week later werd in de avond opnieuw iemand neergeschoten. Ook deze man (58) overleefde het niet. De politie werkte dag en nacht aan de zaak en gaf zelfs beelden vrij.

In de ochtend van 2 januari werd opnieuw op straat een gewonde, 81-jarige, man aangetroffen die later overleed. De politie loofde een tip uit van 30.000 euro en waarschuwde: 'ga bij voorkeur niet alleen naar buiten. Vermijd donkere, afgelegen plekken.'

Bekijk ook

'Er was echt gevaar'

De politie schaalde volgens Van de Haterd snel op waardoor alle capaciteit beschikbaar was om de schutter snel te pakken. "Omdat er echt gevaar was dat hij weer zou toeslaan." De gemeente en politie kwamen samen tot het advies niet alleen naar buiten te gaan. "Daar hebben we lang over getwijfeld", zegt ze. "Want uiteindelijk gaat het ook uit van een maakbaarheid dat het niet kan gebeuren."

Maar de situatie was uitzonderlijk. "Het was duidelijk wat zich in IJsselmonde afspeelde, er leek echt een verband", legt ze uit. En veel was ook onzeker. Er was veel politie, zichtbaar en onzichtbaar in de wijk. Ook was er veel aandacht voor. "Wat doet dat met zo'n verdachte? Escaleert het meer, wordt de situatie gevaarlijker? Daar moet je toch rekening mee houden."

Bewoners ondersteunen

Na het derde slachtoffer gaat het ineens snel. Er wordt een duidelijke foto vrijgegeven en na een klopjacht kan de politie hem inrekenen. Beelden van de inval circuleren al snel via social media, het gaat om een flat in de buurt van de schietpartijen. De 24-jarige Sendric S. werd er aangehouden, die niet officieel woont in het gebouw. De opluchting is groot. "Omdat je echt bang bent dat er nog andere slachtoffers gaan vallen."

De strafzaak tegen S. begint, over een motief is niets bekend. Wijkmarinier Van de Haterd is nog erg bezig met het organiseren van de nazorg in de wijk. "Het effect van dat gevoel van onveiligheid dat gaat heel lang door", vertelt ze. "We zijn met z'n allen druk bezig om te kijken wat we kunnen doen om de bewoners hierin te ondersteunen".

Bekijk ook

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant