Ali B. is vandaag in hoger beroep veroordeeld tot 3 jaar cel wegens de verkrachting van zangeres Ellen ten Damme en de jonge vrouw Naomi. De geruchtmakende zaak stond vanaf het begin volop in de aandacht. Wat doet de media-aandacht met dit soort zaken?
Voor Ali B. was de uitspraak slecht nieuws, want eerder werd hij nog door de rechter veroordeeld tot 2 jaar cel. Maar de hogere rechter vond het handelen van de rapper 'volkomen onaanvaardbaar' en besloot tot een hogere straf. Ali B. was zelf niet aanwezig in de rechtbank, maar media waren er volop. Vanaf het begin ligt deze zaak onder een vergrootglas door de bekende verdachte.
Zedenzaken
Volgens Sven Brinkhoff, hoogleraar straf(proces)recht aan de Universiteit van Amsterdam, geeft deze zaak een inkijkje in hoe zedenzaken zijn. Net als de zaak tegen Marco Borsato. "Dit zijn natuurlijk wel heel bijzondere zedenzaken, omdat bekende Nederlanders centraal staan."
Marco Borsato werd vorig jaar vrijgesproken van ontucht met een minderjarige, na een jarenlange rechtszaak waarin de verdachte, vermeende slachtoffers en bewijsstukken uitgebreid zijn besproken in de media. Dit soort zaken laten volgens Brinkhoff ook zien hoe complex zedenzaken zijn. "Het is altijd een zoektocht naar bewijs en of dat voldoende is. Ook berokkenen ze vaak schade aan zowel degene die beschuldigd wordt, als degene die aangifte doet."
Rol van de media
Brinkhoff voelt ongemak bij alle details die naar buiten zijn gekomen. Toch is daar volgens hem geen ontkomen aan. "De waarheid moet achterhaald worden, dus dat betekent dat alle details - ook alle gruwelijke - besproken moeten worden op een openbare zitting."
Het is in Nederland namelijk in de wet vastgelegd dat zittingen in principe openbaar zijn, zodat het publiek en de pers kunnen controleren of de rechtspraak eerlijk verloopt. Daar worden soms uitzonderingen op gemaakt, bijvoorbeeld bij een minderjarige verdachte of om veiligheidsredenen.
Terughoudendheid slachtoffers
Strafrechtadvocaat Richard Korver voelt, net als Sven Brinkhoff, enig ongemak met alle details die hierdoor naar buiten komen. Volgens hem zou de media wel kunnen kiezen hoe ze met die details omgaan. "Er werd woordelijk verslag gedaan van wat er in de rechtszaal werd gezegd."
Slachtoffers zijn bang om door het slijk gehaald te wordenStrafrechtadvocaat Richard Korver
Korver merkt de effecten van de zaken tegen Ali B en Marco Borsato als hij in zijn spreekkamer zit met slachtoffers. Hij ziet dat ze vaker overwegen hun aangifte in te trekken of af te zien van aangifte. "Uit angst om door het slijk gehaald te worden." In beide zaken zien ze volgens hem wat hoe er over slachtoffers wordt gesproken. "Door advocaten, maar ook door sommige pers."
Cassatie bij de Hoge Raad
De media-aandacht die de zaak tegen Ali B kreeg, heeft niet tot strafvermindering geleid. Het Hof heeft geoordeeld dat Ali B zichzelf de media-aandacht kan verwijten, omdat hij als BN'er de gevolgen van het plegen van zedendelicten had kunnen weten. Bovendien heeft hij zelf de media actief opgezocht tijdens het proces. Korver beaamt dit en noemt het een 'stijlkeuze' die hem niet heeft geholpen.
De advocaat van Ali B., Bart Swiers, zal cassatie instellen bij de Hoge Raad. Dat betekent dat Ali B voorlopig op vrije voeten blijft. Korver: "In het meest positieve geval zal de Hoge Raad die zaak weer terugverwijzen naar een ander hof. Ik acht die kans klein nu ik het arrest heb kunnen lezen. Maar cassatie stelt de uitvoering van de gevangenisstraf in ieder geval uit."