radio LIVE
meer NPO start

Feestverlichting aangepast om hoge energieprijzen: in veel gemeenten minder lampjes en korter aan

Feestverlichting aangepast om hoge energieprijzen: in veel gemeenten minder lampjes en korter aan
Wordt dit beeld deze winter anders door de stijgende energieprijzen?
Bron: ANP

In ongeveer de helft van de gemeenten worden dit najaar aanpassingen gedaan aan de sfeerverlichting in het centrum, of wordt daarover nagedacht. Dat komt met name vanwege de sterk gestegen energieprijzen.

Dat blijkt uit een rondgang langs Nederlandse gemeenten en lokale ondernemersverenigingen, die in veel plaatsen verantwoordelijk zijn voor de sfeerverlichting. Om kosten te besparen worden in steden en dorpen minder lampjes opgehangen of gaan die minder lang aan.

Meer sfeer

De dagen worden korter en de feestdagen komen eraan. Om voor meer sfeer in het centrum te zorgen, hangen veel gemeenten en winkeliers daarom ieder jaar rond de wintermaanden verlichting op in en rondom winkelstraten.

Dat heeft niet alleen de functie het centrum aantrekkelijker te maken. Meer verlichting zorgt ook voor een veiligheidsgevoel, geeft de Nijmeegse binnenstadmanager Maarten Mulder aan. Maar ondanks die voordelen, worden er in 'zijn' stad wel aanpassingen gedaan.

Bekijk ook

'Signaal afgeven'

Dat is 'niet per se uit kostenoverwegingen', zegt Mulder. "Want onze ledverlichting is zeer zuinig. We willen een signaal afgeven dat wij ons ook bewust zijn van energie besparen. Daarom gaan de lichten later aan en eerder uit."

Nijmegen is lang niet de enige plaats waar zo'n besluit is genomen. Van de 94 gemeenten en ondernemersverenigingen die EenVandaag sprak, zeggen 23 aanpassingen te doen aan de sfeerverlichting. Dat is ongeveer een kwart. In nog eens ruim een kwart van de gemeenten ligt de kwestie op tafel.

info

Hoe gaan de vier grootste steden van Nederland dit jaar om met feestverlichting?

Rotterdam kiest ervoor om geen aanpassingen te doen. In Utrecht worden de lampjes eerder weggehaald. "Maar dat zou sowieso gebeuren, aangezien ze vorig jaar extra lang bleven hangen vanwege corona", voegt een woordvoerder toe.

In Amsterdam en in Den Haag ligt de kwestie nog op tafel. "Het moet nog besproken worden", laat de gemeente Amsterdam weten. Een woordvoerder van gemeente Den Haag zegt dat er op korte termijn een besluit valt over 'of we wel, minder of geen kerstverlichting gaan ophangen'.

Minder branduren

"De verlichting zal minder vaak branden en we hangen minder verlichting op", zegt woordvoerder Barbara Koopman-Oerbekke van de gemeente Oldenzaal. Ook in onder meer Delft, Emmen, Gouda, Leiden, Hengelo, Vlissingen, Heerlen, Heerenveen en Roermond gaat het deze winter anders dan voorheen.

"Gezien de situatie is besloten de sfeerverlichting een kortere periode te laten branden en het aantal branduren naar beneden bij te stellen", zegt woordvoerder Jennifer Zwierstra van de gemeente Heerenveen.

Bekijk ook

Aardig in de kosten

De keuze om de komende maanden te bezuinigen op de sfeerverlichting komt niet uit de lucht vallen. Het huren van verlichting en het laten ophangen ervan, kost in de gemeenten die het groots aanpakken vaak al tienduizenden euro's. En daar komen de energiekosten dan nog bovenop.

En die lopen aardig op, merken ze bij winkeliersvereniging Ha&Ie uit de Friese plaats Drachten. De aangesloten ondernemers zijn daar elk jaar verantwoordelijk voor de feestverlichting, die ze uit eigen zak betalen. Ondanks de aanschaf van energiezuinige ledverlichting, zullen ze dit jaar naar verwachting het drievoudige moeten betalen om hun lampjes te kunnen laten branden.

Behoefte aan sfeer

Maar vanwege de gestegen kosten helemaal de stekker uit de feestverlichting, daar peinzen ze in de gemeenten niet over. Centrummanager Petra de Waal Malefijt uit Maastricht zegt dat in die stad de verlichting 'als vanouds wordt gerealiseerd'. "Juist gezien de moeilijke periode in het land."

"Iedere bezoeker van de binnenstad heeft behoefte aan sfeer in de donkerste dagen van het jaar. Nu misschien wel meer dan ooit", zegt ze.

Bekijk ook

'Feestdagengevoel'

Ook in de gemeenten waar wordt gesleuteld aan de verlichting, blijven sfeerlampjes onderdeel van het winterse straatbeeld. Alhoewel in Zutphen de brandtijd 2 uur korter is per dag, vormt de verlichting een te belangrijke rol om die helemaal links te laten liggen.

Woordvoerder Louwina Kadijk van de gemeente Zutphen legt dat namens de plaatselijke ondernemersvereniging uit. "Kerstverlichting zorgt voor sfeer in de wintermaanden. Inwoners en bezoekers krijgen het feestdagengevoel en dat stimuleert de economie in de stad."

's Nachts geen verlichting

Dat vindt ook de landelijke winkeliersvereniging InRetail. "Het is dé belangrijkste omzetperiode voor winkels. De ondernemers maken hun winkels daarom extra sfeervol en aantrekkelijk. Consumenten waarderen die gezelligheid en dit jaar misschien nog wel meer dan andere jaren", zegt woordvoerder Paul te Grotenhuis.

Toch is het volgens hem niet verkeerd om de lampjes dit jaar extra kritisch tegen het licht te houden. "In de late avond en nachtelijke uren zal veel vaker heel bewust geen extra verlichting branden."

Bekijk ook

Signaal afgeven

Hij zit wat dat betreft 'op één lijn' met gemeenten die de branduren buiten winkeltijden verkorten. Naast de gestegen kosten, is dat ook een kwestie van 'maatschappelijk bewust bezig zijn', zegt Te Grotenhuis. "Het gaat ook om het signaal afgeven dat je bijdraagt aan wat noodzakelijk is."

Hoeveel ondernemers in het land aanpassingen doen aan hun sfeerverlichting vanwege de gestegen energiekosten, weet de woordvoerder niet precies. "Maar we horen wel veel geluiden hierover in het land", vertelt Te Grotenhuis. Ook MKB Nederland heeft hier nog geen cijfers over.

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Omsingeling als 'militaire oefening': waarom China juist nu druk op Taiwan opvoert

De druk van China op Taiwan wordt steeds groter. Met grootschalige militaire oefeningen rondom het eiland groeit de vrees voor een invasie. Gaat China nu echt proberen Taiwan zich opnieuw toe te eigenen? "Dit moeten we zien als het nieuwe normaal."

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Wat 'eenheid van kabinetsbeleid' is en waarom politiek Den Haag dat zo belangrijk vindt

Wat 'eenheid van kabinetsbeleid' is en waarom politiek Den Haag dat zo belangrijk vindt
Asielminister Marjolein Faber en premier Dick Schoof bij het Kamerdebat over de lintjesaffaire
Bron: ANP

'Eenheid van kabinetsbeleid': voor en tijdens het Kamerdebat over de lintjesaffaire gaat het er veel over. Meerdere politici vinden dat minister Marjolein Faber aan deze eenheid morrelt. Maar wat betekent het precies? "Ze moeten met één mond spreken."

Afgelopen weekend werd duidelijk dat minister Marjolein Faber van de Asiel en Migratie weigert te tekenen voor koninklijke onderscheidingen voor vrijwilligers die zich hebben ingezet voor vluchtelingen en asielzoekers. Als oplossing zullen premier Dick Schoof en minister van Binnenlandse Zaken Judith Uitermark hun handtekening zetten. Maar volgens critici staat de 'eenheid van kabinetsbeleid' hierdoor op het spel.

Met één mond spreken

Het kabinet moet met één mond spreken, legt politiek commentator Joost Vullings uit. Dat is volgens hem een van de kernwaarden van het Nederlands staatsbestel. "Je moet het eigenlijk zo voor je zien: je mag als minister best je eigen mening hebben, maar die bespreek je dan alleen in de ministerraad met alle ministers achter gesloten deuren."

"Maar als er dan uiteindelijk een besluit wordt genomen, dan sta je daar met z'n allen achter en draag je dat ook uit", gaat hij verder. "Want anders heb je als kabinet natuurlijk buitengewoon weinig gezag als vervolgens iedere minister alsnog zijn eigen mening gaat geven. En dat is dus hier het geval."

Niet de eerste keer

Toch is het niet voor het eerst dat een minister uitspreekt dat hij of zij het niet eens is met de rest van het kabinet. Zo keerde Mona Keijzer, toen nog staatssecretaris van Economische Zaken, zich in 2021 tegen een in de ministerraad genomen besluit over het coronatoegangsbewijs. Zij stapte uiteindelijk niet zelf op, maar werd ontslagen door toenmalig premier Mark Rutte: een uitzonderlijk besluit.

Het Kamerdebat vandaag gaat dan ook niet alleen om een eventueel excuses van minister Faber, maar ook om leiderschap van premier Schoof, vertelt Vullings. "Het is de bedoeling dat hij tegen zijn minister zegt: 'Luister, wij willen dat deze lintjes worden uitgedeeld aan die mensen. En we willen ook dat iedereen dat uitdraagt en er niet één iemand zegt het er niet mee eens te zijn.'"

Bekijk ook

'Kabinet is als voetbalteam'

Partijleider Mirjam Bikker van de ChristenUnie vergelijkt het kabinet met een voetbalteam. "Als je gaat spelen in verschillende stijlen, wordt het geen wedstrijd. En een belangrijke regel is: het kabinet regeert, en gaat als het goed is aan de slag met wetsvoorstellen, en de Kamer controleert."

"Maar als de ene minister zegt 'ik vind het een goede wet' en de andere 'ik vind het een slechte wet', dan kan de Kamer dat niet meer controleren", benadrukt ze over het belang van 'eenheid van kabinetsbeleid'. "Wat je persoonlijk op een verjaardag vindt, is tot daaraan toe. Maar als minister spreek je dezelfde woorden als je collega's, want je bent het met elkaar eens."

'Niet alleen excuses, ook tekenen'

Ook GroenLinks-PvdA-leider Frans Timmermans is niet te spreken over de huidige situatie. Volgens hem is eenheid juist nu nodig. "Kijk eens in wat voor tijd we leven: op 2 uur vliegen is er een oorlog gaande, vandaag kondigt Trump handelsmaatregelen aan die Nederland hard kunnen raken", somt hij op. "Dan moet je een eensgezind landsbestuur hebben en dat hebben we niet, ze maken alleen maar ruzie."

Het is volgens hem dan ook belangrijk dat Faber niet alleen haar excuses aanbiedt, maar ook zelf de aanvragen voor de lintjes ondertekent. "Dat moet ze beloven, want dat is dan eenheid van kabinetsbeleid. En dat ze iedere volgende aanvraag - die ongetwijfeld zal komen - ook zal tekenen. Daarmee herstel je het vertrouwen in het decoratiestelsel."

Bekijk ook

Herhaling voorkomen

Chris Stoffer van de SGP sluit zich hierbij aan en benadrukt hoe belangrijk die eenheid is. "Het is altijd zo geweest en zie in wat voor rommeltje we nu terechtkomen." Daarom vindt hij het ook belangrijk dat premier Schoof uiteindelijk toch aanwezig is bij het Kamerdebat. "Het gaat nu over het hele kabinet", zegt Stoffer. "Hij moet ingrijpen en zorgen dat het niet nog een keer gebeurt."

Ook Vullings ziet dat alle ogen nu op de premier gericht zijn, zegt de politiek commentator tot slot. "Vijf lintjes zijn misschien een kleine kwestie, maar als je nu niet optreedt, dan kan het nog een keer gebeuren."

Wat 'eenheid van kabinetsbeleid' is en waarom politiek Den Haag dat zo belangrijk vindt

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant