tv LIVE radio LIVE tv LIVE
meer NPO start

Ecoloog verrast door bijtincident met wolf, maar 'als een kind in de buurt komt, zijn het moeilijk voorspelbare situaties'

Ecoloog verrast door bijtincident met wolf, maar 'als een kind in de buurt komt, zijn het moeilijk voorspelbare situaties'
Een wolf op de Veluwe
Bron: ANP

Een kind is gisteren gebeten door een wolf op landgoed Den Treek bij het Utrechtse Leusden. Ecoloog Chris Smit verbaast zich over het voorval. "We weten uit de literatuur en historie dat er nauwelijks aanvallen zijn."

Het is een bijzondere situatie, volgens professor Ecologie en Natuurbeheer Chris Smit, aan de Rijksuniversiteit Groningen. Dat een wolf in Nederland direct een mens aanvalt, is dan ook uitzonderlijk.

Bevestigd dat het een wolf was

Het kind dat gisteren betrokken was bij een incident met een wolf, is wel degelijk gebeten door het dier. Dat zeggen de ouders, en de directeur van de buitenschoolse opvang van het slachtoffer.

Daarbij wordt het door meerdere volwassenen - die het zagen gebeuren - bevestigd. De provincie Utrecht zegt inmiddels ook dat het om een wolf gaat en vraagt bezoekers het natuurgebied te mijden.

Nauwelijks aanvallen

Smit is voorzichtig met het trekken van conclusies over het nieuwe incident in Leusden. "Wat we weten uit de historie en literatuur, is dat er nauwelijks aanvallen zijn."

Deze situatie is nieuw in Nederland, zegt hij. "Zowel voor ons als voor die wolf. Dus, experts kunnen roepen wat ze willen, inclusief ikzelf, maar we hebben tot nog toe relatief weinig ervaring hiermee. Dus ja, ik ben enigszins verbaasd."

Bekijk ook

500 gevallen

Wereldwijd zijn er in de afgelopen 18 jaar bijna 500 gevallen bekend waarin een wolf een mens aanviel. In Europa en Noord-Amerika is bewijs gevonden voor twaalf aanvallen met veertien slachtoffers. Daarvan waren er twee dodelijk, beiden in Noord-Amerika. Dat blijkt uit een wereldwijd data-onderzoek naar incidenten met wolven en mensen.

In Nederland leven op dit moment negen wolvenroedels, wolvenparen die jongen hebben gehad. Daarvan hebben zeven roedels hun territorium op de Veluwe.

Welpen beschermen

Hoe het komt dat er nu ineens sprake is van een aanval, is niet met zekerheid te zeggen. Wel zegt Smit dat het te maken heeft met het feit dat de wolf in kwestie welpen heeft. "Ze zijn heel voorzichtig en beschermend naar hun welpen toe. En vooral in een drukbevolkt Nederland, waar heel veel paden zijn, wordt dat lastig."

Bij veel andere dieren werkt dit hetzelfde, vertelt Smit, waaronder bij runderen en paarden. "Als daar een jong bij staat, staan er waarschuwingsborden. Mensen houden dan hopelijk vaker afstand." Maar ook dan gaat het weleens mis. "Daar zijn ook incidenten mee. Bij een wolf met jong kan dat dus ook gebeuren."

Chris Smit
Bron: Eigen foto
Professor Ecologie en Natuurbeheer Chris Smit

Wolven uitlokken

Over het algemeen zijn wolven bang voor mensen, legt Smit uit. "Tenzij er gevaar is. Je wil niet de confrontatie met een wolf aangaan, zeker niet als de wolf welpen heeft." En als dat toch gebeurt? "Als er onverhoopt toch een kind of volwassene in de buurt van een wolf komt, dan zijn dat moeilijk voorspelbare situaties."

Tegelijkertijd is de mens niet altijd bang voor de wolf. "Er zijn ook situaties op de Veluwe geweest dat mensen bewust voedsel achterlieten, om zo een wolf te kunnen fotograferen."

Probleemwolf of niet?

Bij bepaalde situaties wordt er over 'probleemwolven' gesproken. "Die moet herhaaldelijk dicht bij mensen komen", legt Smit uit. Zo'n wolf doet voor de tweede keer een aanval, zonder conditionering. Dat maakt dat de wolf bij het incident in natuurgebied Den Treek niet per definitie een probleemwolf is.

Ook omdat er sprake was van natuurlijk gedrag, namelijk het beschermen van de welpen, is geen sprake van een probleemwolf. In dit geval is er vooralsnog sprake van een 'probleemsituatie'.

Bekijk ook

Verdwenen hond

Opmerkelijk, omdat er vorige week in hetzelfde gebied een incident met een poedel heeft plaatsgevonden. Het hondje is in Leusden gebeten en meegenomen. Vermoedelijk was het een wolf die het huisdier meenam. Wat er verder met de hond is gebeurd, is nog niet duidelijk.

"Hij is niet teruggevonden, begrijp ik", vertelt Smit. Het hoeft volgens hem niet per se een wolf te zijn geweest die het beestje meenam. "Het kan ook om een grotere hond gaan. Het aandeel slachtoffers door hondenbeten in Nederland is namelijk vele malen groter. Maar het is niet onwaarschijnlijk dat het een wolf is."

'Moet landelijke aanpak komen'

Wat deze incidenten in elk geval duidelijk maken, is dat er een veel duidelijker landelijk beleid moet komen, vindt Smit. "Alle provincies hebben zo hun eigen aanpak, ondanks alles. En dat zou eigenlijk landelijk moeten en zeker in het geval van de wolf, die zich helemaal niet aan die grenzen houdt."

"Over het algemeen kan de informatievoorziening van de provincie beter." Hij vertelt ook dat dat een van de adviezen is die de Raad voor Dieren Aangelegenheden (RDA) recent heeft gegeven. "Er is een rapport gekomen, op aanvraag van het ministerie, en daar staat heel duidelijk dat er een platform moet komen waarbij mensen snel terecht kunnen met vragen, waarbij ook snel gereageerd kan worden. Dat ontbreekt."

Bekijk ook

'Niemand houdt zich eraan'

Vooralsnog is het advies van de provincie Utrecht, waar Leusden ligt, om het gebied te mijden. Een prima advies, zegt Smit, maar niemand houdt zich eraan.

"Het is gewoon moeilijk om in te schatten wat er op dit moment gebeurt met die wolven. Op de Veluwe en in Drenthe zijn er ook altijd plekken waar gewoon veel mensen komen. Het is zomervakantie in bepaalde regio's. Er zijn veel paden, veel recreërende mensen, dus de kans op contact met wilde dieren is vrij groot, vooral in deze tijd."

Informatie verzamelen

Tot slot vertelt Smit: "Ik denk dat het goed is om even rust te bewaren. Dit incident zal ongetwijfeld stof doen opwaaien en het zal misschien juist mensen naar het gebied trekken. Tegelijkertijd zal de discussie oplaaien tussen de voor- en tegenstanders van de wolf."

De focus moet nu vooral liggen op het verzamelen van informatie, zegt hij. "Het is belangrijk om te weten wat het kerngebied van die wolven is, waar die ophoudt, en zo informatie te verstrekken. Dus goed blijven communiceren met mensen."

Een kind is gebeten door een wolf op landgoed Den Treek bij Leusden

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Grote natuurbrand BIJ Ede roept vraag op: zijn we wel genoeg voorbereid op droogte? Het ligt niet alleen aan te weinig regen

Meerdere natuurbranden en een sproeiverbod in Brabant: het is erg droog. En dat terwijl het pas begin april is. Wapenen we ons wel goed genoeg tegen droogte? "Er is in de winter vrij veel regen gevallen, maar dat water is voor een groot deel afgevoerd."

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Publieke omroep gaat op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Programma's verdwijnen en meer herhalingen'

Publieke omroep gaat op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Programma's verdwijnen en meer herhalingen'
Bron: ANP

De kogel is door de kerk: de publieke omroep wordt grondig hervormd. Van de dertien omroepen blijft een handvol 'omroephuizen' over en de NTR verdwijnt, waardoor nog onduidelijk is wie programma's als Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal gaat maken.

Minister Eppo Bruins, die verantwoordelijk voor is mediabeleid, heeft zijn plannen vandaag in een brief naar de Tweede Kamer gestuurd. Volgens hem moet de publieke omroep beter inspelen op veranderingen in de samenleving en de opkomst van de grote techbedrijven, die de digitale media domineren. Ook wil Bruins 157 miljoen euro bezuinigen.

'Iedereen een plek geven'

"Wat we nodig hebben is een publieke omroep die beter samenwerkt, waar men met elkaar ervoor zorgt dat er meer geluid vanuit de samenleving terechtkomt in de omroepen en de programma's", zegt Bruins over het doel van zijn plannen. "Wat ik hoop is dat we over een paar jaar nog die mooie programma's zien die we nu ook zien, maar dat we merken dat iedereen een plek krijgt in het bestel."

In het huidige omroepbestel gaat dat nu niet goed, vindt de minister. Om een nieuw geluid te laten horen moet je eerst een compleet nieuwe omroep oprichten, met het daarbij minimaal 50.000 leden en een volledig nieuwe organisatie. Tussen een idee en het eerste programma zit volgens hem te veel tijd.

Vier of vijf 'omroephuizen'

Om dit te veranderen, en om kosten te besparen, moeten de huidige dertien omroepen van Bruins - als alles meezit - in 2029 opgaan in vier of vijf 'omroephuizen'. Daarmee is het bijna onvermijdelijk dat bekende omroepnamen zullen verdwijnen. In de toekomst hoeven omroepen bovendien geen leden meer te hebben en kunnen er geen nieuwe omroepen meer toetreden tot het bestel.

Maar om ervoor te zorgen dat alle geluiden die te horen zijn in de maatschappij ook daadwerkelijk een plek krijgen op televisie, radio en internet, wil de minister de omroephuizen verplichten om 'mee te bewegen met veranderende geluiden in de samenleving'. Hoe dat er in de praktijk uit moet gaan zien en wie daar toezicht op houdt, moet nog worden uitgewerkt, erkent hij.

Publieke omroep gaat grondig op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Meer herhalingen'

Wat merkt de kijker?

Wel is het 'onvermijdelijk' dat de kijker of luisteraar iets gaan merken van de plannen, erkent de minister. Dat komt door de jaarlijkse bezuiniging van bijna 160 miljoen euro, maar ook door het verdwijnen van een omroep als de NTR. Die maakt educatieve programma's en (educatieve) jeugdprogramma's. Denk aan Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal, maar ook programma's als Andere Tijden.

De hervormingen van de publieke omroepen leveren volgens Bruins daarnaast niet genoeg geld op om te voorkomen dat in de toekomst ook programma's van andere omroepen op radio en televisie geschrapt zullen moeten worden.

Bekijk ook

'Meer herhalingen'

"Dit zal leiden tot meer herhalingen en minder productie", verwacht mediahistoricus en omroepdeskundige Huub Wijfjes van de Rijksuniversiteit Groningen. Ook is het volgens hem de vraag wie programma's als Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal - 'die breedgedragen zijn' - zal overnemen.

"De minister wil dat de educatieve taken naar andere omroepen gaan", legt hij uit. "Maar wie neemt dat soort programma's over? Of de geschiedenisprogramma's? Dat is onduidelijk."

Terug naar oude systeem

De mediahistoricus zegt dat Nederland met het nieuwe omroepbestel terugkeert naar het systeem dat voor 1968 bestond: omroepen die voor eeuwig in het bestel zitten omdat nieuwe omroepen niet kunnen en mogen toetreden.

En met het opheffen van de NTR, een zogenoemde 'taakomroep' die culturele en educatieve programma's moet uitzenden, keren we volgens Wijfjes terug naar de situatie van voor 1992. "Mijn grootste zorg is: hoe wordt de kwaliteit overeind gehouden met minder geld?"

Bekijk ook

'Eindelijk alles op de schop'

VVD-Kamerlid Claire Martens is juist tevreden dat het omroepbestel nu eindelijk op de schop gaat. Haar partij pleit al jaren voor een grondige stelselherziening omdat de publieke omroep niet meer bij de tijd zou zijn.

In het plan van minister Bruins zegt Martens grotendeels haar eigen plannen terug te zien. "Focus op waar wat ons betreft eigenlijk de publieke omroep voor is. Dus meer op journalistiek, en op het maken van culturele programma's."

Minder geld, minder kwaliteit?

Het Kamerlid zegt dat het 'een feit' is dat de publieke omroep het moet gaan doen met minder geld. "Maar dat betekent niet dat de mensen thuis daar last van gaan hebben", vertelt ze. "Wij willen al die managementlagen, al die bestuurslagen gaan afzwakken. Dus minder geld naar de publieke omroep betekent niet minder geld naar de journalistiek."

Maar volgens omroepdeskundige Wijfjes is dat nog maar de vraag: "De hervorming hinkt op twee gedachten: enerzijds bezuinigen, maar anderzijds investeren in de publieke omroep en journalistiek. Dat is moeilijk met elkaar te verenigingen."

Bekijk ook

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant