tv LIVE radio LIVE tv LIVE
meer NPO start

Van iPod tot mp3-speler: steeds meer mensen verlangen naar oude manier van muziek luisteren, maar streamingdiensten blijven populair

Van iPod tot mp3-speler: steeds meer mensen verlangen naar oude manier van muziek luisteren, maar streamingdiensten blijven populair
Een vrouw luistert naar muziek op haar iPod, beeld ter illustratie.
Bron: AFP

Na de terugkeer van vinyl en cassettebandjes lijken andere muziekdragers aan populariteit te winnen: de iPod en mp3-speler. Maar of we binnenkort onze streamingdiensten gaan opzeggen, dat lijkt volgens experts niet te gaan gebeuren.

Afgelopen jaar werd op Marktplaats bijna een half miljoen keer gezocht naar iPods en andere mp3-spelers. En dat past in een trend, zien experts.

Muzikale revolutie

De iPod werd door Apple gelanceerd in 2001 en was volgens muziekjournalist Atze de Vrieze van 3voor12 destijds revolutionair. "De iPod was zeker een revolutie voor de muziekindustrie, want dat was eigenlijk voor heel veel mensen de eerste mp3-speler. Dus de eerste keer dat je digitale bestanden ging afspelen en het gewoon mee kon nemen in je zak. Tot dat moment was je aangewezen op een discman, waar één schijfje in paste met één album erop."

Maar niet alleen het apparaatje zelf veranderde de industrie, ook de software die erbij hoorde: iTunes. "In die online winkel kon je je favoriete liedje kopen voor 1 euro per stuk en vervolgens kon je dat overal luisteren. Maar je kon natuurlijk ook 'gewoon' je illegaal gedownloade muziek erop zetten."

Analoog

De hernieuwde interesse in de iPod past volgens popcultuur-expert Rabia Sitabi in een bredere trend dat zich voornamelijk afspeelt rondom jonge millennials, generatie Z en zelfs de oudere generatie Alpha, die nu rond de 15 jaar oud zijn. "Zogenoemde retro technologie wordt steeds populairder. De laatste 5 à 10 jaar is vinyl weer populair geworden. Maar ook digitale camera's en oude gameconsoles zijn erg populair."

"En dit jaar zie je ook echt een enorme stijging in de terugkeer van dingen zoals cassettes, iPods en 'dumbphones', oftewel oudere telefoons die niet smart zijn."

Bekijk ook

Mentale gezondheid

Hoe dat kan ligt volgens Sitabi redelijk voor de hand: "We luisteren nu vooral muziek via onze telefoons. Als je alleen maar op je smartphone zit, dan ben je de hele tijd eigenlijk verbonden met sociale media", legt ze uit.

En wat je nu steeds meer ziet is dat zelfs ook de jongere generaties wat wat meer bewuster met hun mentale gezondheid willen omgaan, gaat Sitabi verder. "Dus minder verbonden willen zijn. Want bijna alle apparaten hebben tegenwoordig een wifi-connectie. En door terug te gaan naar retro-tech kan je eigenlijk meer genieten van het ding zelf, zonder dat je steeds notificaties krijgt die jouw aandacht proberen te eisen."

Geen persoonlijkheid

Maar in bepaalde mate draait het volgens de popcultuur-expert ook om design. "Bijna alle telefoons lijken tegenwoordig op elkaar. In de tijd van de iPod en bijvoorbeeld de klaptelefoon, had je vaak de optie om je apparaat helemaal naar jouw smaak te maken met stickers en dergelijke. Alles is tegenwoordig best wel klinisch. En heeft geen persoonlijkheid meer."

LP's zijn daar volgens de popcultuur-expert ook een goed voorbeeld van. "Vinyl heeft juist een enorme comeback gekregen door het feit dat het een warme sound geeft vergeleken met digitale audio, wat allemaal eigenlijk heel strak en van betere kwaliteit is. Maar omdat het allemaal zo strak en zo goed is, is het daardoor bijna klinisch geworden."

Streamingdiensten populairder

Muziekjournalist De Vrieze ziet niet in waarom we volledig over zouden stappen op een oude manier van muziek luisteren. Volgens hem wordt er nog steeds fysieke muziek verkocht. Toch ziet hij ook in dat we veel meer zijn overgestapt naar streamingdiensten.

"Spotify is daarin de grootste, maar ook Apple Music, Deezer en Tidal, maar die diensten zijn ook eigenlijk allemaal min of meer hetzelfde. Ze bieden namelijk een abonnement waarvoor je toegang krijgt tot een heleboel muziek."

info

Podcast

De rubriek 'Feit of Fictie?' is nu ook te beluisteren als podcast.

Bekijk ook

Gemak van streamen

"En het voordeel van streaming is dat je niet al die bestanden hoeft op te slaan op je telefoon. In plaats van dat je al die bestanden zelf op je iPod moest slepen, heb je nu legaal gewoon toegang tot zo'n beetje alle muziek", vervolgt De Vrieze.

Volgens de muziekjournalist staat de iPod voor veel mensen symbool als nostalgie, waarbij we nog grip hadden op de muziekcollectie.

Nostalgie

Wanneer spreek je eigenlijk van nostalgie? Emeritus hoogleraar emoties Ad Vingerhoets van de universiteit van Tilburg deed daar onderzoek naar.

"Wij spreken van nostalgie als het gaat om een persoonlijke herinnering die je terugvoert, naar bijvoorbeeld je jeugd. En dan gaat echt altijd om iets wat je zelf hebt meegemaakt. Dus de eerste vakantie zonder ouders, je eerste verliefdheid", noemt hij als voorbeelden. Uit een van de onderzoeken waar Vingerhoets aan mee heeft gewerkt is gebleken dat er echt fysieke reactie ontstaat bij nostalgie.

Bekijk ook

Eigen herinneringen

Maar of dat ook opgaat bij retro-technologie, ligt volgens Vingerhoets dus sterk aan de leeftijd van de gebruiker.

"Als het dan gaat om oudere technologie, dan spreek je van nostalgie als de gebruiker echt eigen herinneringen heeft aan het object. Ik ben 71, dus als ik een bandrecorder gebruik, dan roept dat een gevoel van nostalgie op. Maar als een 17-jarige een bandrecorder voor de eerste keer gebruikt, dan is dat niet het geval."

Niet blijven

De iPod zal bij de één een gevoel van nostalgie oproepen en bij de ander niet. Maar ondanks de opvallende populariteit op Marktplaats, denken De Vrieze en Sitabi allebei niet dat de oude iPod echt terug zal komen. "Ga je dan mp3-spelers kopen voor 1 euro per stuk? iTunes bestaat ook al een paar jaar niet meer, dus ik geloof niet dat de iPod terugkeert."

Sitabi denkt wel dat als de vraag naar een offline muziekspeler toeneemt, de markt daar vanzelf op inspeelt. "Dit zou ook een perfecte markt zijn voor een technische partij met beperkte aansluiting op internet, waar je bijvoorbeeld nummers op kunt downloaden vanuit je streamingdienst. Dat lijkt me niet onlogisch."

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Grote natuurbrand BIJ Ede roept vraag op: zijn we wel genoeg voorbereid op droogte? Het ligt niet alleen aan te weinig regen

Meerdere natuurbranden en een sproeiverbod in Brabant: het is erg droog. En dat terwijl het pas begin april is. Wapenen we ons wel goed genoeg tegen droogte? "Er is in de winter vrij veel regen gevallen, maar dat water is voor een groot deel afgevoerd."

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Publieke omroep gaat op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Programma's verdwijnen en meer herhalingen'

Publieke omroep gaat op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Programma's verdwijnen en meer herhalingen'
Bron: ANP

De kogel is door de kerk: de publieke omroep wordt grondig hervormd. Van de dertien omroepen blijft een handvol 'omroephuizen' over en de NTR verdwijnt, waardoor nog onduidelijk is wie programma's als Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal gaat maken.

Minister Eppo Bruins, die verantwoordelijk voor is mediabeleid, heeft zijn plannen vandaag in een brief naar de Tweede Kamer gestuurd. Volgens hem moet de publieke omroep beter inspelen op veranderingen in de samenleving en de opkomst van de grote techbedrijven, die de digitale media domineren. Ook wil Bruins 157 miljoen euro bezuinigen.

'Iedereen een plek geven'

"Wat we nodig hebben is een publieke omroep die beter samenwerkt, waar men met elkaar ervoor zorgt dat er meer geluid vanuit de samenleving terechtkomt in de omroepen en de programma's", zegt Bruins over het doel van zijn plannen. "Wat ik hoop is dat we over een paar jaar nog die mooie programma's zien die we nu ook zien, maar dat we merken dat iedereen een plek krijgt in het bestel."

In het huidige omroepbestel gaat dat nu niet goed, vindt de minister. Om een nieuw geluid te laten horen moet je eerst een compleet nieuwe omroep oprichten, met het daarbij minimaal 50.000 leden en een volledig nieuwe organisatie. Tussen een idee en het eerste programma zit volgens hem te veel tijd.

Vier of vijf 'omroephuizen'

Om dit te veranderen, en om kosten te besparen, moeten de huidige dertien omroepen van Bruins - als alles meezit - in 2029 opgaan in vier of vijf 'omroephuizen'. Daarmee is het bijna onvermijdelijk dat bekende omroepnamen zullen verdwijnen. In de toekomst hoeven omroepen bovendien geen leden meer te hebben en kunnen er geen nieuwe omroepen meer toetreden tot het bestel.

Maar om ervoor te zorgen dat alle geluiden die te horen zijn in de maatschappij ook daadwerkelijk een plek krijgen op televisie, radio en internet, wil de minister de omroephuizen verplichten om 'mee te bewegen met veranderende geluiden in de samenleving'. Hoe dat er in de praktijk uit moet gaan zien en wie daar toezicht op houdt, moet nog worden uitgewerkt, erkent hij.

Publieke omroep gaat grondig op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Meer herhalingen'

Wat merkt de kijker?

Wel is het 'onvermijdelijk' dat de kijker of luisteraar iets gaan merken van de plannen, erkent de minister. Dat komt door de jaarlijkse bezuiniging van bijna 160 miljoen euro, maar ook door het verdwijnen van een omroep als de NTR. Die maakt educatieve programma's en (educatieve) jeugdprogramma's. Denk aan Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal, maar ook programma's als Andere Tijden.

De hervormingen van de publieke omroepen leveren volgens Bruins daarnaast niet genoeg geld op om te voorkomen dat in de toekomst ook programma's van andere omroepen op radio en televisie geschrapt zullen moeten worden.

Bekijk ook

'Meer herhalingen'

"Dit zal leiden tot meer herhalingen en minder productie", verwacht mediahistoricus en omroepdeskundige Huub Wijfjes van de Rijksuniversiteit Groningen. Ook is het volgens hem de vraag wie programma's als Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal - 'die breedgedragen zijn' - zal overnemen.

"De minister wil dat de educatieve taken naar andere omroepen gaan", legt hij uit. "Maar wie neemt dat soort programma's over? Of de geschiedenisprogramma's? Dat is onduidelijk."

Terug naar oude systeem

De mediahistoricus zegt dat Nederland met het nieuwe omroepbestel terugkeert naar het systeem dat voor 1968 bestond: omroepen die voor eeuwig in het bestel zitten omdat nieuwe omroepen niet kunnen en mogen toetreden.

En met het opheffen van de NTR, een zogenoemde 'taakomroep' die culturele en educatieve programma's moet uitzenden, keren we volgens Wijfjes terug naar de situatie van voor 1992. "Mijn grootste zorg is: hoe wordt de kwaliteit overeind gehouden met minder geld?"

Bekijk ook

'Eindelijk alles op de schop'

VVD-Kamerlid Claire Martens is juist tevreden dat het omroepbestel nu eindelijk op de schop gaat. Haar partij pleit al jaren voor een grondige stelselherziening omdat de publieke omroep niet meer bij de tijd zou zijn.

In het plan van minister Bruins zegt Martens grotendeels haar eigen plannen terug te zien. "Focus op waar wat ons betreft eigenlijk de publieke omroep voor is. Dus meer op journalistiek, en op het maken van culturele programma's."

Minder geld, minder kwaliteit?

Het Kamerlid zegt dat het 'een feit' is dat de publieke omroep het moet gaan doen met minder geld. "Maar dat betekent niet dat de mensen thuis daar last van gaan hebben", vertelt ze. "Wij willen al die managementlagen, al die bestuurslagen gaan afzwakken. Dus minder geld naar de publieke omroep betekent niet minder geld naar de journalistiek."

Maar volgens omroepdeskundige Wijfjes is dat nog maar de vraag: "De hervorming hinkt op twee gedachten: enerzijds bezuinigen, maar anderzijds investeren in de publieke omroep en journalistiek. Dat is moeilijk met elkaar te verenigingen."

Bekijk ook

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant