radio LIVE
meer NPO start

Een creatieve speeltuin, maar ook een online gevangenis: zo veranderde YouTube in 15 jaar

Een creatieve speeltuin, maar ook een online gevangenis: zo veranderde YouTube in 15 jaar
Bron: ANP

YouTube werd 15 jaar geleden opgericht. Inmiddels is de website uitgegroeid tot een massamedium dat zijn weerga niet kent. Welke invloed heeft dit in de offline wereld? "We kijken steeds meer naar ons leven met de vraag: (hoe) kan ik dit delen?"

De allereerste YouTube-video 'Me at the zoo' toont een van de oprichters die in een filmpje van 19 seconden vertelt over de olifanten in het hok achter hem. Inmiddels behoort het medium tot de top drie van meest bezochte websites wereldwijd en werd in 2019 gemiddeld meer dan 500 uur aan video's geüpload per uur.

Me at the zoo

Het ontbijt van Doutzen Kroes

"YouTube gaat steeds meer om wat scoort", zegt journalist en filosoof Doortje Smithuijsen. "Zie bijvoorbeeld de vlog van Doutzen Kroes, zij is hiervoor door YouTube gevraagd." Voor de VPRO maakte Smithuijsen de documentaire 'Mijn dochter de vlogger'. Haar boek 'Gouden Bergen' over influencers is vanaf april te lezen. Smithuijsen ziet de grote voordelen van het medium, maar is ook kritisch.

Smithuijsen vindt het een kwalijke ontwikkeling dat 'echt boeiende content' wordt verdrukt door dit soort 'massale kanalen die vooral een heel standaard vrouwbeeld laten zien'. "Maar blijkbaar willen de meeste YouTube-kijkers toch liever zien wat Doutzen eet voor haar ontbijt."

Moeilijkheden bespreekbaar

YouTube is allang niet meer alleen een platform met alleen maar grappige filmpjes. Ook moeilijk bespreekbare onderwerpen krijgen steeds vaker een podium. "Kijk naar een vlogger als Jessie Maya, die heel open is over haar geslachtsverandering, en onlangs de coming-out van Nikkie van NikkieTutorials.

Smithuijsen ziet deze ontwikkeling vooral bij de jongere generatie die met YouTube is opgegroeid. "Misschien is het voor hen natuurlijker om ook 'slechte' dingen te laten zien, zoals hun depressies, angsten of onzekerheden. Dit helpt om dingen bespreekbaar te maken die hun volgers anders misschien lastiger zouden vinden om bijvoorbeeld met ouders of vrienden te bespreken."

Voor de clicks

Smithuijsen ziet in de komst van YouTube ook een grote invloed op de rest van het leven. "We kijken steeds meer naar ons leven met de vraag: (hoe) kan ik dit delen? Is dit het kijken waard?" Dit kan ook gevaarlijk uitpakken, zoals wanneer jongeren filmpjes uploaden waarin ze riskante stunts uitvoeren. "Puur vanwege de gedachte: dat gaat veel clicks opleveren."

En sociale media is steeds meetbaarder geworden. "We kunnen alsmaar live volgen hoeveel views en abonnees onze video's hebben, en die van anderen, en verbinden daar waardeoordelen aan. Dat zorgt voor onzekerheid en stress."

YouTube als gevangenis

Dat YouTube inmiddels een duistere zijde kan hebben werd duidelijk toen youtuber Desmond Amofah, bekend als Etika, zelfmoord pleegde in 2019. In een laatste video vertelde hij dat hij te ver was gegaan om zijn online imago hoog te houden, ten koste van zijn mentale gezondheid. "Ik hoop dat mijn verhaal helpt om YouTube een betere plek te maken in de toekomst"' zei hij. "Waar mensen grenzen kennen, hoe ver dingen moeten gaan."

De druk die op een youtuber kan komen te staan was ook te zien bij vegan vlogger Yovana Mendoza. Zij kreeg veel kritiek nadat een video werd geplaatst waarin zij vis at. "Zo is YouTube ook een soort gevangenis: als je eenmaal een bepaald imago hebt online, kun je daar niet meer vanaf", zegt Smithuijsen daarover.

Lees ook

Hatelijke reacties verwijderen

"Als je met sociale media te maken hebt, kun je er donder op zeggen dat mensen commentaar hebben", zegt trendwatcher Vincent Everts. Hij publiceert jaarlijks 500 YouTube-video's. "Maar YouTube geeft meer macht aan mensen dan andere sociale media. Hatelijke reacties kun je gewoon verwijderen." Hij doet dit zelf ook. "Maar ik heb een dikke huid. Als iemand mij uitscheldt lach ik daar om."

Everts ziet ook mogelijkheden voor onderwijs. "Ik kwam op een school en daar waren hele slechte leraren. De leerlingen zeiden: 'Daarom kijken wij lessen op YouTube, om het te begrijpen.'" YouTube is voor Everts het belangrijkste medium voor nieuws en achtergrond. "Als ik iets hoor in het nieuws ga ik altijd direct naar YouTube. Binnen een paar minuten weet ik er dan al zoveel van. En dan maak ik er vervolgens soms weer een filmpje over."

Lees ook

Allemaal in een eigen bubbel

Wat YouTube veel macht geeft over gebruikers is de invloed van hun algoritme. 70 procent van de video's die worden bekeken zijn geopend via een aanbeveling van YouTube zelf. "Het is een soort enorme tv-programmering en zij bepalen met hun algoritmes wat er getoond wordt", zegt Everts.

Hij heeft dit zelf ook ondervonden. "Ik was een tijdje erg geïnteresseerd in klimaatontkenners. Maar als je daar dan een aantal filmpjes over kijkt krijg je daarna dus allemaal suggesties van filmpjes van klimaatontkenners. Iedereen wordt zo opgesloten in hun eigen bubbel, tenzij ze daar zelf uitbreken."

Bekijk hier de tv-reportage over dit onderwerp.

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Kersentelers zijn bang voor minder oogst door suzuki-fruitvlieg: 'Het is 2 voor 12'

Kersentelers zijn bang voor minder oogst door suzuki-fruitvlieg: 'Het is 2 voor 12'
Kersenteler Arie Hakkert maakt zich zorgen om zijn oogst
Bron: EenVandaag

Nederlandse kersentelers maken zich zorgen om hun oogst dit jaar. Ze zijn bang dat die ten onder gaat aan de 'suzuki-fruitvlieg'. De oogst is volgens de telers nog te redden, maar dan moet het gewilde bestrijdingsmiddel wel op tijd goedgekeurd worden.

De kersentelers wachten op een verlossend bericht van landbouwminister Femke Wiersma. Zij moet bepalen of gebruik van het bestrijdingsmiddel Tracer dit jaar wordt toegestaan, En dat wordt nog spannend, want toenmalig minister Piet Adema zei vorig jaar dat het toen de laatste keer was dat een uitzondering gemaakt werd voor het bestrijdingsmiddel.

Al 10 jaar uitzondering

Het bestrijdingsmiddel Tracer is namelijk nog altijd niet goedgekeurd door het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb). Die instantie beoordeelt of een bestrijdingsmiddel gebruikt mag worden.

Zolang het Ctgb zijn oordeel nog niet heeft gegeven, kan de verantwoordelijk minister een vrijstelling voor gebruik geven. En dat gebeurt in dit geval al 10 jaar op rij.

Bekijk ook

Perfect jaar voor kersen

Kersenteler Arie Hakkert uit de Betuwe vertelt dat het tot nog toe een perfect jaar is voor de kersenteelt: "We hebben prachtig weer gehad in de bloeiperiode. Weinig nattigheid en de temperatuur was goed. Dus we verwachten een goede oogst dit jaar."

Volgens Arie is de ideale temperatuur voor de kers tussen de 20 en 25 graden. De kersen hangen er nu nog groen bij, maar uiteindelijk krijgen ze de bekende rode kleur. "We hopen half juni te beginnen met oogsten. De kersen zullen waarschijnlijk begin juni een gele kleur krijgen en gaan dan over naar rood."

Suzuki-fruitvlieg

Maar ondanks dat het zo'n goed jaar is voor de kers, is Arie bang voor zijn oogst. De Nederlandse kers heeft er sinds een jaar of 10 namelijk een nieuwe vijand bij: de suzuki-fruitvlieg. Een beestje dat oorspronkelijk afkomstig is uit Zuidoost-Azië en in 2008 voor het eerst werd opgemerkt in Europa.

Vooral kersentelers hebben last van de fruitvlieg. "Deze fruitvlieg kan door de schil van het fruit kruipen en legt daar eitjes onder. Daar komen larven uit die de vrucht van binnenuit opeten. Vervolgens gaat de vrucht rotten en is die onverkoopbaar", legt onderzoeker Herman Helsen uit.

Kersentelers zijn bang voor verlies oogst door suzuki-vlieg: 'Het is 2 voor 12'

Net niet voldoende

Kersenteler Arie gebruikt nu een speciaal net om de fruitvliegjes buiten te houden: "Het is een heel fijnmazig net waar in principe geen vliegjes doorheen kan komen. Het hele veld moet ermee worden ingepakt."

Maar alleen een net is niet voldoende, vertelt hij: "De suzuki-fruitvlieg is zo klein dat het 'm toch lukt om ergens binnen te komen. Bovendien moeten we nog steeds zelf bij de kersen kunnen. Dus als het net omhoog gaat of waait, gaat de fruitvlieg ook naar binnen."

Wesp tegen vlieg

In een lab van de Wageningen University & Research (WUR) wordt daarom gewerkt aan een andere oplossing, namelijk de sluipwesp. Dat is een natuurlijke vijand van de suzuki-fruitvlieg, vertelt onderzoeker Helsen. "De sluipwesp legt haar eieren in de larven van de suzuki-fruitvlieg en kan zo de enorme toename verminderen."

Toch is de sluipwesp vooralsnog geen vervanging voor het bestrijdingsmiddel. "We hebben er nu enkele honderden, daar kunnen we de oogst niet mee redden", zegt Helsen. En dus wacht kersenteler Arie in spanning af op het besluit van Landbouwminister Wiersma. "Als we het middel niet meer krijgen, dan is het einde kersenteelt. Het is echt twee voor twaalf."

Bekijk ook

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Israël wil noodhulp in Gaza zelf gaan regelen: 'Probeert internationale gemeenschap buitenspel te zetten'

De nood is hoog in Gaza: omdat de grenzen al 2 maanden worden dichtgehouden door Israël is er een groot tekort aan voedsel, schoon water en medische hulp. Israël zou nu tóch hulp willen toelaten, maar alleen niet meer via internationale hulporganisaties.

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant