Zo zeldzaam is het dat een tiener wordt verdacht van moord op beide ouders

Het stel werd in de nacht van woensdag op donderdag dood aangetroffen in huis. De politie is zeer terughoudend met het naar buiten brengen van details van de zaak, maar heeft wel bevestigd dat het stel door geweld om het leven is gekomen en dat de verdachte hun 15-jarige dochter is. De situatie, waarin een minderjarig kind als verdachte is opgepakt, is vrij uniek voor Nederland.

'Dit is heel zeldzaam'

"Dat komt heel weinig voor", zegt hoogleraar en criminoloog aan de Universiteit Leiden Marieke Liem. "Als je het hebt over ouderdoding, dus het doden van moeder of vader of beide, dan is dat ongeveer vijf keer per jaar in Nederland in de afgelopen 30 jaar."

Nog uitzonderlijker is dat er een minderjarige vrouwelijke verdachte is. "Ouderdoding door dochters is ook heel zeldzaam." Afgelopen 3 decennia werden ook daar cijfers van bijgehouden, vertelt Liem. "93 procent van de verdachten was man, 7 procent vrouw en daarbij was ook nog 10 procent minderjarig. Dus de combinatie van én een vrouwelijke verdachte én een minderjarige verdachte is heel heel zeldzaam."

Nog weinig bekend

Over de mogelijke toedracht van de gebeurtenissen in Meerstad is er nog te weinig bekend, zegt Liem. "Ik denk dat we heel voorzichtig moeten zijn om op basis van eerdere observaties conclusies te trekken, juist omdat het zo zeldzaam is."

"Het enige wat we weten, en dat heb ik zelf ook in de media gelezen, is dat zij op dit moment in beperkingen zit", zegt strafrechtadvocaat Denise Wiedeman, die zelf niet betrokken is bij de zaak. "Dat betekent dat ze alleen maar contact met haar advocaat mag hebben, maar ook dat haar advocaat niets wat hier buiten gebeurt naar haar mag communiceren." Ook mag de advocaat niet met anderen over de zaak praten.

Drie mogelijke motieven

Het motief achter de moorden, blijft voorlopig - zeker voor de buitenwereld - nog onbekend. Wel kan hoogleraar en criminoloog Liem vanuit eerdere onderzoeken uitleggen welke motieven een rol hebben gespeeld bij eerdere zaken. Het gaat volgens haar om grofweg drie verschillende motieven.

"De eerste is het nemen van wraak of het verdedigen van zichzelf na een lange periode te zijn blootgesteld aan huiselijk geweld. Dat kan fysiek geweld zijn of seksueel geweld, gepaard met psychisch geweld", legt de hoogleraar uit.

Psychotische stoornis of instrumenteel gewin

De tweede is een categorie die gaat om verdachten die leiden aan forse psychische stoornissen, gaat Liem verder. "Denk daarbij aan psychotische stoornissen waarbij ze dingen horen of dingen zien die er eigenlijk niet zijn."

"En een derde categorie, heel zeldzaam, is dat kinderen kunnen overgaan tot de doden van ouders uit instrumenteel gewin. Denk bijvoorbeeld aan een erfenis of het verkrijgen van geld of goederen of juwelen."

Heftige verhoren

De komende dagen zal de tiener worden verhoord, dat moet meer duidelijkheid scheppen. "Maar dat is best wel heftig, zeker voor zo'n heel jong iemand", weet strafrechtadvocaat Wiedeman. "Een minderjarige verdachte wordt vaak anders dan volwassen verdachten gehoord. Het wordt vaak door specialistische rechercheurs gedaan, die hebben daar echt ervaring mee."

Bij het verhoren van zo'n minderjarige is de aanwezigheid van een advocaat altijd verplicht. "En daarnaast hebben ze ook vergezelrecht, dus dat er ouders of een vertrouwenspersoon aanwezig is. Maar in dit geval is dat natuurlijk heel lastig", merkt Wiedeman op. "Ze zit in een hele nare en ingewikkelde situatie."

Strafmaximum voor kinderen

Of de tiener straks een straf boven het hoofd hangt, en welke dat kan zijn, kan de strafrechtadvocaat niet zeggen. Wel weet ze dat het jeugdstrafrecht heel andere straffen kent dan het volwassen strafrecht. "Die zijn aanzienlijk lager." En dat heeft een reden: "Het jeugdige brein is nog niet ontwikkeld zoals het volwassen brein, het kan vaak niet nadenken over oorzaak-gevolg. Daarom zijn die straffen vaak lager."

Volgens de strafrechtadvocaat is de maatschappij vaak verbolgen over het feit dat er voor jongeren een strafmaximum bestaat. "Dat is in het geval van iemand tussen de 12 en 15 jaar, 12 maanden jeugddetentie. En vanaf 16 tot en met dat je volwassen bent volgens de wet, is dat 24 maanden." Bij volwassenen is het strafmaximum veel hoger: 30 jaar.

Oordeel uitstellen

Maar laten we vooral het onderzoek van de politie afwachten, benadrukken zowel Wiedeman als hoogleraar en criminoloog Liem nogmaals. Oudermoord door een minderjarige is uitzonderlijk, zeggen ze. Oordelen of praten over een passende straf is nu nog niet van toepassing. "Ik denk dat met name bij deze zaken, voorzichtigheid geboden is", zegt Liem.

Ze wijst erop dat een soortgelijke zaak de afgelopen 30 jaar nauwelijks is voorgekomen. "Observaties waarin jonge vrouwen of minderjarige meisjes, een of beide ouders hebben gedood, die zijn op één hand zijn te tellen. Dus laten we alsjeblieft nog even dat oordeel uitstellen."