tv LIVE radio LIVE tv LIVE
meer NPO start

Aantal zaken eergerelateerd geweld blijft toenemen: 'Sociaal-cultureel probleem dat je niet in één dag oplost'

Aantal zaken eergerelateerd geweld blijft toenemen: 'Sociaal-cultureel probleem dat je niet in één dag oplost'
Beeld ter illustratie
Bron: EenVandaag

Het aantal zaken waarbij sprake is van eergerelateerd geweld blijft toenemen. Afgelopen jaar telde de politie 8 procent meer geweldsincidenten die plaatsvonden omdat de eer van de familie geschonden zou zijn. Dat meldt de politie aan EenVandaag.

Hoofd van het Landelijk Expertisecentrum Eergerelateerd Geweld van de politie Wilfred Janmaat zag in 2024 het aantal 'eerzaken' behoorlijk toenemen.

Meer meldingen van bedreigingen

"Het afgelopen jaar kregen we ongeveer 8 procent meer meldingen binnen", zegt Janmaat. "De meeste zaken die aangemeld worden, gaan over bedreiging, belaging en mishandeling. Dat is de grote bulk van zaken. In slechts enkele gevallen gaat het om moord."

Al langer is in de cijfers zichtbaar dat eergerelateerd geweld meer slachtoffers eist in Nederland. In 2023 ging het nog om 620 zaken, terwijl het 10 jaar daarvoor nog om 460 gevallen ging.

info

Kort samengevat: eergerelateerd geweld

Volgens de Rijksoverheid is eergerelateerd geweld geestelijk of lichamelijk geweld om de eer van een familie te beschermen of herstellen. Bijvoorbeeld omdat een jonge vrouw aan een gedwongen huwelijk probeert te ontkomen.

Er zijn verschillende vormen van eergerelateerd geweld waarvan (jonge) vrouwen en mannen slachtoffer worden. Denk aan lichamelijke mishandeling of bedreiging om de eer te herstellen. In het ergste geval wordt het slachtoffer vermoord. Vaak zijn hele gezinnen, families en soms zelfs gemeenschappen betrokken.

Ook mannen slachtoffer

Zowel vrouwen als mannen worden slachtoffer van eergerelateerd geweld: in 2023 kwamen drie vrouwen en één man om het leven.

Eergerelateerd geweld komt in Nederland het meeste voor onder inwoners met een Syrische, Turkse, Marokkaanse en Afghaanse achtergond. Vooral de stijging binnen de Syrische gemeenschap valt op.

Toename onder nieuwkomers

Janmaat vertelt dat er een toename is onder mensen 'die nog niet zo lang in Nederland wonen'.

"Mensen die uit een oorlogsgebied zijn gekomen en veel ellende hebben meegemaakt. Het gaat hier om een sociaal cultureel probleem, waarbij mensen vasthouden aan het gewoonterecht van hun land van herkomst."

Sterk Huis

Nederland heeft op dit moment twee opvangcentra voor slachtoffers van eergerelateerd geweld, waar nu tientallen personen worden opgevangen. Eén van die locaties is Sterk Huis in Goirle, waar ze zich vooral richten op vrouwen tussen 12 en 23 jaar.

"Het gaat over families waarin een bepaald verwachtingspatroon is", vertelt clustermanager Judith Martens.

Bekijk ook

'Eer van de familie herstellen'

"Als iemand daaruit stapt, zoals meisjes die seks hebben voor het huwelijk of die bijvoorbeeld weigeren om te trouwen met de persoon die haar ouders voor haar hadden uitgekozen, wil de familie dingen doen om de eer van de familie te herstellen", legt Martens uit.

"Om die persoon weer terug in het gareel te krijgen. En dan kan zo'n vrouw echt in gevaar zijn."

Familie-eer geschonden

Volgens Martens vergt eergerelateerd geweld een hele andere aanpak dan partnergeweld, omdat bij dat eerste vaak de hele familie betrokken is.

"Het is belangrijk te kijken om wat voor familie het gaat: wie is hier de baas, en is er ook invloed vanuit het buitenland? Dat is echt het verschil met partnergeweld. Je moet de hele familie in beeld hebben, dus ook de familie in het buitenland. Als je één pleger hebt, is het makkelijker dan wanneer de hele familie erbij betrokken is."

Meteen naar de opvang

Ook Janmaat beaamt dat er bij zaken waar de familie-eer in het geding is, anders moet worden opgetreden door hulpinstanties en de politie. "Als er al geweld heeft plaatsgevonden naar aanleiding van de eerschending, dan kunnen we adviseren dat de vrouw meteen de opvang in moet."

Dat is anders dan bij huiselijk geweld, legt hij uit. "Dan is er meestal sprake van maar één dader en dan kun je bijvoorbeeld de vader of de broer een huisverbod geven."

Bekijk ook

'Huisverbod heeft geen zin'

Janmaat vervolgt: "Maar bij eergerelateerd geweld wordt de eer door de hele familie als collectief gedragen. Dus dan kan je bijvoorbeeld wel de vader een huisverbod geven, maar dan zijn er meer mensen die een gevaar kunnen vormen voor het slachtoffer."

"Dan is het beter voor de vrouw in kwestie haar in de opvang op te nemen voor haar eigen veiligheid."

'Het zal niet snel veranderen'

Om te zorgen dat de toename van eergerelateerd geweld stopt, wil Janmaat inzetten op kennis uit de gemeenschap zelf. "Er moet blijvend aandacht zijn voor het onderwerp. Met name onderwijs en voorlichting zijn heel erg belangrijk", benadrukt hij.

"Maar mijn overtuiging is dat de verandering uiteindelijk van binnenuit, vanuit de gemeenschap zelf, moet komen. Het is een sociaal-cultureel probleem, dus dat heeft echt tijd nodig. Dat zal niet van de ene op de andere dag veranderen."

Hardnekkig probleem

Ook Martens van Sterk Huis erkent dat het hier om een hardnekkig probleem gaat. Zij ziet vaak dat vrouwen toch weer terugkeren naar hun familie, ondanks al het geweld en de intimidatie. Uit angst om sociaal uitgesloten te worden.

"Dan ben je echt helemaal alleen. Als je breekt met je familie en je vindt een nieuwe huwelijkspartner, die zal zich afvragen waarom je geen familie hebt. Mensen zullen dan denken dat er iets mis met je is. Dat weegt voor deze mensen veel zwaarder dan in de Nederlandse cultuur."

Aantal zaken eergerelateerd geweld blijft toenemen: 'Sociaal-cultureel probleem dat je niet in één dag oplost'
Aantal zaken eergerelateerd geweld blijft toenemen: 'Sociaal-cultureel probleem dat je niet in één dag oplost'

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

De regels rond euthanasie: waarom verzoeken vaak worden afgewezen

In 2024 kozen bijna 10.000 Nederlanders voor euthanasie, 10 procent meer dan in een jaar eerder. Toch zitten er strenge voorwaarden aan verbonden. In deze video leggen we uit hoe het proces precies werkt en waarom veel verzoeken afgewezen worden.

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Met stadsmarinier Wieke terug naar Rotterdamse wijk waar drie willekeurige mannen werden vermoord: 'Was echt bang voor andere slachtoffers'

Met stadsmarinier Wieke terug naar Rotterdamse wijk waar drie willekeurige mannen werden vermoord: 'Was echt bang voor andere slachtoffers'
Mensen leggen bloemen neer ter nagedachtenis aan de 81-jarige man die is neergeschoten.
Bron: ANP

Na de arrestatie van de vermoedelijke Rotterdamse serieschutter, Sendric S., reageerde de buurt opgelucht. Toch voelen sommige wijkbewoners zich na de 3 moorden nog altijd angstig, ziet de stadsmarinier. "Dat gevoel van onveiligheid gaat nog lang door."

Door 3 fatale schietpartijen in nog geen 2 weken tijd stond eind december het leven in het Rotterdamse stadsdeel IJsselmonde even stil. Uit het niets werden 3 mannen op straat neergeschoten. Het zorgde voor een uitzonderlijk advies: 'Ga bij voorkeur niet alleen naar buiten, vermijd donkere plekken.'

Meer ernstige incidenten

Stadsmarinier Wieke van de Haterd was betrokken bij het opstellen van dat advies. Een stadsmarinier is een ambtenaar die vanuit de gemeente werkt aan de veiligheid in de buurt. Van Haterd's werkterrein is IJsselmonde, waar de schietpartijen waren. Een wijk waar de afgelopen jaren het aantal ernstige incidenten is toegenomen, zegt ze.

Na de eerste schietpartij, was nog helemaal niet duidelijk wat er aan de hand was. "Wat maakt dat deze man specifiek is uitgekozen of is het toevallig?" Er werd tegelijkertijd ook onderzoek gedaan naar het wapen. "Toen is ook het tweede slachtoffer gevallen", vertelt ze. Er werden beelden vrijgegeven, maar het leidde nog niet tot de schutter. Het derde slachtoffer viel opnieuw in hetzelfde gebied. "Toen is de link gelegd: het gaat om dezelfde dader."

info

Drie moorden in twee weken

Op zaterdagavond 21 december 2024 werd rond 21:30 een zwaargewonde man (63) aangetroffen. Hij was in zijn hoofd geschoten en stierf twee dagen later. Een week later werd in de avond opnieuw iemand neergeschoten. Ook deze man (58) overleefde het niet. De politie werkte dag en nacht aan de zaak en gaf zelfs beelden vrij.

In de ochtend van 2 januari werd opnieuw op straat een gewonde, 81-jarige, man aangetroffen die later overleed. De politie loofde een tip uit van 30.000 euro en waarschuwde: 'ga bij voorkeur niet alleen naar buiten. Vermijd donkere, afgelegen plekken.'

Bekijk ook

'Er was echt gevaar'

De politie schaalde volgens Van de Haterd snel op waardoor alle capaciteit beschikbaar was om de schutter snel te pakken. "Omdat er echt gevaar was dat hij weer zou toeslaan." De gemeente en politie kwamen samen tot het advies niet alleen naar buiten te gaan. "Daar hebben we lang over getwijfeld", zegt ze. "Want uiteindelijk gaat het ook uit van een maakbaarheid dat het niet kan gebeuren."

Maar de situatie was uitzonderlijk. "Het was duidelijk wat zich in IJsselmonde afspeelde, er leek echt een verband", legt ze uit. En veel was ook onzeker. Er was veel politie, zichtbaar en onzichtbaar in de wijk. Ook was er veel aandacht voor. "Wat doet dat met zo'n verdachte? Escaleert het meer, wordt de situatie gevaarlijker? Daar moet je toch rekening mee houden."

Bewoners ondersteunen

Na het derde slachtoffer gaat het ineens snel. Er wordt een duidelijke foto vrijgegeven en na een klopjacht kan de politie hem inrekenen. Beelden van de inval circuleren al snel via social media, het gaat om een flat in de buurt van de schietpartijen. De 24-jarige Sendric S. werd er aangehouden, die niet officieel woont in het gebouw. De opluchting is groot. "Omdat je echt bang bent dat er nog andere slachtoffers gaan vallen."

De strafzaak tegen S. begint, over een motief is niets bekend. Wijkmarinier Van de Haterd is nog erg bezig met het organiseren van de nazorg in de wijk. "Het effect van dat gevoel van onveiligheid dat gaat heel lang door", vertelt ze. "We zijn met z'n allen druk bezig om te kijken wat we kunnen doen om de bewoners hierin te ondersteunen".

Bekijk ook

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant