Gaan burgers straks de wapens opnemen tegen ICE? Verslaggever Tom van 't Einde in Amerika beantwoordt jullie vragen

Verslaggever Tom van 't Einde is in Minneapolis en geeft antwoord op jullie vragen over de spanningen in Amerika rond de omstreden immigratiedienst ICE.

1. Hoe beleef je de sfeer nu in Minneapolis en loop je zelf risico (als journalist)?

Van 't Einde merkt dat het rustiger is geworden in de stad. "Je merkt dat veel ICE-agenten zijn vertrokken. Maar de angst blijft hier, omdat veel mensen bang zijn dat het op elk moment opnieuw kan misgaan. Vooral mensen met een migratieachtergrond durven nog steeds amper naar buiten."

Vanuit de samenleving zijn er ondertussen initiatieven om ICE in de gaten gehouden, weet hij. "Er zijn in de hele regio mensen actief die verdachte voertuigen volgen die mogelijk gebruikt worden door ICE en dat melden in Signal-groepen."

"Je merkt in de hele stad dat mensen woedend en verdrietig zijn, maar dat er ook een enorme verbondenheid is om ervoor te zorgen dat president Donald Trump zijn zin niet krijgt", vertelt de Amerika-verslaggever. "Zo zijn er elke dag honderden vrijwilligers op pad die ervoor zorgen dat mensen die niet naar buiten durven toch boodschappen krijgen."

In de afgelopen dagen heeft Van 't Einde zich nog niet onveilig gevoeld in Minneapolis. "Maar als team passen we hier wel erg op met wat we doen. Als we getuige zijn van een confrontatie tussen veiligheidsdiensten en burgers proberen we een beetje afstand te houden."

2. Hoe worden nieuwe ICE-agenten geselecteerd en welk opleidingsniveau moeten ze hebben?

In de Verenigde Staten zijn 'enorme wervingsacties waarbij soms letterlijk duizenden mensen tegelijkertijd kunnen solliciteren', zegt Van 't Einde. "De eisen waar iemand aan moet voldoen zijn naar beneden bijgesteld", weet hij. "Zo is er geen leeftijdsgrens meer en ook ontdekte een journalist die undercover ging dat er helemaal niet wordt onderzocht of iemand wel geschikt is. Wel moet iemand natuurlijk Amerikaans staatsburger en gezond zijn."

Daarnaast is de training voor nieuwe ICE-agenten gehalveerd van 16 naar 8 weken: "In die korte tijd krijgen ze een wapentraining en leren ze een paar andere vaardigheden. Ook moeten ze een beetje Spaans leren." De Amerika-verslaggever noemt het opvallend dat er 'weinig eisen worden gesteld en dat agenten met weinig opleiding al de straat op worden gestuurd'. En dat worden steeds meer: afgelopen jaar is het aantal ICE-agenten van 10.000 naar 22.000 gegroeid.

3. Aan wie moet ICE verantwoording afleggen? En wie toetst het gedrag van agenten aan de wet?

De U.S. Immigration and Customs Enforcement - ICE dus - valt onder het Department of Homeland Security, legt hij uit. "Dat is een ministerie dat is opgericht na de aanslagen van 11 september 2001. De taak van het ministerie is om Amerikanen te beschermen tegen binnenlandse en buitenlandse dreiging." Homeland Security heeft volgens hem veel macht, 'en het is moeilijk om agenten ter verantwoording te roepen voor hun handelen'.

4. Democraten zijn woedend, maar wat vinden (gematigde) Republikeinen van de acties van ICE?

Er is steeds meer ongemak onder politici, ook onder Republikeinen, ziet Van 't Einde. "Zij zijn voor hard optreden tegen illegale migratie, maar dat er door amateuristisch optreden van federale diensten Amerikaanse staatsburgers worden gedood gaat hen te ver."

Inmiddels zijn er ook Republikeinse politici die zich durven uit te spreken over het geweld door ICE-agenten: "Zo heeft senator Lisa Murkowski al gezegd dat ICE geen carte blanche heeft om zomaar te doen wat ze wil. En senator Thom Tillis heeft opgeroepen tot het aftreden van Kristi Noem, de minister die verantwoordelijk is voor ICE."

"Ook zijn hardcore Republikeinen niet blij dat Trump in de nasleep van de gebeurtenissen in Minneapolis heeft gezegd dat Alex Pretti nooit een wapen had mogen dragen", vertelt de verslaggever. "Dat gaat rechtstreeks in tegen het recht om een wapen te dragen, wat voor veel Republikeinen heilig is."

Binnen de partij zijn volgens hem 'steeds grotere zorgen' dat het handelen van Trump de Republikeinen in problemen kan brengen bij de tussentijdse verkiezingen in november. "Bij die zogenoemde 'midterms' staan veel zetels in het Congres op het spel en dreigen de Republikeinen hun meerderheid in zowel het Huis van Afgevaardigden als de Senaat te verliezen."

5. Verwacht je dat burgers de wapens opnemen tegen ICE?

"In een land waar zoveel mensen een wapen hebben kan het zomaar misgaan", zegt Van 't Einde. "Laten we hopen dat het niet zover komt en dat mensen vreedzaam blijven protesteren. Democraten waarschuwen al langer dat Trump hoopt op escalatie zodat hij een reden heeft om het leger in te zetten. Veel Democratische politici roepen hun kiezers dan ook op om zich te beheersen."

6. Hoe zat het met ICE voordat Trump opnieuw aan de macht kwam, was de dienst toen ook al zo agressief?

Opvallend genoeg is de dienst groot geworden onder president Barack Obama (2009-2017), vertelt de Amerika-verslaggever. "Obama stond aan het eind van zijn tweede termijn zelfs bekend als de 'Deporter in Chief', omdat hij zoveel mensen het land heeft uitgezet. Ook toen speelde ICE een grote rol."

Maar er is wel een belangrijk verschil, benadrukt hij. "In de Obama-jaren richtte de immigratiedienst zich op veroordeelde criminelen en mensen die net illegaal de grens waren overgestoken. Onder Trump zie je nu dat iedereen met een kleurtje verdacht is en dat ook mensen zonder crimineel verleden zonder pardon het land uit worden gezet."

7. Gaat ICE straks ook de midterm-verkiezingen 'beschermen'?

"De Amerikaanse president heeft niets te zeggen over de verkiezingen. Dat wordt op staatsniveau besloten en daar hebben Trump en zijn federale agenten dus niets te zoeken", legt Van 't Einde uit. "Er zijn hier wel mensen die bang zijn dat Trump zich daar niet aan zal houden en een excuus zoekt om zich er toch mee te kunnen bemoeien." Maar de kans dat dat gebeurt is volgens hem klein: "Met 22.000 agenten kan ICE ook maar op een paar plekken zijn en zullen ze sowieso geen rol kunnen spelen in het hele land."

8. Zou Trump met deze onrust rond ICE aan het voorsorteren zijn op de midterm-verkiezingen, om kiezers zo te ontmoedigen?

Dat zou zeker kunnen, denkt de Amerika-verslaggever. "Al schiet Trump voorlopig vooral zichzelf hiermee in de voet. Het lijkt erop dat hij dacht makkelijk punten te kunnen scoren met hard optreden in Minneapolis. Maar na alles wat er gebeurd is, pakt het vooralsnog anders uit dan hij had gehoopt."