tv LIVE radio LIVE tv LIVE
meer NPO start

Elon Musk financiert ook campagne van brexit-politicus Nigel Farage, zou zoiets in Nederland kunnen? 'Iets beter dichtgetimmerd'

Elon Musk financiert ook campagne van brexit-politicus Nigel Farage, zou zoiets in Nederland kunnen? 'Iets beter dichtgetimmerd'
Elon Musk financiert ook campagne van Brexit-politicus Nigel Farage
Bron: ANP

Opnieuw lijkt het erop dat techmiljardair Elon Musk de politieke campagne van een politicus heeft gefinancierd, deze keer Britse politicus Nigel Farage. Zou zoiets ook in Nederland kunnen gebeuren? "Hebben veel meer beschermende maatregelen nodig."

De Britse politicus Nigel Farage is partijleider van de radicaalrechtse partij Reform UK. Eerder ontkende hij nog geruchten over financiële steun van Musk. Maar gisteren is er een foto verspreid die bevestigt dat Farage en Elon Musk elkaar hebben ontmoet op het landgoed van Donald Trump in Florida. Het roept de vraag op of zoiets ook in Nederland kan gebeuren.

Ondermijnen van de macht

Directeur van onderzoeksinstituut Waag en internetpionier Marleen Stikker legt uit dat Musk niet alleen geïnteresseerd is in Amerika, maar zijn aandacht ook vestigt op Europa. Dat heeft volgens haar meerdere redenen. "Er zijn hier interessante opdrachten te verlenen. Hij heeft zich ook al ingelaten met de president van Italië, Giorgia Meloni. Daar zijn ze al met SpaceX bezig. Je ziet ze elkaar ook voortdurend op allerlei bijeenkomsten."

De internetpionier zegt dat het dan ook heel interessant is dat hij zijn aandacht nu heeft gevestigd op het Verenigd Koninkrijk. "Het ondermijnen van de macht van Europa is absoluut onderdeel van de agenda. Dat zie je Trump doen, dat zie je Poetin doen. En Musk is daar één van."

Sluiproute

Bovendien heeft het Verenigd Koninkrijk nog niet zodanig hun wetgeving aangepast dat dit soort donaties verboden kunnen worden. Dat is nu volgens Stikker ook waar het debat om gaat in het VK. "Daar zijn hele grote schenkingen en donaties mogelijk", zegt ze.

Hoewel donaties van mensen die van buiten het Verenigd Koninkrijk komen niet mogen, zijn er volgens Stikker wel sluipwegen mogelijk. Zo kunnen er wel donaties worden gegeven als een bedrijf van een donateur is gevestigd in het land. "En dat is het geval bij Musk die een vestiging van zijn bedrijf X in het VK heeft en op die manier geld kan laten lopen naar een politieke campagne."

Bekijk ook

Hoe is dat in Nederland geregeld?

De internetpionier vertelt dat de wetgeving in Nederland wel beter is dichtgetimmerd. "In Nederland mag je maximaal 100.000 euro schenken als privépersoon of als bedrijf. Dat is ook transparant", legt ze uit. Zo kun je online opzoeken wie wat heeft gedoneerd en moeten die schenkingen ook aangemeld worden.

Maar hoewel Nederland het goed in de smiezen heeft, betekent dat volgens haar nog niet dat buitenlandse overheden of bedrijven geen invloed kunnen uitoefenen op onze rechtsstaat. "Je kan namelijk vrij makkelijk vanuit het buitenland social media beïnvloeden, dus informatie of nieuwsvoorziening manipuleren. Dat is ook recent in Roemenië gebeurd." Daar werden bij de verkiezingen de stemmen gemanipuleerd.

Rol van social media

De internetpionier gaat verder: "Dus je kunt nog steeds een enorme invloed hebben op onze democratie. En daarvoor hebben we niet voldoende wetten in gang gezet. We hebben onvoldoende vat op social media." Ze pleit daarom voor Europese wetgeving.

Stikker: "We lopen daar echt enorm op achter. En dan krijg je situatie zoals in Roemenië, waarbij een buitenlandse partij jouw rechtsstaat ondermijnt, je democratie ondermijnt en de verkiezingen over moeten. Ik heb niet het idee dat we daar voldoende klaar voor zijn. Dus ook in Nederland hebben we veel meer beschermende maatregelen nodig."

Bekijk ook

Invloedrijke lobby

Toch is het volgens lobby-expert Arco Timmermans maar de vraag of Musk het ook gemunt heeft op ons land. Landen als Hongarije en Italië hebben volgens hem een lagere weerstand, die hem eerder aanspreken.

Zo kan Musk volgens hem daar profiteren van de populistische partijen die eraan de macht zijn. "Die staan hem denk ik wat dichterbij dan Wilders die het hier ook niet in zijn eentje voor het zeggen heeft."

Elon Musk financiert ook campagne van brexit-politicus Nigel Farage, zou zoiets in Nederland kunnen?

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Grote natuurbrand BIJ Ede roept vraag op: zijn we wel genoeg voorbereid op droogte? Het ligt niet alleen aan te weinig regen

Meerdere natuurbranden en een sproeiverbod in Brabant: het is erg droog. En dat terwijl het pas begin april is. Wapenen we ons wel goed genoeg tegen droogte? "Er is in de winter vrij veel regen gevallen, maar dat water is voor een groot deel afgevoerd."

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Publieke omroep gaat op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Programma's verdwijnen en meer herhalingen'

Publieke omroep gaat op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Programma's verdwijnen en meer herhalingen'
Bron: ANP

De kogel is door de kerk: de publieke omroep wordt grondig hervormd. Van de dertien omroepen blijft een handvol 'omroephuizen' over en de NTR verdwijnt, waardoor nog onduidelijk is wie programma's als Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal gaat maken.

Minister Eppo Bruins, die verantwoordelijk voor is mediabeleid, heeft zijn plannen vandaag in een brief naar de Tweede Kamer gestuurd. Volgens hem moet de publieke omroep beter inspelen op veranderingen in de samenleving en de opkomst van de grote techbedrijven, die de digitale media domineren. Ook wil Bruins 157 miljoen euro bezuinigen.

'Iedereen een plek geven'

"Wat we nodig hebben is een publieke omroep die beter samenwerkt, waar men met elkaar ervoor zorgt dat er meer geluid vanuit de samenleving terechtkomt in de omroepen en de programma's", zegt Bruins over het doel van zijn plannen. "Wat ik hoop is dat we over een paar jaar nog die mooie programma's zien die we nu ook zien, maar dat we merken dat iedereen een plek krijgt in het bestel."

In het huidige omroepbestel gaat dat nu niet goed, vindt de minister. Om een nieuw geluid te laten horen moet je eerst een compleet nieuwe omroep oprichten, met het daarbij minimaal 50.000 leden en een volledig nieuwe organisatie. Tussen een idee en het eerste programma zit volgens hem te veel tijd.

Vier of vijf 'omroephuizen'

Om dit te veranderen, en om kosten te besparen, moeten de huidige dertien omroepen van Bruins - als alles meezit - in 2029 opgaan in vier of vijf 'omroephuizen'. Daarmee is het bijna onvermijdelijk dat bekende omroepnamen zullen verdwijnen. In de toekomst hoeven omroepen bovendien geen leden meer te hebben en kunnen er geen nieuwe omroepen meer toetreden tot het bestel.

Maar om ervoor te zorgen dat alle geluiden die te horen zijn in de maatschappij ook daadwerkelijk een plek krijgen op televisie, radio en internet, wil de minister de omroephuizen verplichten om 'mee te bewegen met veranderende geluiden in de samenleving'. Hoe dat er in de praktijk uit moet gaan zien en wie daar toezicht op houdt, moet nog worden uitgewerkt, erkent hij.

Publieke omroep gaat grondig op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Meer herhalingen'

Wat merkt de kijker?

Wel is het 'onvermijdelijk' dat de kijker of luisteraar iets gaan merken van de plannen, erkent de minister. Dat komt door de jaarlijkse bezuiniging van bijna 160 miljoen euro, maar ook door het verdwijnen van een omroep als de NTR. Die maakt educatieve programma's en (educatieve) jeugdprogramma's. Denk aan Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal, maar ook programma's als Andere Tijden.

De hervormingen van de publieke omroepen leveren volgens Bruins daarnaast niet genoeg geld op om te voorkomen dat in de toekomst ook programma's van andere omroepen op radio en televisie geschrapt zullen moeten worden.

Bekijk ook

'Meer herhalingen'

"Dit zal leiden tot meer herhalingen en minder productie", verwacht mediahistoricus en omroepdeskundige Huub Wijfjes van de Rijksuniversiteit Groningen. Ook is het volgens hem de vraag wie programma's als Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal - 'die breedgedragen zijn' - zal overnemen.

"De minister wil dat de educatieve taken naar andere omroepen gaan", legt hij uit. "Maar wie neemt dat soort programma's over? Of de geschiedenisprogramma's? Dat is onduidelijk."

Terug naar oude systeem

De mediahistoricus zegt dat Nederland met het nieuwe omroepbestel terugkeert naar het systeem dat voor 1968 bestond: omroepen die voor eeuwig in het bestel zitten omdat nieuwe omroepen niet kunnen en mogen toetreden.

En met het opheffen van de NTR, een zogenoemde 'taakomroep' die culturele en educatieve programma's moet uitzenden, keren we volgens Wijfjes terug naar de situatie van voor 1992. "Mijn grootste zorg is: hoe wordt de kwaliteit overeind gehouden met minder geld?"

Bekijk ook

'Eindelijk alles op de schop'

VVD-Kamerlid Claire Martens is juist tevreden dat het omroepbestel nu eindelijk op de schop gaat. Haar partij pleit al jaren voor een grondige stelselherziening omdat de publieke omroep niet meer bij de tijd zou zijn.

In het plan van minister Bruins zegt Martens grotendeels haar eigen plannen terug te zien. "Focus op waar wat ons betreft eigenlijk de publieke omroep voor is. Dus meer op journalistiek, en op het maken van culturele programma's."

Minder geld, minder kwaliteit?

Het Kamerlid zegt dat het 'een feit' is dat de publieke omroep het moet gaan doen met minder geld. "Maar dat betekent niet dat de mensen thuis daar last van gaan hebben", vertelt ze. "Wij willen al die managementlagen, al die bestuurslagen gaan afzwakken. Dus minder geld naar de publieke omroep betekent niet minder geld naar de journalistiek."

Maar volgens omroepdeskundige Wijfjes is dat nog maar de vraag: "De hervorming hinkt op twee gedachten: enerzijds bezuinigen, maar anderzijds investeren in de publieke omroep en journalistiek. Dat is moeilijk met elkaar te verenigingen."

Bekijk ook

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant