radio LIVE tv LIVE
meer NPO start

Steeds meer gemeenten werken aan lokaal hitteplan: 'Het landelijke plan voldoet niet meer'

Steeds meer gemeenten werken aan lokaal hitteplan: 'Het landelijke plan voldoet niet meer'
In Kerkrade krijgt men folders om te laten zien hoe ze om moeten gaan met hitte
Bron: EenVandaag

Het effect van warmte op het lichaam én op de samenleving wordt onderschat. Gemeenten moeten zich veel beter voorbereiden op hittegolven, waarschuwt het Klimaatverbond. "Er is absoluut minder geregeld voor hitte dan voor andere klimaatproblemen."

In Kerkrade is het 's zomers vaak heet. "Wij liggen natuurlijk in het zuiden van Nederland, dus krijgen eerder met hitte te maken dan de rest van het land", vertelt René van Drunen, wethouder bij de gemeente. "Daarnaast is het hier behoorlijk versteend, dus de hitte blijft in de stenen zitten, én er zijn hier veel kwetsbare ouderen."

Drie hittegolven in een jaar

Vorige zomer waren er drie hittegolven in de Limburgse gemeente. Dat betekent dat het 5 dagen boven de 25 graden moet zijn en daarvan moet het 3 dagen boven de 30 graden zijn. Maar omdat die temperaturen niet in De Bilt werden gemeten, werd het Nationaal Hitteplan niet geactiveerd.

Kerkrade stond er dus alleen voor. "We hadden eigenlijk geen plan van aanpak om in onze gemeente met de hitte om te gaan", zegt Erik Theunissen, adviseur klimaatadaptatie bij de gemeente. "Ik heb me daarover verbaasd."

Bekijk ook

Niet zo bezig met hitte

Kerkrade was niet de enige gemeente die hier de afgelopen jaren mee geconfronteerd werd, weet Madeleen Helmer van Klimaatverbond Nederland. "Er is absoluut minder geregeld voor hitte dan voor andere problemen gerelateerd aan ons klimaat", zegt zij.

"Dat wordt al duidelijk uit het feit dat we wél waterschappen hebben, maar geen hitte-schappen." Dat is ook logisch, vindt ze, want Nederland is een waterland. "De risico's van water kennen we." Maar de risico's van hittegolven herkennen we volgens haar niet genoeg. "Hoe krijg je in de hoofden dat er iets staat te gebeuren wat er niet altijd is? Daar worstelen we mee."

'Tuurlijk mag je genieten'

Theunissen en zijn collega Annet Joustra herkennen de worsteling, ze hebben folders gemaakt die ze rondbrengen in de gemeente. "Het is best lastig om mensen over gezondheid voor te lichten", zeggen ze. "Sommige mensen zijn ook een beetje wantrouwend richting de overheid, dus als je dan een brief stuurt, helpt dat niet."

"Maar bijvoorbeeld de lokale televisie wordt goed bekeken, dus dat is een kanaal dat kan werken." Wat de twee al hebben geleerd is dat je de hitte-waarschuwing een beetje op een luchtige manier moet brengen. "Ik zeg dan tegen de mensen: 'tuurlijk, je mag van de zon genieten, maar let ook een beetje hier en hier op", vertelt Theunissen.

Bekijk ook

Hitte geen prioriteit

"Hitte raakt aan onze gezondheid", bevestigt Helmer, "maar ook aan vergrijzing, aan Nederlandse huizen die als 'doorzonwoningen' gebouwd werden maar nu te heet zijn, aan de energietransitie, en aan verstening van steden en wijken."

"We lopen ertegenaan dat de vele sectoren die we nodig hebben het stuk voor stuk al heel druk hebben met andere problemen." Hitte heeft volgens haar geen prioriteit. "Omdat hitte niet 1 domein beslaat, is er niet 1 persoon of instantie die er volledig over gaat."

'Nationaal Hitteplan voldoet niet meer'

Het Nationaal Hitteplan werd in 2007 ontwikkeld als waarschuwingssysteem bij hittegolven en is sindsdien bijna elk jaar geactiveerd. Het geeft allerlei instanties, zoals de GGD's, het Rode Kruis en de veiligheidsregio's, adviezen, die zij verder kunnen communiceren naar mensen met een kwetsbare gezondheid. "Het zijn adviezen zoals: drink voldoende, zoek de koelte op, en 'pas op elkaar'", vertelt Helmer.

"Dat is prima, maar het voldoet niet meer", vindt ze. De huidige adviezen zijn volgens haar te algemeen, vooral omdat de hitte steeds erger wordt. "Toen we in 2007 begonnen met het Nationaal Hitteplan, was alles boven de 30 graden heet, maar nu ligt die grens hoger en vinden we 35 graden niet uitzonderlijk, en komt zelfs 40 graden wel eens voor."

Bekijk ook

Iedere gemeente een hitte-regisseur?

Kerkrade is deze zomer begonnen met het opstellen van een eigen, lokaal hitteplan. Het is de eerste gemeente in provincie Limburg die dat doet. "We hebben alle partners in kaart gebracht, en bedacht dat we dit jaar eerst maar eens willen focussen op het bereiken van ouderen", vertelt Theunissen. "Het doel is om uiteindelijk een goed draaiboek te hebben, zodat we weten hoe we tijdens en vlak voor hittegolven kunnen communiceren naar al onze inwoners."

Het Klimaatverbond pleit voor meer van dit soort lokale hitteplannen. Want hoewel het Nationaal Hitteplan ook op provinciaal niveau geactiveerd kan worden, staan de gemeenten het dichtst bij bewoners en weten zij het beste welke mensen en instanties er lokaal betrokken kunnen worden bij het aanpakken van hitteproblemen.

Gemeenten kunnen volgens het Klimaatverbond medewerkers benoemen tot 'hitte-regisseur': zij ontwikkelen een integrale aanpak op hitte en onderzoeken welke partijen nodig zijn. Dit leggen ze dan vast in een lokaal hitteplan.

'Moet toevallig iemand zijn die het belangrijk vindt'

Op dit moment zijn er zo'n 60 tot 80 gemeenten met een lokaal hitteplan, schat Helmer. "Andere gemeenten zijn sinds 2019 wel verplicht om een klimaatstresstest uit te te voeren, waarbij ook gekeken wordt naar hitte. Maar die test is enkel gericht op de temperaturen buiten, en niet op bijvoorbeeld de combinatie met kwetsbaarheid van bewoners."

Gemeenten mogen zelf kiezen of ze een hitteplan ontwikkelen, of niet. "Er moet toevallig iemand zijn die het belangrijk vindt, anders zie je dat gemeenten er nog niet aan beginnen." Er is ook nog geen geld opzij gezet voor zo'n hitteplan, dat speelt volgens Helmer ook mee.

Lokaal hitteplan om steeds hetere zomers te doorstaan, in Kerkrade hebben ze er al één

Helpt een lokaal hitteplan?

Nu steeds meer gemeenten een hitteplan ontwikkelen, is de vraag natuurlijk: helpt het? Helmer zegt dat gemeenten nog bezig zijn met evaluatie van hun plannen, maar verwacht dat ze hiermee beter gewapend zijn tegen hittegolven.

De gemeente Kerkrade gaat na dit eerste jaar in ieder geval evalueren. "We dachten: we beginnen gewoon met een draaiboek en vervolgens kijken we wel waar we moeten aanpassen."

'We zijn te naïef'

Dat er meer moet gebeuren is volgens Helmer wel zeker. "We zijn te naïef. Als je kijkt naar Noordwest-Amerika, een vergelijkbaar gebied, daar werd het een paar jaar geleden 46 graden. Iedereen schrok toen."

Volgens Helmer kan dat ook in de omgeving van Nederland optreden. "We zitten nu in de tijd die we 30 jaar geleden probeerden te voorkomen, we kunnen het ons gewoon nog steeds niet voorstellen, maar het is er nú. We moeten ons aanpassen."

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Waarom president Donald Trump importheffingen ondanks waarschuwingen van economen tóch doorvoert

President Donald Trump kondigde het gisteravond aan: Amerika gaat een importheffing van 20 procent op alle producten uit de Europese Unie doorvoeren. Wereldwijd waarschuwen economen dat dit een slecht idee is, vooral voor de VS zelf. Toch zet Trump door.

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Onzekerheid bij Nederlandse ondernemers door Amerikaanse importheffingen: 'We begrijpen zijn visie, maar maakt het lastig voor ons'

Onzekerheid bij Nederlandse ondernemers door Amerikaanse importheffingen: 'We begrijpen zijn visie, maar maakt het lastig voor ons'
Willem Hulsebosch is eigenaar van een bloembollenbedrijf dat exporteert naar de VS
Bron: EenVandaag

Voor Nederlandse ondernemingen met veel export naar de Verenigde Staten breken spannende tijden aan. Door de extra belasting van 20 procent worden hun producten voor de Amerikaanse consument een stuk duurder. "Dit betekent heel veel onzekerheid."

"Dit valt wel rauw op ons dak", zegt Willem Hulsebosch. Samen met zijn vrouw en zoons runt hij al jaren een bloembollenbedrijf in Julianadorp.

Andere markten

"We doen al decennialang zaken met Amerika en hebben in de loop der jaren echt een goede band opgebouwd met onze klanten in de VS", gaat Hulsebosch verder. "Die willen we graag houden. Maar als het moet, dan gaan we ons op andere markten richten."

Want de familie beseft wel dat Amerikanen zullen afhaken als bloemen door de heffing te duur worden. "Tulpen zijn geen eerste levensbehoefte. Aan het eind van je rondje supermarkt staat er een bosje bloemen. Als dat ineens 20 procent duurder is, dan denk je wel twee keer na."

'We begrijpen zijn visie'

De familie Hulsebosch is flink verweven met de Verenigde Staten. "Onze moeder is Amerikaans, we hebben familie overzee en komen er vaak", vertelt zoon Roy.

"We houden van het land en zijn zelfs pro-Trumpers. Dat klinkt misschien tegenstrijdig, maar we begrijpen zijn visie wel. Hij maakt waar wat hij zegt. Dat vinden wij ergens ook wel bewonderenswaardig. Hij zet zijn volk op één, dat is duidelijk. Daar kunnen wij in Europa nog wat van leren. Alleen dit plan, dat maakt het voor ons wel lastig."

Bekijk ook

Niet volledig afhankelijk

Toch blijft Hulsebosch positief: "We zijn gelukkig niet volledig afhankelijk van Amerika. We exporteren ook naar Engeland, China, Rusland en Kazachstan. En we hebben een uniek product. Bollen kun je maar op één plek in de wereld telen, en dat is hier, in Nederland. Door het klimaat, de bodem, de omstandigheden. Dat kan niet zomaar ergens anders. Daar hebben ze ons gewoon voor nodig.

Er zijn dus genoeg opties. "Als de ene markt moeilijk doet, dan vinden wij onze weg wel via een andere. We hebben al vaker met onzekerheden te maken gehad. Als het even tegenzit, dan nemen we genoegen met wat minder marge en stellen we investeringen gewoon even uit."

'Kennis en ervaring zit in Nederland'

"Trump ziet ons het liefst naar Amerika vertrekken", legt directeur van TTA-ISO Martin Maasland uit. Het Nederlandse bedrijf maakt landbouwmachines en heeft een grote afzetmarkt in de Verenigde Staten.

TTA-ISO heeft zelfs een kantoor in de VS zitten. "Maar de kennis en ervaring op het gebied van high-techsystemen in de tuinbouw zit hier in Nederland. Die gekwalificeerde mensen kun je niet oppakken en in Amerika neerzetten."

Bekijk ook

Prijs verlagen

Bang voor Amerikaanse concurrenten is Maasland niet. "In ons geval zijn er weinig of eigenlijk geen partijen in de Verenigde Staten die hetzelfde kunnen bieden als wij. We zien onszelf daardoor niet genoodzaakt om de winstgevendheid op onze machines te verlagen."

Maar als de prijs vanwege de invoerheffingen te hoog wordt, dan bestaat er volgens Maasland wel een kans dat de markt afneemt of zelfs helemaal stilvalt. "Dan kunnen we overwegen of we bereid zijn iets van onze marges op te geven, maar we moeten ook de salarissen van onze medewerkers kunnen betalen."

Tegenactie

Over eventuele eigen tarieven die de EU als tegenactie kan invoeren, maakt Maasland zich geen zorgen. "De grootste impact zijn uiteindelijk toch de hoge tarieven van Amerika richting Europa, omdat wij in Europa produceren."

"En andersom importeren wij weinig vanuit Amerika", gaat hij verder. "Dus als Europa hoge handelstarieven gaat invoeren, verwachten wij niet dat dat veel impact op ons heeft."

Bekijk ook

Minder groei maar geen crisis

Hoofdeconomoom van de ING Marieke Blom begrijpt de zorgen van Nederlandse ondernemers die veel exporteren naar de Verenigde Staten. "Door Trumps nieuwe invoertarieven, gemiddeld 25 procent, en zelfs 54 procent voor China krijgt ook de Europese Unie een tarief van 20 procent opgelegd. Dat leidt naar verwachting tot een exportdaling van zo'n 15 procent richting de VS. Voor Nederland betekent dat een krimp van ongeveer 0,2 procent van het BBP."

Toch is dit volgens Blom geen nieuwe economische crisis in wording. "Dit is niet te vergelijken met corona of de energiecrisis. Het is vooral een rem op de groei."

Niet terugslaan met eigen tarief

Blom verwacht dat Europa met eigen tarieven zal reageren. "Maar hoe dat uitpakt is onduidelijk, omdat we niet zeker weten hoe Trump reageert. Een handelsoorlog moeten we zien te voorkomen."

"We kunnen beter gerichte steun bieden aan getroffen sectoren. Ook kan er veel winst worden geboekt door de interne markt beter te laten werken. En er liggen veel kansen in het versterken van handelsrelaties met landen als India en Zuid-Amerika. Als we dit moment grijpen, kan Europa uiteindelijk sterker en minder afhankelijk van de VS worden. Ook voor Nederland liggen hier echte kansen."

Onzekerheid bij Nederlandse ondernemers door Amerikaanse importheffingen

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant