tv LIVE radio LIVE tv LIVE
meer NPO start

'Er is geen uitleg voor': Nederland haalt oud-bewakers van ambassade en leger niet weg uit Afghanistan

'Er is geen uitleg voor': Nederland haalt oud-bewakers van ambassade en leger niet weg uit Afghanistan
Nederland haalde in 2021 al wel veel oud-medewerkers uit Afghanistan
Bron: ANP

Beloofd is blijkbaar niet altijd beloofd. Het nieuwe kabinet besloot bewakers die in Afghanistan ambassadepersoneel en militairen hebben beschermd, toch niet naar Nederland te halen. Andere landen doen dat wel. "Ik vrees nu voor hun levens."

Het gaat om enkele tientallen bewakers van de ambassade in Kaboel en 45 bewakers van indertijd de missie in Uruzgan. Die zouden met hun gezin naar Nederland kunnen komen. In Afghanistan zijn ze hun leven niet meer zeker omdat de Taliban met ze zou willen afrekenen. Maar afgelopen vrijdag kwam er bericht uit het kabinet: we doen het toch niet. Een brief van de ministers Veldkamp, Brekelmans en Faber. Kati Piri van GroenLinks/PvdA vraagt morgen om een spoeddebat hierover.

'Verslagen, angstig en hevig bezorgd'

"Ik ben heel boos", zegt voormalig voorzitter van de militaire vakbond AFMP Anne-Marie Snels. Zij is al jaren erg betrokken bij het welzijn van de oud-medewerkers in Afghanistan en heeft ook contact met hen. "Wat dit kabinet doet is ongelooflijk. We hebben als landen een ereschuld in te lossen en het gaat om een beperkte groep. Ik neem het dit kabinet bijzonder kwalijk."

Snels benadrukt dat er onder kabinet-Rutte IV duidelijke afspraken zijn gemaakt. "Ook daarin ging het over een afgebakende groep. Nu wordt er weer gegoocheld met cijfers. En daarbij: de ervaring leert dat niet iedereen besluit om ook daadwerkelijk te komen." Het frustreert Snels ook dat de bewakers waar het om gaat niet worden geïnformeerd. "Ze zijn verslagen, angstig en hevig bezorgd."

Bekijk ook

Vijftien bewakers vermoord

Even terug naar 2021. De Taliban greep in no-time de macht terug in Afghanistan en buitenlandse militairen vertrokken allemaal. Tolken, schoonmakers en andere Afghanen die voor de Nederlandse ambassade of het Nederlandse leger hadden gewerkt werden stap voor stap uit het land gered. Maar bewakers van die ambassade en het leger bleven achter, met alle gevolgen van dien.

Sinds het vertrek van het Nederlandse leger uit Uruzgan in 2010, zijn vijftien medewerkers van de zogeheten Afghan Security Guards (ASG) vermoord. Dat meldde NRC vorig jaar en bleek uit onderzoek van één van die bewakers die inmiddels wel in Nederland woont. VluchtelingenWerk noemde die vijftien Afghanen ook in hun jaarverslag. De overgebleven bewakers zitten ondergedoken, vertelt Snel. "En het gaat niet goed met het land. Er is te weinig eten en te weinig werk."

Andere landen doen het wel

Daarbij valt het op dat andere landen juist wel de keuze maken om iedereen uit Afghanistan halen. Hoogleraar migratie aan de universiteit van York Sara de Jong maakte een internationale vergelijking van de herhuisvesting van Afghaanse oud-medewerkers. Zij zag dat landen als het Verenigd Koninkrijk, Australië en Finland in 2021 nog twijfelden over de toelating, maar snel tot inzicht kwamen dat ze slechte keuzes hadden gemaakt en het weer omdraaiden.

"In het Verenigd Koninkrijk gaat het gaat het ook over veel grotere aantallen", vertelt De Jong. Ze merkt ook dat het in veel gevallen juist niet politiek wordt gemaakt. "Het was een conservatieve regering in het Verenigd Koninkrijk die dit besloot. En kijk naar Donald Trump: hij liet als president geen moslims meer binnenkomen in de Verenigde Staten, maar maakte voor tolken uit Irak een uitzondering. De consensus is vaak dat het gaat om een ereschuld en dat het een verantwoordelijkheid is."

Bekijk ook

'Er is geen uitleg voor'

Waarom Nederland besluit deze bewakers toch niet naar Nederland te halen is vooralsnog niet duidelijk. Staatssecretaris van Defensie Gijs Tuinman zei erover in Buitenhof: "Nederland heeft grote inspanning verricht. 4.600 Afghaanse mensen naar Nederland gehaald. Afghanistan is een lastig land om toegang toe te krijgen. Het gaat over Afghan Security Guards. Ik vind het iets anders dan tolken." EenVandaag vroeg het ministerie van Defensie naar een reactie, maar daar verwijzen ze naar de brief van de ministers aan de Kamer.

De Jong ziet dat er weinig uitleg wordt gegeven, ook niet in de brief. "Waarschijnlijk omdat er geen uitleg te geven is. Ik weet niet precies welke overwegingen Nederland heeft gemaakt. In de ogen van de Taliban zijn ze net zo verbonden met Nederland als andere oud-medewerkers."

Meerderheid in de Kamer?

Snels hoopt dat er een meerderheid komt in de Tweede Kamer om dit besluit weer om te draaien. Haar motie werd in 2023 aangenomen door álle partijen met uitzondering van JA21, Groep Van Haga, de PVV en FVD. Dus wél door de coalitiepartijen BBB, VVD én Pieter Omtzigt. Die heeft nu met NSC twintig zetels.

"Ik vrees dat als de kamer niet optreed, dat er gemeld gaat worden dat meer mensen worden vermoord", zegt Snels. "We hebben met een bepaalde groep ook geen contact meer, ik vrees voor hun leven."

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

De regels rond euthanasie: waarom verzoeken vaak worden afgewezen

In 2024 kozen bijna 10.000 Nederlanders voor euthanasie, 10 procent meer dan in een jaar eerder. Toch zitten er strenge voorwaarden aan verbonden. In deze video leggen we uit hoe het proces precies werkt en waarom veel verzoeken afgewezen worden.

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Met stadsmarinier Wieke terug naar Rotterdamse wijk waar drie willekeurige mannen werden vermoord: 'Was echt bang voor andere slachtoffers'

Met stadsmarinier Wieke terug naar Rotterdamse wijk waar drie willekeurige mannen werden vermoord: 'Was echt bang voor andere slachtoffers'
Mensen leggen bloemen neer ter nagedachtenis aan de 81-jarige man die is neergeschoten.
Bron: ANP

Na de arrestatie van de vermoedelijke Rotterdamse serieschutter, Sendric S., reageerde de buurt opgelucht. Toch voelen sommige wijkbewoners zich na de 3 moorden nog altijd angstig, ziet de stadsmarinier. "Dat gevoel van onveiligheid gaat nog lang door."

Door 3 fatale schietpartijen in nog geen 2 weken tijd stond eind december het leven in het Rotterdamse stadsdeel IJsselmonde even stil. Uit het niets werden 3 mannen op straat neergeschoten. Het zorgde voor een uitzonderlijk advies: 'Ga bij voorkeur niet alleen naar buiten, vermijd donkere plekken.'

Meer ernstige incidenten

Stadsmarinier Wieke van de Haterd was betrokken bij het opstellen van dat advies. Een stadsmarinier is een ambtenaar die vanuit de gemeente werkt aan de veiligheid in de buurt. Van Haterd's werkterrein is IJsselmonde, waar de schietpartijen waren. Een wijk waar de afgelopen jaren het aantal ernstige incidenten is toegenomen, zegt ze.

Na de eerste schietpartij, was nog helemaal niet duidelijk wat er aan de hand was. "Wat maakt dat deze man specifiek is uitgekozen of is het toevallig?" Er werd tegelijkertijd ook onderzoek gedaan naar het wapen. "Toen is ook het tweede slachtoffer gevallen", vertelt ze. Er werden beelden vrijgegeven, maar het leidde nog niet tot de schutter. Het derde slachtoffer viel opnieuw in hetzelfde gebied. "Toen is de link gelegd: het gaat om dezelfde dader."

info

Drie moorden in twee weken

Op zaterdagavond 21 december 2024 werd rond 21:30 een zwaargewonde man (63) aangetroffen. Hij was in zijn hoofd geschoten en stierf twee dagen later. Een week later werd in de avond opnieuw iemand neergeschoten. Ook deze man (58) overleefde het niet. De politie werkte dag en nacht aan de zaak en gaf zelfs beelden vrij.

In de ochtend van 2 januari werd opnieuw op straat een gewonde, 81-jarige, man aangetroffen die later overleed. De politie loofde een tip uit van 30.000 euro en waarschuwde: 'ga bij voorkeur niet alleen naar buiten. Vermijd donkere, afgelegen plekken.'

Bekijk ook

'Er was echt gevaar'

De politie schaalde volgens Van de Haterd snel op waardoor alle capaciteit beschikbaar was om de schutter snel te pakken. "Omdat er echt gevaar was dat hij weer zou toeslaan." De gemeente en politie kwamen samen tot het advies niet alleen naar buiten te gaan. "Daar hebben we lang over getwijfeld", zegt ze. "Want uiteindelijk gaat het ook uit van een maakbaarheid dat het niet kan gebeuren."

Maar de situatie was uitzonderlijk. "Het was duidelijk wat zich in IJsselmonde afspeelde, er leek echt een verband", legt ze uit. En veel was ook onzeker. Er was veel politie, zichtbaar en onzichtbaar in de wijk. Ook was er veel aandacht voor. "Wat doet dat met zo'n verdachte? Escaleert het meer, wordt de situatie gevaarlijker? Daar moet je toch rekening mee houden."

Bewoners ondersteunen

Na het derde slachtoffer gaat het ineens snel. Er wordt een duidelijke foto vrijgegeven en na een klopjacht kan de politie hem inrekenen. Beelden van de inval circuleren al snel via social media, het gaat om een flat in de buurt van de schietpartijen. De 24-jarige Sendric S. werd er aangehouden, die niet officieel woont in het gebouw. De opluchting is groot. "Omdat je echt bang bent dat er nog andere slachtoffers gaan vallen."

De strafzaak tegen S. begint, over een motief is niets bekend. Wijkmarinier Van de Haterd is nog erg bezig met het organiseren van de nazorg in de wijk. "Het effect van dat gevoel van onveiligheid dat gaat heel lang door", vertelt ze. "We zijn met z'n allen druk bezig om te kijken wat we kunnen doen om de bewoners hierin te ondersteunen".

Bekijk ook

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant