radio LIVE tv LIVE
meer NPO start

Hoe kansloos is de bedreigde korenwolf na 25 jaar en 20 miljoen euro? 'Symbool van onze natuur'

Hoe kansloos is de bedreigde korenwolf na 25 jaar en 20 miljoen euro? 'Symbool van onze natuur'
Een korenwolf
Bron: ANP

In 1999 dreigt de korenwolf in Nederland uit te sterven. Na een groot en duur fokprogramma leven er na 25 jaar nog maar een paar honderd in het wild, afhankelijk van menselijke hulp. "Het draait om het herstellen van de balans tussen landbouw en natuur."

Als er in mei 1999 nog maar een handvol korenwolven in het wild leeft, organiseert Jaap Dirkmaat, voorzitter van Stichting Das en Boom, een zogenaamde 'hamsterwake' om aandacht te vragen voor het bijna uitgestorven beestje.

Grootschalig reddingsprogramma

"We stonden op het punt om een soort te verliezen die vroeger gewoon een plaag was", vertelt Dirkmaat. De hamsterwake wordt het begin van een grootschalig reddingsprogramma.

Onder druk van de Europese Habitatrichtlijn, die Nederland verplicht bedreigde soorten te beschermen, start een fokprogramma. "Het ging om meer dan alleen de hamster," legt hij uit. "Het ging over de staat van onze natuur."

Bekijk ook

Grote uitdagingen

De uitdagingen waren groot. De genetische diversiteit van de overgebleven dieren was zwak en het landschap in Zuid-Limburg, dat door intensieve landbouw vaak niet meer was dan kale akkers, bood nauwelijks leefruimte. Sindsdien zijn er in samenwerking met dierentuin GaiaZOO in Kerkrade meer dan duizend korenwolven gefokt en worden er jaarlijks 100 tot 150 uitgezet.

Maar dat gaat niet soepel. Velen overleven het niet. Roofdieren zoals vossen en buizerds maken de soort kwetsbaar, net als de weersomstandigheden. Het beestje kan namelijk slecht tegen natte zomers. De overvloedige regenval in 2016 en 2017 leidde ook tot overstroming van hun ondergrondse burchten. "Het is frustrerend dat we na zoveel jaar nog steeds niet spreken van een zelfstandige populatie", vertelt Dirkmaat.

'Ik wil het niet opgeven'

Het beleid heeft tot nu toe meer dan 20 miljoen euro gekost, met een jaarlijks budget van ruim 1,2 miljoen euro. Minke Geense, teamleider bij het fokprogramma van GaiaZOO, waar nog geen tiende van het geld heen gaat, benadrukt het belang van het doorgaan met de bescherming van de korenwolf, ondanks de vele uitdagingen. "Ik wil het gewoon niet opgeven", vertelt ze vastberaden.

Volgens Geense is de korenwolf niet de enige bedreigde soort in Nederland die hulp nodig heeft. Als we stoppen met het helpen van de korenwolf, kan dat met die diersoorten ook gebeuren. "Dan is het einde eigenlijk zoek."

Bekijk ook

'Hamstervriendelijk' beheer

Een van de belangrijkste spelers in het behoud van de korenwolf zijn boeren zoals Dré Schroeder. Op de akkers hij beheert in Koningsbosch werden vorig jaar de meeste hamsterburchten geteld: 72. Schroeder past zijn landbouwmethoden aan om de diertjes een kans te geven. "We laten graan staan, maaien minder vaak en zorgen voor meer dekking", vertelt hij. Deze aanpak, bekend als 'hamstervriendelijk beheer', omvat inmiddels in totaal 750 hectare.

Maar critici zoals Dirkmaat zeggen dat dit bij lange na niet genoeg is. "Voor een echt robuuste populatie hebben we minimaal 1.500 hectare nodig, en eigenlijk 5.000 hectare om een duurzame toekomst te garanderen." Schroeder benadrukt de voordelen van deze aanpak. "Het heeft niet alleen de korenwolf geholpen, maar ook andere soorten. We zien weer meer insecten, veldleeuweriken en geelgorzen op onze akkers. Dat is winst."

Gedeputeerde gebeten

Léon Faassen, gedeputeerde voor de BBB in Limburg, begon zijn ambtstermijn met stevige twijfels over het nut van het korenwolfprogramma. "Ik was er gezond kritisch op als het om geld gaat." Het idee om jaarlijks grote bedragen te investeren in een soort die zonder menselijke hulp niet kan overleven, riep vragen bij hem op. "In het begin leek het een kansloze zaak: een soort die elk jaar opnieuw uitgezet moet worden en nauwelijks overleeft," vertelt Faassen.

Tijdens een uitzetactie gaat het mis. Faassen, die zelf een korenwolf in het wild plaatste, wordt stevig gebeten. "Ik was gewaarschuwd dat ze hard kunnen bijten, maar deze had het echt op me gemunt," grapt hij.

Gedeputeerde Léon Faassen (Limburg) werd gebeten door een korenwolf
Bron: Léon Faassen
De Limburgse gedeputeerde Léon Faassen werd gebeten door een korenwolf

'Ophouden is geen optie'

Faassen ging naar Brussel om meer inzicht te krijgen in de verplichtingen rond de Europese Habitatrichtlijn. Stoppen zou kunnen leiden tot miljoenenboetes. "Het was al snel duidelijk: ophouden is geen optie. Europa eist dat we dit diertje beschermen, maar het gaat om meer dan dat. Achter de kosten zit een veel groter verhaal."

"Dit gaat niet alleen om het fokken van een bedreigde soort. Het draait om het herstellen van de balans tussen landbouw en natuur", vertelt hij. "Boeren spelen een sleutelrol door hun akkers zo te beheren dat het landschap meer biodiversiteit biedt. Het is een kwestie van flora, fauna en een gezondere leefomgeving."

'We moeten opschalen'

Na 25 jaar rijst de vraag of het project ooit zijn doel zal bereiken. Critici noemen het een duur project zonder duidelijke eindstreep. "Het probleem is dat we te klein denken", zegt Dirkmaat. "750 hectare hamstervriendelijk boeren is een goed begin, maar we moeten opschalen."

Hij benadrukt dat het beleid niet alleen draait om het dier, maar ook om wat het vertegenwoordigt. "De korenwolf is een symbool van onze natuur. Als we dit goed doen, kan je laten zien wat er mogelijk is", vertelt hij. "Maar dan moeten we wel écht kiezen voor ambitie en kiezen voor meer hectares met betere verbindingen voor de korenwolf."

Hoe kansloos is de bedreigde korenwolf na 25 jaar en 20 miljoen euro? 'Symbool van onze natuur'

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Met stadsmarinier Wieke terug naar Rotterdamse wijk waar drie willekeurige mannen werden vermoord: 'Was echt bang voor andere slachtoffers'

Met stadsmarinier Wieke terug naar Rotterdamse wijk waar drie willekeurige mannen werden vermoord: 'Was echt bang voor andere slachtoffers'
Mensen leggen bloemen neer ter nagedachtenis aan de 81-jarige man die is neergeschoten.
Bron: ANP

Na de arrestatie van de vermoedelijke Rotterdamse serieschutter, Sendric S., reageerde de buurt opgelucht. Toch voelen sommige wijkbewoners zich na de 3 moorden nog altijd angstig, ziet de stadsmarinier. "Dat gevoel van onveiligheid gaat nog lang door."

Door 3 fatale schietpartijen in nog geen 2 weken tijd stond eind december het leven in het Rotterdamse stadsdeel IJsselmonde even stil. Uit het niets werden 3 mannen op straat neergeschoten. Het zorgde voor een uitzonderlijk advies: 'Ga bij voorkeur niet alleen naar buiten, vermijd donkere plekken.'

Meer ernstige incidenten

Stadsmarinier Wieke van de Haterd was betrokken bij het opstellen van dat advies. Een stadsmarinier is een ambtenaar die vanuit de gemeente werkt aan de veiligheid in de buurt. Van Haterd's werkterrein is IJsselmonde, waar de schietpartijen waren. Een wijk waar de afgelopen jaren het aantal ernstige incidenten is toegenomen, zegt ze.

Na de eerste schietpartij, was nog helemaal niet duidelijk wat er aan de hand was. "Wat maakt dat deze man specifiek is uitgekozen of is het toevallig?" Er werd tegelijkertijd ook onderzoek gedaan naar het wapen. "Toen is ook het tweede slachtoffer gevallen", vertelt ze. Er werden beelden vrijgegeven, maar het leidde nog niet tot de schutter. Het derde slachtoffer viel opnieuw in hetzelfde gebied. "Toen is de link gelegd: het gaat om dezelfde dader."

info

Drie moorden in twee weken

Op zaterdagavond 21 december 2024 werd rond 21:30 een zwaargewonde man (63) aangetroffen. Hij was in zijn hoofd geschoten en stierf twee dagen later. Een week later werd in de avond opnieuw iemand neergeschoten. Ook deze man (58) overleefde het niet. De politie werkte dag en nacht aan de zaak en gaf zelfs beelden vrij.

In de ochtend van 2 januari werd opnieuw op straat een gewonde, 81-jarige, man aangetroffen die later overleed. De politie loofde een tip uit van 300.000 euro en waarschuwde: 'ga bij voorkeur niet alleen naar buiten. Vermijd donkere, afgelegen plekken.'

Bekijk ook

'Er was echt gevaar'

De politie schaalde volgens Van de Haterd snel op waardoor alle capaciteit beschikbaar was om de schutter snel te pakken. "Omdat er echt gevaar was dat hij weer zou toeslaan." De gemeente en politie kwamen samen tot het advies niet alleen naar buiten te gaan. "Daar hebben we lang over getwijfeld", zegt ze. "Want uiteindelijk gaat het ook uit van een maakbaarheid dat het niet kan gebeuren."

Maar de situatie was uitzonderlijk. "Het was duidelijk wat zich in IJsselmonde afspeelde, er leek echt een verband", legt ze uit. En veel was ook onzeker. Er was veel politie, zichtbaar en onzichtbaar in de wijk. Ook was er veel aandacht voor. "Wat doet dat met zo'n verdachte? Escaleert het meer, wordt de situatie gevaarlijker? Daar moet je toch rekening mee houden."

Bewoners ondersteunen

Na het derde slachtoffer gaat het ineens snel. Er wordt een duidelijke foto vrijgegeven en na een klopjacht kan de politie hem inrekenen. Beelden van de inval circuleren al snel via social media, het gaat om een flat in de buurt van de schietpartijen. De 24-jarige Sendric S. werd er aangehouden, die niet officieel woont in het gebouw. De opluchting is groot. "Omdat je echt bang bent dat er nog andere slachtoffers gaan vallen."

De strafzaak tegen S. begint, over een motief is niets bekend. Wijkmarinier Van de Haterd is nog erg bezig met het organiseren van de nazorg in de wijk. "Het effect van dat gevoel van onveiligheid dat gaat heel lang door", vertelt ze. "We zijn met z'n allen druk bezig om te kijken wat we kunnen doen om de bewoners hierin te ondersteunen".

Bekijk ook

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Waarom president Donald Trump importheffingen ondanks waarschuwingen van economen tóch doorvoert

President Donald Trump kondigde het gisteravond aan: Amerika gaat een importheffing van 20 procent op alle producten uit de Europese Unie doorvoeren. Wereldwijd waarschuwen economen dat dit een slecht idee is, vooral voor de VS zelf. Toch zet Trump door.

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant