radio LIVE tv LIVE
meer NPO start

Angst voor nieuwe schade aan huizen in Groningen door uitbreiding zoutwinning

Angst voor nieuwe schade aan huizen in Groningen door uitbreiding zoutwinning
Na gaswinning lijkt zoutwinning een probleem te worden voor Groningers
Bron: EenVandaag

Lang maakten Groningers in Veendam zich zorgen over gaswinning. Nu dreigt er een nieuw probleem: uitbreiding van de zoutwinning in de omgeving. "Het lijkt erop dat ze dezelfde fouten maken."

"Kijk, daar zit een scheur." Jakoba Gräper-Niemeijer uit het Groningse Borgercompagnie wijst al lopend door haar huis op de grote en kleinere scheuren in haar muren. "Er was een periode dat we het hoorden kraken. Soms zag je een scheur wel, soms niet. In hele korte tijd is de bodem sterk gedaald." Jakoba bouwde de afgelopen jaren een dik dossier op.

Zorgen over scheuren

Jakoba woont al tientallen jaren met haar man middenin het Groningse gaswinningsgebied. Enkele honderden meters van haar woning zitten twee zoutwinningsputten van het bedrijf Nedmag in Veendam, waar magnesiumzout wordt gewonnen. Bewijzen wat de schade veroorzaakt aan haar huis, is daardoor complex.

"We willen natuurlijk weten of een scheur door de gaswinning of de zoutwinning komt. Dat is lastig, want beide vormen van mijnbouw vinden hier al sinds eind jaren 60, begin jaren 70 plaats."

Jakoba Gräper-Niemeijer
Bron: EenVandaag
Jakoba Gräper-Niemeijer

'Enorme onzekerheden'

Volgens Jakoba hebben ze geprobeerd met Nedmag in gesprek te gaan, maar er werd niet naar hen geluisterd. "Wij dachten dat ze serieus naar onze problemen zouden willen kijken, maar er werd een rapport geschreven waarin stond dat we allemaal in oude huizen woonden en dat scheuren erbij hoorden."

"Toen zijn we het vertrouwen kwijtgeraakt. Het overleg is daarna gestopt. Zolang je niet erkent dat de bodemdaling niet gelijkmatig, maar ook ongelijkmatig kan zijn, kom je niet verder. Er zijn enorme onzekerheden."

Bekijk ook

Nieuwe zoutputten

Nedmag wil in hetzelfde gebied nog vier nieuwe putten maken en heeft daar via het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) ook de vergunningen voor gekregen. Die uitbreidingsplannen zijn bij Jakoba en andere tegenstanders totaal verkeerd gevallen.

"Ik vind het onbehoorlijk. Er is geen zekerheid dat Nedmag op een veilige en goede wijze dit gebied kan verlaten." Uitbreiden is volgens haar dan ook helemaal geen optie.

'Geen begrip voor nieuwe vergunningen'

Dat het ministerie van EZK ondanks alle gebeurtenissen juist in deze regio van plan is nieuwe vergunningen voor zoutwinning te geven, begrijpt ze niet.

"Ik verwacht voor de toekomst grote problemen. Mensen weten niet of ze in hun huizen kunnen blijven, omdat ze niet weten wat er gaat gebeuren. Mijn grootste angst is dat ze niet weten hoe ze dit probleem kunnen oplossen. Daarom zijn we tegen de vier nieuwe putten."

Bekijk ook

Ook provincie heeft zorgen over gevolgen zoutwinning

In haar verzet staat Jakoba niet alleen. Naast de stichting van omwonenden, Stop Zoutwinning, hebben ook enkele gemeenten en de provincie Groningen zich tegen de verleende vergunningen gekeerd.

"Waar het om gaat is dat wij vinden dat onze inwoners beschermd moeten worden tegen alles wat mijnbouwschade is en bodemdaling kan veroorzaken", legt de Groningse gedeputeerde Tjeerd van Dekken uit.

Vergunning aangepast

In november vorig jaar kregen de diverse bezwaarmakers gelijk en vernietigde de rechtbank de vergunningen. Op drie punten oordeelde de rechter dat de vergunningen onzorgvuldig en onvoldoende gemotiveerd waren. Inmiddels heeft het ministerie de vergunningen aangepast. Tegenstanders willen voorkomen dat Nedmag met deze aangepaste vergunningen al met de nieuwe zoutwinning kan beginnen, voordat er op alle bezwaren door de rechter een besluit is genomen.

Komende donderdag staat hierover bij de voorzieningenrechter van de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State een zitting gepland. "De afhandeling van mijnbouwschade is nog steeds niet goed geregeld, wat ik eigenlijk heel erg onbegrijpelijk vind", zegt Van Dekken. Dat is een van de redenen voor ons om naar de rechter te gaan."

Bekijk ook

Nedmag: wij veroorzaken geen aardbeving

Die uitspraak was een tegenslag voor Nedmag. De vergunningen zijn inmiddels aangepast, vertelt directeur Bert Jan Bruning. Hij ziet de zaak bij de Raad van State met vertrouwen tegemoet en vindt het belangrijk om met de omgeving in gesprek te blijven gaan. "Ik ben zelf geboren en getogen hier vlakbij. Ik verschuil me ook niet, hè? We vinden het wel belangrijk dat we direct in contact zijn met de mensen die zorgen hebben."

Hij blijft bestrijden dat er schade wordt veroorzaakt aan de huizen door de zoutwinning. In de berekeningen wordt weliswaar uitgegaan van een maximale bodemdaling van rond een meter, maar die daling verloopt volgens Bruning gelijkmatig en veroorzaakt daarmee geen schade aan woningen. Dat wordt volgens hem ook permanent met satellieten in de gaten gehouden. "Wij veroorzaken bodemdaling, maar geen aardbevingen. Dat zijn twee losse delen. Door mensen hier ook naar deze locatie te halen of te spreken, proberen we dat duidelijk te maken. We zullen misschien niet iedereen overtuigen."

Bert Jan Bruning, directeur Nedmag
Bron: EenVandaag
Directeur Bert Jan Bruning van Nedmag

'Willen goede buurman zijn'

Een andere klacht van omwonenden over laagfrequent geluid zegt de Nedmag-directeur heel serieus te nemen. "Dat is specifiek een item waar wij iets mee moesten doen als operator. Daar heeft een rechter ook in november iets van gezegd. Wij willen gewoon een goede buurman zijn. Dus als wij overlast veroorzaken, dan moeten we het erover hebben. Wat je niet moet doen, is zeggen dat het niet bestaat. Wat natuurlijk onzin is."

Bekijk ook

Parlementaire enquête over zout?

Jakoba Gräper-Niemeijer hoopt dat de Raad van State opnieuw een streep zet door de vergunningen en daarmee de uitbreiding van de zoutwinning. "We vinden het onvoorstelbaar dat hiermee doorgegaan kan worden. Helemaal stoppen met zoutwinnen kan niet, maar de ontwikkeling van nieuwe putten kan wel gestopt worden."

De zoutwinning heeft volgens haar een verscheurende invloed gehad op het dorp. "Ze sponsoren bijna elke vereniging in het dorp, maar ontkennen dat de bodemdaling door de zoutwinning problemen veroorzaakt. Er zijn ondertussen mensen die aantoonbaar veel problemen hebben. Ik voorzie dat we in de toekomst een parlementaire enquête over zout krijgen als ze hiermee verder gaan."

'Alleen zoutwinning als het veilig is'

Het ministerie van EKZ laat een reactie weten dat de zoutwinning alleen wordt toegestaan 'als dat veilig is voor mens, natuur en milieu'. Daarvoor heeft ministerie zich onafhankelijk laten adviseren. "Expliciet is gekeken naar de risico's en de kans op schade."

Staatssecretaris Hans Vijlbrief van Mijnbouw zegt zich ervan bewust te zijn dat juist in deze Groningse regio mijnbouw gevoelig ligt. "Om deze reden is bij de beoordeling van de plannen van Nedmag gekeken naar de cumulatieve effecten door zowel gaswinning als zoutwinning (de cumulatieve bodemdaling en de mogelijke schade hierdoor)." Mocht er toch schade ontstaan door zoutwinning, dan zouden gedupeerden aan moeten kunnen kloppen bij dezelfde instantie als waar ook gedupeerden van gaswinning terecht kunnen. Vijlbrief belooft het makkelijker te maken om schade door mijnbouw onder de 40.000 euro vergoed te krijgen.

Zie hier de volledige reportage.

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Waarom president Donald Trump importheffingen ondanks waarschuwingen van economen tóch doorvoert

President Donald Trump kondigde het gisteravond aan: Amerika gaat een importheffing van 20 procent op alle producten uit de Europese Unie doorvoeren. Wereldwijd waarschuwen economen dat dit een slecht idee is, vooral voor de VS zelf. Toch zet Trump door.

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Onzekerheid bij Nederlandse ondernemers door Amerikaanse importheffingen: 'We begrijpen zijn visie, maar maakt het lastig voor ons'

Onzekerheid bij Nederlandse ondernemers door Amerikaanse importheffingen: 'We begrijpen zijn visie, maar maakt het lastig voor ons'
Willem Hulsebosch is eigenaar van een bloembollenbedrijf dat exporteert naar de VS
Bron: EenVandaag

Voor Nederlandse ondernemingen met veel export naar de Verenigde Staten breken spannende tijden aan. Door de extra belasting van 20 procent worden hun producten voor de Amerikaanse consument een stuk duurder. "Dit betekent heel veel onzekerheid."

"Dit valt wel rauw op ons dak", zegt Willem Hulsebosch. Samen met zijn vrouw en zoons runt hij al jaren een bloembollenbedrijf in Julianadorp.

Andere markten

"We doen al decennialang zaken met Amerika en hebben in de loop der jaren echt een goede band opgebouwd met onze klanten in de VS", gaat Hulsebosch verder. "Die willen we graag houden. Maar als het moet, dan gaan we ons op andere markten richten."

Want de familie beseft wel dat Amerikanen zullen afhaken als bloemen door de heffing te duur worden. "Tulpen zijn geen eerste levensbehoefte. Aan het eind van je rondje supermarkt staat er een bosje bloemen. Als dat ineens 20 procent duurder is, dan denk je wel twee keer na."

'We begrijpen zijn visie'

De familie Hulsebosch is flink verweven met de Verenigde Staten. "Onze moeder is Amerikaans, we hebben familie overzee en komen er vaak", vertelt zoon Roy.

"We houden van het land en zijn zelfs pro-Trumpers. Dat klinkt misschien tegenstrijdig, maar we begrijpen zijn visie wel. Hij maakt waar wat hij zegt. Dat vinden wij ergens ook wel bewonderenswaardig. Hij zet zijn volk op één, dat is duidelijk. Daar kunnen wij in Europa nog wat van leren. Alleen dit plan, dat maakt het voor ons wel lastig."

Bekijk ook

Niet volledig afhankelijk

Toch blijft Hulsebosch positief: "We zijn gelukkig niet volledig afhankelijk van Amerika. We exporteren ook naar Engeland, China, Rusland en Kazachstan. En we hebben een uniek product. Bollen kun je maar op één plek in de wereld telen, en dat is hier, in Nederland. Door het klimaat, de bodem, de omstandigheden. Dat kan niet zomaar ergens anders. Daar hebben ze ons gewoon voor nodig.

Er zijn dus genoeg opties. "Als de ene markt moeilijk doet, dan vinden wij onze weg wel via een andere. We hebben al vaker met onzekerheden te maken gehad. Als het even tegenzit, dan nemen we genoegen met wat minder marge en stellen we investeringen gewoon even uit."

'Kennis en ervaring zit in Nederland'

"Trump ziet ons het liefst naar Amerika vertrekken", legt directeur van TTA-ISO Martin Maasland uit. Het Nederlandse bedrijf maakt landbouwmachines en heeft een grote afzetmarkt in de Verenigde Staten.

TTA-ISO heeft zelfs een kantoor in de VS zitten. "Maar de kennis en ervaring op het gebied van high-techsystemen in de tuinbouw zit hier in Nederland. Die gekwalificeerde mensen kun je niet oppakken en in Amerika neerzetten."

Bekijk ook

Prijs verlagen

Bang voor Amerikaanse concurrenten is Maasland niet. "In ons geval zijn er weinig of eigenlijk geen partijen in de Verenigde Staten die hetzelfde kunnen bieden als wij. We zien onszelf daardoor niet genoodzaakt om de winstgevendheid op onze machines te verlagen."

Maar als de prijs vanwege de invoerheffingen te hoog wordt, dan bestaat er volgens Maasland wel een kans dat de markt afneemt of zelfs helemaal stilvalt. "Dan kunnen we overwegen of we bereid zijn iets van onze marges op te geven, maar we moeten ook de salarissen van onze medewerkers kunnen betalen."

Tegenactie

Over eventuele eigen tarieven die de EU als tegenactie kan invoeren, maakt Maasland zich geen zorgen. "De grootste impact zijn uiteindelijk toch de hoge tarieven van Amerika richting Europa, omdat wij in Europa produceren."

"En andersom importeren wij weinig vanuit Amerika", gaat hij verder. "Dus als Europa hoge handelstarieven gaat invoeren, verwachten wij niet dat dat veel impact op ons heeft."

Bekijk ook

Minder groei maar geen crisis

Hoofdeconomoom van de ING Marieke Blom begrijpt de zorgen van Nederlandse ondernemers die veel exporteren naar de Verenigde Staten. "Door Trumps nieuwe invoertarieven, gemiddeld 25 procent, en zelfs 54 procent voor China krijgt ook de Europese Unie een tarief van 20 procent opgelegd. Dat leidt naar verwachting tot een exportdaling van zo'n 15 procent richting de VS. Voor Nederland betekent dat een krimp van ongeveer 0,2 procent van het BBP."

Toch is dit volgens Blom geen nieuwe economische crisis in wording. "Dit is niet te vergelijken met corona of de energiecrisis. Het is vooral een rem op de groei."

Niet terugslaan met eigen tarief

Blom verwacht dat Europa met eigen tarieven zal reageren. "Maar hoe dat uitpakt is onduidelijk, omdat we niet zeker weten hoe Trump reageert. Een handelsoorlog moeten we zien te voorkomen."

"We kunnen beter gerichte steun bieden aan getroffen sectoren. Ook kan er veel winst worden geboekt door de interne markt beter te laten werken. En er liggen veel kansen in het versterken van handelsrelaties met landen als India en Zuid-Amerika. Als we dit moment grijpen, kan Europa uiteindelijk sterker en minder afhankelijk van de VS worden. Ook voor Nederland liggen hier echte kansen."

Onzekerheid bij Nederlandse ondernemers door Amerikaanse importheffingen

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant