radio LIVE
meer NPO start

Is het een probleem dat veel Nederlanders parttime werken? En andere vragen over onze 'deeltijdcultuur' beantwoord

Is het een probleem dat veel Nederlanders parttime werken? En andere vragen over onze 'deeltijdcultuur' beantwoord
Een bijna leeg kantoor
Bron: Pexels/Marc Mueller

Bijna de helft van de Nederlandse beroepsbevolking werkt in deeltijd. Vooral vrouwen werken minder dan 35 uur per week, maar ook steeds meer mannen werken parttime. Hoe kan dat? En is het erg? In dit artikel de antwoorden op veel gestelde vragen.

"Nederland is kampioen deeltijdwerken", zegt professor sociaal beleid en ongelijkheden, Mara Yerkes. "Als je ons vergelijkt met andere landen, steken we er met kop en schouders bovenuit. Dit geldt zowel voor mannen als vrouwen." Maar, benadrukt bijzonder hoogleraar pensioenen en belasting aan Tilburg University, Bastiaan Starink: "We zijn niet van fulltime naar deeltijd gegaan, maar van niks naar deeltijd." Doordat steeds meer vrouwen in de afgelopen decennia betaald werk zijn gaan doen, is het aantal deeltijdwerkers nu hoger.

1. Waarom werken zoveel Nederlanders parttime?

Dat heeft alles te maken met het toegenomen aantal vrouwen dat werkt, zegt Starink. "Tot een aantal decennia geleden waren mannen kostwinner en werkten vrouwen niet. Je ziet nu gelukkig dat steeds meer vrouwen een positie op de arbeidsmarkt hebben ingenomen. Al is dat vaak met deeltijd werk."

Professor Yerkes licht dit toe: "Begin jaren 80 was de werkloosheid erg hoog. Er werd toen afgesproken: werkenden mogen minder uren gaan werken, zodat die uren beschikbaar komen voor nieuwe mensen en banen. "Vrouwen die eerst weinig mogelijkheden zagen om werk en zorg te combineren, konden nu toch zorg combineren met een deeltijdbaan."

De afgelopen 10 jaar is het aantal mensen dat parttime werkt nauwelijks verder toegenomen, blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Toch kunnen we volgens Yerkes spreken over een 'deeltijdcultuur', want deeltijdwerken doen we al decennia lang en er zijn geen tekenen dat het verdwijnt.

Professor sociaal beleid en ongelijkheden, Mara Yerkes
Bron: EenVandaag
Professor sociaal beleid en ongelijkheden, Mara Yerkes

Sommige Europese landen kennen helemaal geen deeltijdcultuur, zegt Yerkes. In de Europese Unie heeft gemiddeld 28 procent van de werkende vrouwen en 8 procent van de werkende mannen een deeltijdbaan, laten cijfers van onderzoeksbureau Eurostat zien. In Nederland is dit respectievelijk 62 en 18 procent.

Yerkes verwijst opnieuw naar de geschiedenis: "In sommige Europese landen was de economische situatie in de jaren 80 minder slecht, waardoor er minder druk was om de banen anders vorm te geven. Maar ook zijn de huidige voorzieningen in de landen verschillend geregeld, waardoor het in sommige landen makkelijker is voor ouders om allebei voltijds te werken."

Bekijk ook

2. Waarom werken vrouwen nog steeds vaker parttime dan mannen?

Dat heeft te maken met sociale normen, met wat we 'normaal' vinden. "We zien wel dat vaders iets meer zijn gaan zorgen tijdens de coronapandemie", vertelt Yerkes. "Dus het zou kunnen dat als deze vaders meer betrokken blijven bij de zorg dat op een gegeven moment de sociale normen dan veranderen."

Uit recent onderzoek van het CBS blijkt dat ruim 80 procent van de Nederlandse bevolking nog altijd vindt dat moeders met kinderen tot 4 jaar niet of hooguit 28 uur per week zouden moeten werken. Met kinderen van 4 tot 13 jaar wordt 28 uur of meer wel steeds vaker geschikt gevonden.

"Als je dit in je eentje wil veranderen, is dat heel lastig. Het moet zo ver komen dat het beleid wordt aangepast. De aanpassing van het geboorteverlof voor vaders kan bijvoorbeeld een belangrijke stap zijn in het veranderen van sociale normen."

3. Is het een probleem dat zoveel Nederlanders parttime werken?

Parttime werken is op zichzelf niet goed of slecht. "Je kunt het ook zien als een luxe", zegt Starink. "Blijkbaar hebben sommige mensen het zo goed, dat ze het zich kunnen veroorloven om meer thuis te blijven als ze dat willen. Maar tegelijkertijd werken sommige mensen noodgedwongen parttime, bijvoorbeeld mensen met kinderen die de kinderopvang niet goed geregeld krijgen."

We zien wel dat sommige groepen, vooral vrouwen, naar verhouding vaak in deeltijd werken, zegt Yerkes. "Dat heeft consequenties, namelijk dat vrouwen een groter risico lopen op armoede, minder pensioen en minder financiële onafhankelijkheid."

Er zijn argumenten om mensen die nu parttime werken te stimuleren meer te gaan werken, zegt Starink, zoals de krappe arbeidsmarkt. "Als mensen meer uren per week zouden werken, neemt die krapte af, wat de economische groei bevordert."

Yerkes vindt dat deeltijd werken nog te veel als probleem wordt geframed: "Je kunt het ook omdraaien: waarom is voltijdwerken het ideaalbeeld? Die vraag wordt sinds de start van de coronapandemie vaker gesteld. Onze maatschappij stelt één ding centraal, namelijk betaald werk, maar in onderzoek van het Centraal Planbureau zie je ook dat meer vaders tegenwoordig willen zorgen voor hun kinderen."

Bekijk ook

4. Hoe kan het aantrekkelijker worden gemaakt om meer uren te werken?

Volgens Starink zijn daar oplossingen vanuit de overheid voor nodig. "Het is goed dat dit kabinet kinderopvang betaalbaarder wil maken. Dat helpt om meer te kunnen werken als ouder. Tegelijkertijd moeten we inzetten op meer werken zodra het gezinsleven dit weer toelaat."

Hoe dan? "Meer uren werken moet meer lonen. Als je nu meer uren gaat werken, is de belastingdruk relatief hoog omdat je bijvoorbeeld zorgtoeslag of kindertoeslag kwijtraakt", zegt Starink.

Gekeken naar bijvoorbeeld de ouderenzorg, waar het tekort aan mensen groot is, zie je dat het in de roostersystematiek ook heel moeilijk is om voltijdsbanen te krijgen, legt Starink uit. "Mensen kunnen 's ochtends werken, en dan 's middags is er niks voor ze te doen, en 's avonds wel weer. Daar zou dus ook iets moeten veranderen."

Bijzonder hoogleraar pensioenen en belasting aan Tilburg University, Bastiaan Starink
Bron: EenVandaag
Bijzonder hoogleraar pensioenen en belasting aan Tilburg University, Bastiaan Starink

5. Is het typisch iets van jongere generaties dat ze parttime willen werken?

"Eigenlijk juist niet", zegt Yerkes. "Cijfers van het CBS laten zien dat jongere generaties meer uren per week werken. Veel mensen werken nog steeds in deeltijd (dus minder dan 35 uur), maar het aantal uren gaat wel omhoog. Dus in plaats van 16 uur, werken ze bijvoorbeeld 30 uur. "

"Ook na het krijgen van kinderen schroeft de jongste generatie werkende vrouwen haar werkuren minder terug dan oudere generaties dat deden. En ook later in hun loopbaan werken jongere vrouwen meer dan dat vrouwen uit eerdere generaties dat op dezelfde leeftijd deden. Op dit moment is er dus vanuit de cijfers niets waaruit blijkt dat het typisch iets is van jongere generaties om parttime te willen werken."

Bekijk ook

info

EenVandaag Vraagt

In dit artikel zijn antwoorden verwerkt op vragen die zijn ingestuurd via EenVandaag Vraagt. Met EenVandaag Vraagt heb je invloed op wat we maken. Wil je meedoen? Download dan de Peiling-app van EenVandaag, ga dan naar 'Instellingen' en zet je notificaties voor EenVandaag Vraagt aan. Je vindt de vragen en antwoorden terug bij 'Doe mee'. De Peiling-app van EenVandaag is gratis te downloaden in de App Store of Play Store.

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Vuurwerkverbod grote klap voor handelaren, ook voor Hans: 'Weet niet wat ik nu ga doen'

Het was lang een discussiepunt in Den Haag, maar nu komt het er hoogstwaarschijnlijk toch: een vuurwerkverbod. Voor vuurwerkhandelaren is het een grote klap, zo ook voor Hans Schram uit Castricum. "Ik dacht dat ik veilig zat voor de komende jaren."

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Kun je jongeren digitaal beschermen door al hun gegevens te wissen? 'Niet hoe het internet werkt'

Kun je jongeren digitaal beschermen door al hun gegevens te wissen? 'Niet hoe het internet werkt'
De populaire videoapp TikTok op een smartphone
Bron: ANP

NSC en ChristenUnie pleiten voor een zogenaamde rode knop om jongeren digitaal beter te beschermen. Waarmee met één druk op de knop, al jouw online gegevens in één keer worden verwijderd. De vraag is of dat gaat werken.

Jongeren moeten beter beschermd worden op het internet. Dat is de boodschap die Don Ceder van de ChristenUnie en Jesse Six Dijkstra van NSC aan de Tweede Kamer duidelijk willen maken. "Voordat je achttien bent, zijn er verschillende online profielen van je gemaakt."

Cookies slaan alles op

"Onze persoonlijke gegevens worden opgeslagen door cookies', zegt Lotje Beek, beleidsadviseur bij Bits of Freedom. "Cookies zijn een soort bestandjes die op een website zitten, en vervolgens vanaf de website terug gaan naar je computer'', legt ze uit. "Hierdoor houden ze bij wat jij online doet, op welke dingen je klikt, en voor hoelang."

"Deze informatie wordt vervolgens opgeslagen door bedrijven zoals Meta en Google. Op basis hiervan schetsen ze jouw persoonlijk profiel", vervolgt Beek. "Ze weten hierdoor precies welke boodschap ze aan jou kunnen meegeven, bijvoorbeeld om iets te kopen op het internet. Hierdoor verlies je de autonomie."

Bekijk ook

Persoonlijke online profiel

"Middels een online profiel kunnen bedrijven jou opdelen in bepaalde categorieën", vertelt cyberexpert Dave Maasland. "Bijvoorbeeld op interessegebied, leeftijdscategorie en of je man of vrouw bent. Dat kan heel gedetailleerd gaan."

"Maar dat gebeurt niet alleen via cookies", maakt hij duidelijk. "Ook je mobiele apparaat slaat informatie op. Het belangrijkst is dat mensen beseffen dat als je digitale voetsporen achterlaat, je snel persoonlijke informatie vrijgeeft."

Kansongelijkheid voor jongeren

Volgens NSC en ChristenUnie kunnen digitale profielen negatieve gevolgen hebben en leiden tot kansenongelijkheid. Ook beleidsadviseur Beek kan zich hierin vinden. "Vacatures voor mannelijke beroepen worden voor 90 procent vaker aan mannen laten zien, blijkt uit onderzoek van het College van de Rechten voor de Mens. Vrouwen zien weer vaker vacatures voor kappersopleidingen, waardoor zij vacatures als monteurs bijvoorbeeld missen. Dit levert minder kansen op en verdeelt de samenleving."

Ook cybersecurity-expert Maasland ziet problemen. "Als eenmaal iets op het internet staat, zal deze informatie niet snel verdwijnen. Bijvoorbeeld fanatieke berichten over je voetbalclub, of een boze reactie naar een leraar, die kunnen later altijd weer opduiken. Tijdens een ruzie of een sollicitatie bijvoorbeeld," legt hij uit.

Bekijk ook

'Niet hoe het internet werkt'

Precies hier zit volgens Maasland ook de crux. "De informatie op het internet staat altijd ergens opgeslagen, zelfs met een mooie rode knop. Hoe graag we ook een makkelijke oplossing willen, dit is niet hoe het internet werkt."

Desondanks vinden beide experts het goed dat NSC en ChristenUnie dit onderwerp onder de aandacht brengen. "Jongeren moeten beter beschermd worden op het internet, maar we moeten in deze fase vooral kijken naar de voorkant," vervolgt Maasland. "Kinderen moeten weten dat het belangrijk is om na te denken wát je plaatst op het internet. De oplossing zit in meer educatie en mediabewustzijn. Niet bij een magische knop."

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant