tv LIVE radio LIVE tv LIVE
meer NPO start

Het team van marechaussee Mike vond cruciaal bewijs op rampplek MH17: 'Helemaal zonder gevaar was het niet'

Het team van marechaussee Mike vond cruciaal bewijs op rampplek MH17: 'Helemaal zonder gevaar was het niet'
Brokstukken van vlucht MH17 die zijn neergekomen in het oosten van Oekraïne
Bron: EPA

Maandenlang zochten tientallen leden van de Koninklijke Marechaussee in oorlogsgebied naar slachtoffers en wrakstukken van rampvlucht MH17. Mike leidde de speciale eenheid die cruciaal bewijs vond: een deel van de Buk-raket die het vliegtuig neerhaalde.

De Koninklijke Marechaussee speelde een grote rol in het terughalen van de lichamen van de slachtoffers, wrakstukken van vlucht MH17 en later ook bewijsmateriaal. "Ik ben blij dat wij zoveel mensen duidelijkheid hebben kunnen geven wat er met hun familielid, partner of geliefde is gebeurd", zegt marechaussee Mike.

Conflict ingezogen

Vanwege zijn huidige functie en de oorlog die nog in volle hevigheid woedt, wil Mike niet herkenbaar in beeld. Als hij nu naar de oorlog in Oekraïne kijkt, ziet hij plaatsnamen die hij passeerde en waar hij mensen sprak. "Waar vrouwen, kinderen buiten hun leven leidden en de mannen naar het werk gingen en weer terug."

Mike vindt het moeilijk om te zien dat dat er nu al meer dan tien jaar een conflict op Europees grondgebied is. "Dus als ik daar nu aan terugdenk, dan denk ik eerst aan al die mensen die nu in dat conflict gezogen worden. Nog meer mensen."

Eerste slachtoffers oorlog

Terugdenkend aan de momenten dat hij aan werk was op de MH17-crashsite bekruipt hem maar één gevoel. "Oorlog", zegt hij. "Dat was echt een oorlogsgebied en dat is het nu nog steeds." Voor veel mensen was de oorlog daar jarenlang een 'ver-van-hun-bedshow'. "En ik denk dat de familieleden van de slachtoffers, maar ook de mensen die daar geweest zijn, zich wel beseffen dat het toen wel menens was."

Dat er meer dan separatisten aanwezig waren in het gebied leek op dat moment al wel duidelijk, zegt Mike. "We hebben de Oekraïners toen zichzelf al kranig zien verdedigen", vertelt hij. "MH17 en alle slachtoffers van alle landen die daarbij betrokken zijn, behoren tot de eerste slachtoffers van de huidige oorlog die we nu nog zien in Oekraïne."

Ravage

Mike was er de eerste weken na de ramp met MH17. Wat hij zou aantreffen, wist hij van tevoren niet. "We hadden satellietbeelden gezien dus we wisten dat het in een gebied lag waar twee frontlinies doorheen liepen", vertelt hij. "Maar uiteindelijk weet je niet echt wat je aantreft", zegt Mike, die ook in Afghanistan diende. "Je denkt dat je heel veel weet en toch was dat heel anders."

De rampplek was een 'ravage', vertelt hij. Een gebied van 14 vierkante kilometer, met verbrandde en minder verbrandden delen, midden in de frontlinie. In de eerste periode is er maar één prioriteit: het terugbrengen van de slachtoffers naar Nederland. "Het doet wat met je als mens, het doet wat met je emotie", zegt hij. "Gelukkig konden we daar met elkaar goed over praten en dat hebben we op de dagen dat we op de crashsite zijn geweest ook veel gedaan."

Bekijk ook

'We waren de handen en voeten'

In het gebied komen, ging zeer moeizaam en lukt sommige dagen helemaal niet. Een diplomatieke, goede leidinggevende zorgt ervoor dat er in kleine groepjes toegang komt tot de rampplek, vertelt hij. "Die heeft uiteindelijk voor elkaar gekregen dat wat we vonden, we dat ook mee terug konden nemen." Ze bergen wrakstukken en slachtoffers, terwijl de oorlog in volle omvang gaande was.

"Wij deden daar de beveiliging voor, maar omdat het zo klein was, waren wij ook de handen en voeten die samen met de lokale brandweerlieden het zware werk deden." Slapen lukte de ene nacht wel, de andere niet. Zich bewust ook van de verantwoordelijkheid dat hij slachtoffers, maar ook bewijslast mee naar Nederland zou nemen. "Zodat we ook voor de familieleden, de partners, duidelijkheid konden bieden."

Wrakstukken bij lokale bevolking

Mike keert in het najaar van 2014 en begin 2015 terug naar het gebied voor een nieuwe missie. De lokale bevolking had wrakstukken verzameld die opgehaald konden worden. Opsporingsinformatie wees erop dat hier cruciaal bewijs bij zou kunnen zitten. Het gebied lag toen nog steeds in de frontlinie. "In een van die locaties troffen we inderdaad raketonderdelen aan. Vanuit de beperkte kennis die je dan hebt, lijkt het daar dan ook heel erg op."

Later werd door het internationale Joint Investigation Team (JIT) vastgesteld dat het om een groot stuk van de Buk-raket ging. Zonder gevaar was de missie niet. "Ik denk niet dat ik overdrijf als iedereen die daar is geweest toch enig risico liep, zij het door het oorlogsgeweld, zij het door actieve benadering van personen die mogelijk een ander doel hadden dan ons toestaan bewijslast mee te nemen uit het gebied."

Buk-raket
Bron: Eigen beeld
Leden van de Marechaussee halen een raketonderdeel op bij de lokale bevolking

Bewijslast

Het is op het moment van de vondst al een half jaar na het neerhalen van het vliegtuig. "Uiteindelijk is het belangrijkste dat ze het aan ons hebben overgedragen en dat mensen het niet hebben weggegooid." Leden van Mike's team konden duidelijk maken dat de onderdelen naar Nederland moesten. "En we hebben dus heel erg ons best gedaan om die delen mee te kunnen nemen vanuit het gebied."

Het lukt de militairen om de delen mee te krijgen naar Nederland. "Zodat het onderdeel kon zijn van de bewijslast", zegt Mike. "Het is onderdeel geworden van de bewijzen die in de MH17-rechtszaak zijn gepresenteerd."

Schouder aan schouder

Mike is trots dat bijna alle slachtoffers terug zijn gekomen en dat ze het samen hebben gedaan. "Dat wij als Nederland schouder aan schouder stonden." Al heeft dat ook grote gevolgen gehad. "We zien dat een deel van onze collega's daar emotioneel dusdanig veel last van heeft gehad dat dit heeft geleid tot gedragsproblemen op het werk en ook privé. Sommige mensen konden daardoor niet in dienst blijven van defensie."

De opdracht is voltooid, maar mensen die er bij waren, dragen dus tot op de dag van vandaag littekens mee. Mike en z'n collega's zoeken daarom nog naar een manier om de missie echt af te kunnen sluiten. Daar past wel een herinnering bij die in dit soort gevallen normaal gesproken door het ministerie van Defensie wordt uitgereikt", vindt Mike. "En tegelijkertijd zeggen al die collega's: 'ik heb geen moment spijt dat ik ben gegaan. We zijn blij dat we voor de mensen die achter zijn gebleven echt iets konden betekenen'."

info

10 jaar sinds MH17-ramp

Het is dit jaar tien jaar geleden dat vlucht MH17 met een Buk-raket werd neergehaald boven het oosten van Oekraïne. Alle 283 passagiers en de 15 bemanningsleden kwamen hierbij om het leven. Van de slachtoffers kwamen er 196 uit Nederland. Veel van hen kwamen uit het zuiden van ons land, waar de zomervakantie net begonnen was. Een Nederlandse rechtbank heeft twee Russen en één Oekraïner bij verstek tot levenslange celstraffen veroordeeld voor het neerhalen van het vliegtuig. Ook hebben Nederland en Australië in mei 2018 Rusland aansprakelijk gesteld voor zijn aandeel in het neerhalen van het vliegtuig. Die procedures lopen tot de dag van vandaag.

Het team van marechaussee Mike vond cruciaal bewijs op rampplek MH17

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

De regels rond euthanasie: waarom verzoeken vaak worden afgewezen

In 2024 kozen bijna 10.000 Nederlanders voor euthanasie, 10 procent meer dan in een jaar eerder. Toch zitten er strenge voorwaarden aan verbonden. In deze video leggen we uit hoe het proces precies werkt en waarom veel verzoeken afgewezen worden.

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Met stadsmarinier Wieke terug naar Rotterdamse wijk waar drie willekeurige mannen werden vermoord: 'Was echt bang voor andere slachtoffers'

Met stadsmarinier Wieke terug naar Rotterdamse wijk waar drie willekeurige mannen werden vermoord: 'Was echt bang voor andere slachtoffers'
Mensen leggen bloemen neer ter nagedachtenis aan de 81-jarige man die is neergeschoten.
Bron: ANP

Na de arrestatie van de vermoedelijke Rotterdamse serieschutter, Sendric S., reageerde de buurt opgelucht. Toch voelen sommige wijkbewoners zich na de 3 moorden nog altijd angstig, ziet de stadsmarinier. "Dat gevoel van onveiligheid gaat nog lang door."

Door 3 fatale schietpartijen in nog geen 2 weken tijd stond eind december het leven in het Rotterdamse stadsdeel IJsselmonde even stil. Uit het niets werden 3 mannen op straat neergeschoten. Het zorgde voor een uitzonderlijk advies: 'Ga bij voorkeur niet alleen naar buiten, vermijd donkere plekken.'

Meer ernstige incidenten

Stadsmarinier Wieke van de Haterd was betrokken bij het opstellen van dat advies. Een stadsmarinier is een ambtenaar die vanuit de gemeente werkt aan de veiligheid in de buurt. Van Haterd's werkterrein is IJsselmonde, waar de schietpartijen waren. Een wijk waar de afgelopen jaren het aantal ernstige incidenten is toegenomen, zegt ze.

Na de eerste schietpartij, was nog helemaal niet duidelijk wat er aan de hand was. "Wat maakt dat deze man specifiek is uitgekozen of is het toevallig?" Er werd tegelijkertijd ook onderzoek gedaan naar het wapen. "Toen is ook het tweede slachtoffer gevallen", vertelt ze. Er werden beelden vrijgegeven, maar het leidde nog niet tot de schutter. Het derde slachtoffer viel opnieuw in hetzelfde gebied. "Toen is de link gelegd: het gaat om dezelfde dader."

info

Drie moorden in twee weken

Op zaterdagavond 21 december 2024 werd rond 21:30 een zwaargewonde man (63) aangetroffen. Hij was in zijn hoofd geschoten en stierf twee dagen later. Een week later werd in de avond opnieuw iemand neergeschoten. Ook deze man (58) overleefde het niet. De politie werkte dag en nacht aan de zaak en gaf zelfs beelden vrij.

In de ochtend van 2 januari werd opnieuw op straat een gewonde, 81-jarige, man aangetroffen die later overleed. De politie loofde een tip uit van 30.000 euro en waarschuwde: 'ga bij voorkeur niet alleen naar buiten. Vermijd donkere, afgelegen plekken.'

Bekijk ook

'Er was echt gevaar'

De politie schaalde volgens Van de Haterd snel op waardoor alle capaciteit beschikbaar was om de schutter snel te pakken. "Omdat er echt gevaar was dat hij weer zou toeslaan." De gemeente en politie kwamen samen tot het advies niet alleen naar buiten te gaan. "Daar hebben we lang over getwijfeld", zegt ze. "Want uiteindelijk gaat het ook uit van een maakbaarheid dat het niet kan gebeuren."

Maar de situatie was uitzonderlijk. "Het was duidelijk wat zich in IJsselmonde afspeelde, er leek echt een verband", legt ze uit. En veel was ook onzeker. Er was veel politie, zichtbaar en onzichtbaar in de wijk. Ook was er veel aandacht voor. "Wat doet dat met zo'n verdachte? Escaleert het meer, wordt de situatie gevaarlijker? Daar moet je toch rekening mee houden."

Bewoners ondersteunen

Na het derde slachtoffer gaat het ineens snel. Er wordt een duidelijke foto vrijgegeven en na een klopjacht kan de politie hem inrekenen. Beelden van de inval circuleren al snel via social media, het gaat om een flat in de buurt van de schietpartijen. De 24-jarige Sendric S. werd er aangehouden, die niet officieel woont in het gebouw. De opluchting is groot. "Omdat je echt bang bent dat er nog andere slachtoffers gaan vallen."

De strafzaak tegen S. begint, over een motief is niets bekend. Wijkmarinier Van de Haterd is nog erg bezig met het organiseren van de nazorg in de wijk. "Het effect van dat gevoel van onveiligheid dat gaat heel lang door", vertelt ze. "We zijn met z'n allen druk bezig om te kijken wat we kunnen doen om de bewoners hierin te ondersteunen".

Bekijk ook

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant