radio LIVE tv LIVE
meer NPO start

Miljoenen euro's naar rioolwateronderzoek na corona om nieuwe virusuitbraken eerder te ontdekken

Miljoenen euro's naar rioolwateronderzoek na corona om nieuwe virusuitbraken eerder te ontdekken
Onderzoek naar ons rioolwater: er is meer uit af te lezen dan je misschien denkt
Bron: EenVandaag

Door corona kwam onderzoek naar ons rioolwater in een stroomversnelling. In dat afvalwater is veel informatie te vinden over hoe we leven en dus ook of we gezond zijn of niet. Het ministerie van VWS trekt er de komende jaren tientallen miljoenen voor uit.

Het riool werd al gebruikt om verschillende dingen te meten, maar midden in de eerste coronagolf werd begonnen met structureel data-onderzoek. Het idee is om via de virusdeeltjes in onze ontlasting te voorspellen waar er virusuitbraken gaan plaatsvinden.

'Iedereen gaat naar de wc'

"Niet iedereen gaat naar de teststraat, maar iedereen gaat wel naar de wc", vertelt Sander Mager van de Unie van Waterschappen. De waterschappen halen de monsters bij de rioolwaterzuiveringen en bij het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) worden deze vervolgens getest.

"Ik word er heel blij van", zegt hoofd rioolonderzoek van het RIVM Ana Maria de Roda Husman. "Dat we nu echt cijfers hebben over het aantal virusdeeltjes gebaseerd op de rioolcijfers en weten hoe we die moeten duiden. Dat is helemaal nieuw."

Bekijk ook

Heropleving coronavirus als eerst in het riool

Enkele rioolwaterzuiveringen begonnen met het onderzoek, maar inmiddels gebeurt het bij alle 313 zuiveringen in ons land. Dat zal zeker de komende 5 jaar worden voortgezet. Ook zullen er de komende maanden dagelijks monsters worden genomen.

Tot op gemeenteniveau is op een kaart op het coronadashboard te zien, waar met kleuren wordt aangegeven hoe ernstig de situatie ergens is.

Nu extra van belang

Het onderzoek krijgt eenmalig een kleine 5 miljoen en dan jaarlijks 15 miljoen euro, zo blijkt uit de afgesloten overeenkomst tussen het ministerie van VWS, het RIVM en de waterschappen. Volgens onderzoeker De Roda Husman is juist nu het aantal virusbesmettingen laag is, het rioolonderzoek extra van belang.

"Steeds meer mensen testen zichzelf, waardoor er minder informatie over de verspreiding van corona is. Ook zijn er minder ziekenhuisopnames. Als er straks een heropleving komt, zie je dat het eerst in het riool."

Big brown data

Nu er geld is voor jarenlang structureel onderzoek, blijft het niet bij onderzoek naar virusdeeltjes. "Er kan zoveel meer informatie gehaald worden uit de 'big brown data'", vertelt Sander Mager van de Unie van Waterschappen.

Het rioolwater biedt een schat aan informatie over onze gezondheid en leefstijl. Er is data te vinden over het aantal mensen met suikerziekte, kanker en overgewicht, en ook kan er bekeken worden hoeveel alcohol we drinken en of we medicijnen of drugs gebruiken.

Beter beeld van de bevolking

De Roda Husman van het RIVM ziet tal van mogelijkheden met die nieuwe data: "Je krijgt een beter beeld van wat er in de Nederlandse bevolking speelt. Normaal kijk je alleen naar bepaalde groepen van mensen die bij het consultatiebureau komen, of mensen die in verpleeghuizen zitten."

De overheid kan de gegevens bijvoorbeeld weer gebruiken voor gerichte publiekscampagnes of bevolkingsonderzoeken.

Hoe zit het met de privacy?

Al die bruine data bieden natuurlijk een schat aan informatie, maar hoe zit het met onze privacy? Weet de overheid hierdoor straks alles van ons? Privacy-deskundige Danny Mekic noemt dat iets om scherp op te zijn. "Het was bijzonder en belangrijk om rioolonderzoek voor corona te doen. Maar nu wordt het normaal en vaak gaan we dan nog een paar stappen verder om te kijken wat er nog meer mee kan."

Ondanks dat niet per individu te zien is hoe iemand leeft, kan dat idee volgens Mekic wel ontstaan. "Het zorgt ervoor dat mensen steeds meer het gevoel krijgen in de gaten gehouden te worden. Je kunt natuurlijk niet letterlijk zien van wie het materiaal is, maar het gaat wel degelijk over privacy."

Bekijk ook

'Je vraagt geen toestemming'

Commerciële partijen zouden die nieuwe data volgens hem ook interessant kunnen vinden. "Denk aan verzekeraars die zo risico's kunnen inschatten als je tot op wijkniveau kan weten hoe oud mensen gemiddeld worden." Volgens Mekic is het daarom belangrijk goede ethische afwegingen te maken waarvoor de data worden ingezet en aan wie ze worden verstrekt.

Het RIVM zegt nog te onderzoeken welke mogelijke onderzoeken daadwerkelijk gedaan gaan worden. Daarbij speelt een rol wat haalbaar en betaalbaar is én wordt ook de ethische afweging gemaakt. "Want je vraagt geen toestemming aan mensen om naar hun ontlasting te kijken."

Minstens per 10.000 mensen

Rioolwateronderzoeker bij KWR Thomas ter Laak is al langer voorstander van de uitbreiding van het rioolonderzoek. "We zien heel graag dat dit type onderzoek in beweging komt. Dankzij corona is het momentum er."

Volgens Ter Laak is geen risico op privacyschending, als voor het rioolonderzoek monsters genomen worden met daarin de ontlasting van minstens 10.000 mensen. "Je schaadt niet de privacy van een individu, maar kan wel iets zeggen over de populatie."

Discussie wordt goed gevoerd

Ook de waterschappen vinden het belangrijk dat de privacy-discussie goed wordt gevoerd, zegt Sander Mager. "We geven nu aan wat er in de toekomst nog meer kan, maar we moeten met elkaar wel goede afspraken maken over hoe we het gaan inzetten en welke vragen we daarvoor nog moeten beantwoorden."

Volgens de planning worden aan het eind van het jaar op alle waterzuiveringsinstallaties dagelijks rioolmonsters genomen.

Bekijk hier de reportage over dit onderwerp

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Wat merken wij van een handelsoorlog tussen Amerika en EU? 'Nederlandse economie kan tegen een stootje'

Wat merken wij van een handelsoorlog tussen Amerika en EU? 'Nederlandse economie kan tegen een stootje'
Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en Amerikaanse president Donald Trump tijdens een eerdere ontmoeting in 2020
Bron: EPA

De Amerikaanse president Trump heeft gisteren tijdens een persconferentie aangekondigd dat hij van plan is om importheffingen op Europese goederen te verhogen. Inmiddels lijkt een handelsoorlog met de VS dichterbij. Welke gevolgen heeft dat voor ons?

De aangekondigde importtarieven zullen volgens Trump met 25 procent verhoogd worden. Een flink percentage. Maar volgens financieel journalist van de Telegraaf Martin Visser zal Nederland hier weinig van merken. Europa heeft al aangekondigd om met eventuele tegenmaatregelen te komen.

Meer Amerikaanse producten kopen

Uiteindelijk is het doel van Trump om met de aangekondigde importtarieven ervoor te zorgen dat Europa meer Amerikaanse producten koopt. Op die manier wil hij de Amerikaanse economie versterken en dat zou goed zijn voor het Amerikaanse bedrijfsleven, legt Visser uit.

Toch heeft Nederland hierin een bijzondere uitzonderingspositie, gaat de financieel journalist verder. We zullen daarom niet veel merken als Trump zijn plannen definitief doorzet.

Kabinet gokt op uitzondering

"Nederland is een typisch exportland, maar heeft nu toevallig de afgelopen paar jaar een handelstekort met Amerika", legt Visser uit over die uitzonderingspositie. "Wij exporteren minder naar Amerika dan we importeren uit Amerika." En dat is anders dan omringende landen zoals Duitsland bijvoorbeeld.

"Dat komt omdat wij vrij veel Amerikaanse energie importeren sinds we de eigen gaskranen hebben ingedraaid en het niet meer uit Rusland willen halen", legt hij uit. "Het kabinet gokt er daarom misschien ook wel op dat we om die reden her en der een uitzondering krijgen omdat wij toevallig wel meer uit Amerika halen dan andere landen."

Bekijk ook

Stijgende prijzen

Maar als Trump zijn plannen doorvoert, zal dat wel degelijk gevolgen hebben voor de Europese Unie. "En daar hebben wij wel last van, ook voor ons is dat prijsopdrijvend, zeker als we vanuit Europa met tegentarieven gaan komen. Dan is het actie-reactie."

Wat we dus vooral zullen merken is dat de prijzen op een gegeven moment zullen gaan stijgen als gevolg hiervan.

Andere afzetmarkten zoeken

Een belangrijk verschil is wel dat Amerika zich straks in een positie bevind waar het een handelsoorlog is met meerdere landen, en wij uiteindelijk met één land. Volgens Visser is het daarom voor Nederlandse ondernemers gemakkelijk om dit te omzeilen.

"Want zij zullen dan moeten denken, misschien moeten we onze spullen voortaan maar in Azië gaan verkopen of in Canada, Mexico of andere Europese landen als Amerika op deze manier een beetje op slot raakt", legt Visser uit. Volgens hem is het vooral Amerika die wordt geraakt door deze maatregelen.

Bekijk ook

'Nederlandse economie kan wel tegen een stootje'

De verwachting is dus dat de Nederlandse economie wel een stootje kan hebben als Trump de importtarieven invoert. "Ongeveer 5 procent van onze export gaat naar Amerika. Dus het is een grote handelspartner, maar ook weer betrekkelijk", ziet Visser.

Het is volgens hem dus raadzaam dat exporterende bedrijven opzoek gaan naar andere afzetmarkten. "Daar kan de overheid natuurlijk bij helpen om de handel met andere landen te versoepelen en te vergemakkelijken."

Gevolgen voor Duitsland

"Maar", voegt hij eraantoe, "de eurozone en Europa als geheel is best wel zwakjes economisch gezien. Dus dit kan best wel een tik zijn waardoor een land als Duitsland in een langere recessie blijft."

"En die pijn wordt natuurlijk zeker gevoeld", zegt hij tot slot.

Wat merken wij van een handelsoorlog tussen Amerika en EU? 'Nederlandse economie kan tegen een stootje'

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Blijft kazerne Budel een azc, of moeten asielzoekers plaatsmaken voor militairen? 'Kortdurende opvang is heel ongunstig'

Moeten asielzoekers in de voormalige kazerne van het Brabantse Budel plaatsmaken voor militairen? Deze vraag ligt op tafel. Tegelijk worstelt defensie met ruimtegebrek. Binnen 3 maanden wordt erover besloten. Welk belang weegt zwaarder, is nu de vraag.

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant