radio LIVE tv LIVE
meer NPO start

Teun (22) woont al een jaar tussen mensen met dementie: 'We sluiten hen uit van de maatschappij'

Teun (22) woont al een jaar tussen mensen met dementie: 'We sluiten hen uit van de maatschappij'
Teun Toebes woont in een verpleeghuis
Bron: EenVandaag

Een jaar woont Teun Toebes nu in een verpleeghuis en daar schreef hij een boek over: VerpleegThuis. Het werd een aanklacht over hoe we met mensen met dementie omgaan. "Ik zou het absoluut weer doen, maar heb het wel onderschat."

Hij hoopt met zijn boek het leven van mensen met dementie te verbeteren. "Je kunt je kop niet in het zand steken. Iedereen krijgt er op een gegeven moment mee te maken. Het aantal mensen met dementie neemt in Nederland rap toe. Nu zijn het er 290.000 en in 2040 leven ruim een half miljoen mensen met dementie. Als ik er nu niet over ga nadenken en help om dingen te veranderen dan moet ik het later zelf ervaren. Maar dan is mijn stem niets meer waard."

Dichte deuren

Iets waar Teun tegenaan loopt, letterlijk, zijn de dichte deuren in het Utrechtse verpleeghuis. Ze zijn mooi beplakt met foto's van de Utrechtse grachten.

"Maar de bewoners kunnen niet naar de echte grachten. Bij deze deuren stopt de wereld voor mensen met dementie. Je hebt een code nodig om naar buiten te kunnen en die hebben zij niet."

Uitgesloten

Teun vindt dat er te weinig met de bewoners wordt gesproken, over wat zij willen. "Wat wil moeder zelf? We vragen dit niet aan haar, omdat we mensen met dementie absoluut niet als gelijkwaardig beschouwen", zegt hij.

"We sluiten hen uit van de maatschappij en dat vind ik heel kwalijk. Mijn huisgenoten in het verpleeghuis zijn zulke wijze mensen. Ik heb zoveel van hen geleerd. Ze voelen zo goed aan of ze worden uitgesloten of niet."

Ad heeft dementie en woont nu een jaar in een verpleeghuis: dit is hoe hij dat zelf ervaart - video

Moeten we anders omgaan met mensen met dementie in het verpleeghuis? Vaak wordt er voor iemand beslist, maar niet vaak mét de bewoner. Ad van Dokkum woont nu een jaar in een verpleeghuis en vertelt, samen met zoon Dennis, over zijn ervaringen.

Dilemma

"Teun legt een paar belangrijke dingen bloot", zegt Martin den Hartog, voorzitter van de Raad van Bestuur van AxionContinu, waartoe het verpleeghuis waar Teun verblijft behoort. Den Hartog neemt Teuns kritiek serieus. Het liefst zou hij alle bewoners zelf laten kiezen, maar dat is niet altijd mogelijk, zegt hij.

"Je hebt niet alleen te maken met de persoon in het verpleeghuis, die vrijheid wil, maar ook met de familie die een valpartij wil voorkomen. En met de samenleving die ons vraagt om dingen op een bepaalde manier te doen. Vrijheid versus veiligheid, dat is een dilemma. Maar soms heb ik wel het idee dat de nadruk erg ligt op veiligheid." Daarnaast is Den Hartog het eens met Teun dat er wel heel veel regels zijn. "Dat zou best een tandje minder mogen."

Dementievriendelijkere samenleving

Demissionair minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge onderschrijft dat er veel regels zijn in verpleeghuizen. Kan daar iets aan gedaan worden? "Jazeker, veel regels zijn bedacht door professionals in de zorgsector zelf. Het mooie is: als regels zelf bedacht zijn, kun je er ook weer vanaf. Regels werken een beetje als zelfrijzend bakmeel; als je er vanaf wil moet je even je best doen, maar het kan."

De Jonge is het ook met Teun eens dat er te vaak óver mensen met dementie wordt gesproken en niet mét hen. "Je bent niet je diagnose. Er wordt nog te vaak over 'dementerenden' gesproken. Het op ooghoogte communiceren en laten merken dat iemand erbij hoort, is onze grote opdracht. Alzheimer wordt volksziekte nummer 1, dus we zullen als samenleving echt dementievriendelijkere moeten worden."

Demissionair minister Hugo de Jonge
Bron: EenVandaag
Demissionair minister Hugo de Jonge: "De samenleving moet dementievriendelijker"

Wat is de prijs?

Of je voor vrijheid of voor veiligheid kiest is voor De Jonge net als voor verpleeghuisbestuurder Den Hartog een dilemma. "Afgesloten deuren, niet even naar de winkel kunnen wanneer je zelf wil; mensen met dementie worden steeds geconfronteerd met alles wat niet mag. Dat levert veel frustratie op."

"Aan de andere kant kun je het je niet veroorloven dat mensen zomaar de wijk ingaan met onveilige situaties als gevolg. We willen voorkomen dat mensen vallen, omdat een val en het breken van een heup een lange fase van immobiliteit inluidt. Teun stelt de vraag: 'moet je wel alle leed willen voorkomen en tot welke prijs?' Daarover hebben we het nu, dankzij hem en zijn huisgenoten."

Bekijk ook

Brinta met of zonder suiker

Hoewel ze het met veel van Teuns kritiek eens zijn, hebben Den Hartog en De Jonge ook hun bedenkingen bij sommige punten. Dat Teun de gang van zaken in het verpleeghuis soms vergelijkt met een 'totalitair regime', vindt Den Hartog heftig. Wat hem betreft is er vergeleken met vroeger veel veranderd en verbeterd.

"Toen ik zo oud was als Teun werkte ik als verpleegkundige in een verpleeghuis waar de mensen met zijn tienen op een zaal lagen. De bedden waren afgescheiden met schotten. Zelfde nachtkastjes, zelfde bedden. En er was een menu: je kon 's morgens kiezen tussen Brinta met suiker en Brinta zonder suiker."

Martin den Hartog
Bron: EenVandaag
Voorzitter van de Raad van Bestuur van AxionContinu Martin den Hartog: "Vergeleken met vroeger is er veel verbeterd"

Persoonsgerichte zorg

En volgens De Jonge zijn we in Nederland gezegend met bijzonder goede verpleeghuiszorg. "Ik zie dat veel verpleeghuizen echt hun best doen om persoonsgerichte zorg te leveren."

"Ze steken daar veel werk in. Er zijn ruim 40.000 mensen bij gekomen, tegen de stroom in. Ik wil geen onrecht doen aan die werkelijkheid. Maar," benadrukt hij, "ik wil ook geen afbreuk doen aan Teuns observatie dat het beter kan."

Bekijk ook

In de spiegel kijken

Spijt dat hij Teun in huis heeft gehaald heeft Den Hartog in elk geval niet. "Het is heel bijzonder om zo'n jonge jongen in huis te hebben. Hij leert mij dat we nog meer naar de stem van de bewoner moeten luisteren." Wat Den Hartog raakt raakt, is Teuns betrokkenheid. "Dat iemand die middenin de samenleving staat hier komt wonen en ons deze spiegel voorhoudt."

Maar die spiegel moet ook worden voorgehouden aan de samenleving en de buurt, vindt Den Hartog. "Want wat let u om, als u boodschappen gaat doen, een bewoner mee te nemen die het ook leuk vindt om naar de winkel te gaan? Ik wil echt een oproep doen aan iedereen die in de buurt woont van een verpleeghuis: kom eens langs. Het zijn tenslotte jullie buurtgenoten."

Kijk hier de tv-reportage

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Bezuiniging wijkverpleging leidt volgens vakbond tot extra problemen: 'Verpleegkundigen weer de dupe'

Bezuiniging wijkverpleging leidt volgens vakbond tot extra problemen: 'Verpleegkundigen weer de dupe'
Bron: EenVandaag

Minister Agema van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) kondigt aan 165 miljoen euro te bezuinigen op wijkverpleegkundige zorg. Maar volgens de branche komt daarmee de wijkzorg onder verdere druk te staan.

Je kunt er van alles van betalen - zoals salarissen of opleidingen voor mensen in de wijkverpleging - maar omdat er onvoldoende personeel is, wordt een bedrag van 165 miljoen euro al jaren niet 'opgemaakt' door de wijkzorg. Nu zorgminister Agema op zoek is naar geld om een eerdere bezuiniging op de ziekenhuiszorg ongedaan te maken, is ze uitgekomen bij de wijkzorg. Maar of dit verstandig is daar wordt verschillend over gedacht.

Verpleegkundigen sluitpost

Volgens vakbond Nu'91 zijn wijkverpleegkundigen hiervan de dupe. Voorzitter van de vakbond Femke Merel van Kooten zegt: "De minister draait een eerdere bezuiniging op verpleegkundigen in ziekenhuizen terug, maar legt nu de rekening neer bij zorgprofessionals in de wijk. Hiermee worden verpleegkundigen opnieuw de sluitpost van de begroting en verlegt ze het probleem."

Wat Van Kooten zegt, klopt: minister Agema wil namelijk per se een eerder aangekondigde bezuiniging op opleidingen van verpleegkundig personeel in de ziekenhuizen terugdraaien. En inderdaad gaat de oplossing ten koste van opleidingen voor wijkverpleegkundig personeel, waar deze 165 miljoen voor bedoeld is.

'Veel mensen zijn boos'

Van Kooten gaat verder: "De minister heeft gezegd dat ze niet weer een nieuwe groep in de zorg boos wil maken, maar ik denk dat dat niet gelukt is, dat er veel mensen boos zijn."

"In het recente akkoord over de zorg is juist afgesproken om dit geld wel te besteden aan wijkzorg en ook echt uit te geven, dat het geld dat op de plank blijft liggen komt bij de mensen in de wijkverpleging en ten goede komt aan de mensen die zorg krijgen", legt ze uit.

Bekijk ook

'Spoedeisende Hulp loopt vol'

Het ministerie van VWS zegt dat het schrappen van de 165 miljoen kan omdat het bedrag al jaren blijft liggen. Het is speciaal bestemd voor wijkzorg, specifiek voor het opleiden van wijkverpleegkundigen, maar wordt niet opgemaakt. De minister laat bij Nu.nl weten dat dat vooral te maken heeft met personeelstekort.

Maar dat betekent volgens Nu'91 niet dat je het zomaar kunt schrappen. "Ook onder minister De Jonge werd al gezegd: het geld blijft liggen want er is te weinig personeel om het aan uit te geven. Maar in het zorgakkoord dat pas is gesloten was juist afgesproken dat het eindelijk uitgegeven zou worden. En dat is ook belangrijk want je krijgt met dat geld betere wijkverpleegkundigen en meer valpreventietraining voor ouderen. Dat moet je gewoon gaan doen, anders loopt ook de Spoedeisende Hulp vol."

'Wereld op zijn kop'

Niet iedereen is tegen het plan, zo steunt zorgondernemer Jos de Blok het wel. Hij is voor minister Agema dan ook een sparringspartner geweest. Volgens De Blok is het heel goed mogelijk om dezelfde zorg te leveren met minder uren en laat zijn bedrijf Buurtzorg dat al jaren zien. Buurtzorg gaat uit van zelfstandig werkende teams van verpleegkundigen en ziekenverzorgenden en weinig managers.

Maar zo'n organisatievorm is niet overal mogelijk, zegt voorzitter Van Kooten. Ze benadrukt: "Al jaren stellen we vast dat salarissen in de wijkverpleging flink achterlopen op vergelijkbare publieke sectoren. Zorgprofessionals in de wijk verdienen beter, maar krijgen minder. En nu beweert de minister dat er geld over zou zijn. Dat is de wereld op zijn kop."

Minder geld voor wijkverpleging gaat problemen veroorzaken, volgens vakbond

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Waarom vochtige doekjes met plastic het riool verstoppen

Waarom vochtige doekjes met plastic het riool verstoppen
Ter illustratie: Wateroverlast door problemen met het riolering
Bron: ANP

Een meerderheid van de Tweede Kamer stemde gisteren tegen een verbod op vochtige doekjes met kunststof erin. Volgens tegenstanders van de motie is het te kort door de bocht om te zeggen dat ze verstoppingen veroorzaken. Afvalwaterbedrijven beweren anders.

Doekjes met plastic erin zijn niet of nauwelijks afbreekbaar en zorgen daarmee voor problemen in het riool. Staatssecretaris Chris Jansen van Infrastructuur en Waterstaat wil daarom een Europees verbod op vochtige doekjes met plastic.

Vochtig toiletpapier geen probleem

"Van vochtig toiletpapier is al Europees bepaald dat het geen plastics mag bevatten", vertelt directeur bij Stichting Rioned Hilde Niezen. Maar het probleem zit juist in andersoortige vochtige doekjes, weet zij.

Voor andere witte wegwerpdoekjes, zoals babydoekjes en schoonmaakdoekjes, zijn die regels er niet. Mensen spoelen juist ook deze doekjes door het toilet. En het zijn deze doekjes die voor verstopping zorgen.

Bekijk ook

Handmatig verwijderen

"Tussen alle rioolbuizen zitten gemalen, een soort pompen. Die doekjes blijven daarin hangen. Ze vormen een soort klont, een prop. Die moet er handmatig uitgetrokken worden", licht Niezen toe. "Dat is niet alleen een vies klusje, het kost ook een hoop geld."

Rioned becijfert de jaarlijkse kosten daarvan op 26 miljoen euro per jaar. "En dat zijn alleen nog maar de kosten van het verhelpen van storingen door vochtige doekjes in de pompen." De doekjes die wel door de pompen heen komen, moeten ook nog uit het water gezuiverd worden bij de afvalwaterzuiveringsbedrijven. Daar komen ook kosten bij kijken.

Helft van de verstoppingen

De Unie van Waterschappen hield een enquête onder gemeenten en waterschappen om het probleem met de vochtige doekjes te inventariseren. "Gemiddeld genomen wordt ruim 50 procent van de verstoppingen bij pompen veroorzaakt door vochtige doekjes", vertelt Michael Bentvelsen. Ze schatten de kosten op 17 tot 28 miljoen euro per jaar.

En volgens Van Bentvelsen klopt er nog meer niet aan de motie. PVV en VVD stellen namelijk dat Nederland met een verbod strenger zou zijn dan Europese wetgeving, "maar de minister pleit voor een Europees verbod. Dus dat is helemaal niet aan de orde. Andere Europese landen kampen namelijk met dezelfde problemen in het riool."

Bekijk ook

Niet zaligmakend

Wouter van Aggelen is directeur bij Remondis, dat onder andere afvalwaterbeheer doet. Hij beaamt dat vochtige doekjes veelal het probleem zijn bij verstoppingen. "Maar," waarschuwt hij, "een verbod op doekjes met plastic erin gaat niet alles oplossen."

De varianten zonder plastics erin lossen wellicht wel op in water, maar ook niet meteen. "Dat duurt soms wel een week. In die tijd kunnen ze nog steeds voor verstoppingen zorgen. Het is vooral belangrijk dat mensen deze doekjes gewoon niet meer door het toilet spoelen." Desalniettemin ziet Van Aggelen wel heil in het verbod.

Bekijk ook

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant