De wonderbaarlijke herrijzenis van John McCain

Hoe vreemd kan het lopen. Een jaar geleden leek McCain de geheide Republikeinse kandidaat. Geld stroomde in de campagnekas, adviseurs, vooral die van president Bush, stonden in de rij om hun diensten aan te bieden. En toen hield het op. Opeens. Ok, niet zo opeens. De duikvlucht in de peilingen was eenvoudig te verklaren. Als ongeveer enige Republikein steunde McCain zijn president toen die extra soldaten in de richting van de zandvlakten van Irak wilde sturen. Daarna bleek hij ook nog wat menselijke sympathie voor illegale arbeiders in de VS op te kunnen brengen, zeer tegen de zin van een ruime conservatieve achterban.

Dus: exit John McCain. En het leek hem weinig te kunnen schelen. Dat er mensen waren die oprispingen kregen van zijn voor Republikeinen vaak tegendraadse opvattingen vond hij geen probleem. Sterker nog: hij vond het wel best zo. Zijn opvattingen benadrukten zijn onafhankelijke geest. Zo wisten hij en eigenlijk alle Amerikanen meteen dat hij in Iowa nooit een kans zou maken. Want elke kandidaat die tegen subsidies voor ethanolproductie is, riskeert pek en veren in de staat die grote hoeveelheden subsidie voor, inderdaad, ethanolproductie binnenhaalt.

Dat maakt het voor McCain makkelijk om de eerste staat in de voorverkiezingsstrijd links te laten liggen. McCain rijdt daarom lekker rond in zijn bus van de vorige presidentsverkiezingen: de "Straight Talk Express". Hij houdt zich bij elke campagnestop netjes aan dat imago: geen praatjes, maar straight talk. Maar in de tussentijd hebben de media een nieuw liefje ontdekt: de inmiddels veelbesproken Mike Huckabee. Maar met een attentiespanne van de gemiddelde zapper zijn de media opeens weer terug bij McCain. Hoe kan dat nou weer?

Twee redenen: een opiniepeiling en twee steunbetuigingen. De opiniepeiling is een aardige. De vraag was: welke Republikeinse kandidaat wint het van welke Democratische kandidaat (en omgekeerd)? Een peiling met een hoog "what if"-gehalte. Maar wat blijkt? McCain zou van de top 3 Democratische kandidaten winnen. Net zoals John Edwards bij de Democraten van de top 3 Republikeinse kandidaten zou winnen. Minstens zo interessant als het resultaat voor McCain, maar McCain wint de mediaslag omdat hij ook nog eens twee interessante steunbetuigingen heeft gekregen. Niet van Hollywoodsterren. de Oprahs hebben al gekozen. Maar zowel de Des Moines Register, de grootste krant in Iowa als de Union Leader, groot in New Hampshire, schrijven in hun hoofdredactioneel commentaar dat zij John McCain de meest geschikte Republikeinse kandidaat vinden. Over de Democraten zijn ze verdeeld: de krant uit iowa kiest voor Hillary Clinton, die in New Hampshire voor Barack Obama. Of omgekeerd. Niemand lijkt dat te interesseren.

Het is niet de eerste keer dat de media in de hypestand schieten en op basis van vage indicaties met grote zekerheid een kandidaat de hemel inschrijven. Dat iedereen op McCain duikt (onze Nederlandse media doen overigens enthousiast mee) is geen verrassing. Het is en blijft een sportwedstrijd. Inhaalraces vanuit de achterhoede zijn prachtig, zeker als het om een geroutineerde atleet als McCain gaat.

Zolang u maar beseft dat McCain de inhaalrace op drijfzand moet inzetten. De eerste voorverkiezingen komen er snel aan. De feestdagen leiden van de race af. Republikeinen in Iowa zijn conservatieve Republikeinen. McCain, geen traditionele conservatief, is en blijft in de kapitalistische traditie nog steeds keihard een tegenstander van die ethanolsubsidies. Opiniepeilingen zijn en blijven multi-interpretabele en pseudo-precieze meetinstrumenten. Allemaal redelijke slagen om de arm. Dus mijn conclusie: McCain maakt geen kans in Iowa (Ok, daar hoef je geen wiskundige voor te zijn om dat te concluderen). Hij kan het leuker gaan doen in New Hampshire. En dan? Hordes en nog eens hordes voor McCain. De winnaar in Iowa krijg vleugels en met een beetje mazzel het ongrijpbare "momentum." Gaat die winnaar in New Hampshire op herhaling dan is de dynamiek van de hele voorverkiezingsperiode ondersteboven en doen een peiling en twee steunbetuigingen van kranten in december er voor McCain echt niet meer toe.

Historicus Marc van Gestel schrijft sinds 2003 elke werkdag zijn weblog over de Amerikaanse presidentsverkiezingen vol: www.amerikalog.com