Verspreking of echte uitglijer voor Obama?
Relletje bij de Democraten. Het werd ook weer tijd, want er was een tijd niet veel aan, dat wachten op de voorverkiezingsdag in Pennsylvania, volgende week alweer. Barack Obama heeft zich versproken. Dat overkomt de kandidaten wel vaker, dus waarom dan die opwinding? John McCain versprak zich meerdere malen over de steun van Iran aan Al Qaida (dat zijn wel moslims allemaal maar geen vrienden), Hillary Clinton dacht dat ze in Bosnië onder vuur werd genomen, maar dat gebeurde eigenlijk pas de afgelopen weken, toen de ontvangst in Bosnië zeer vredelievend bleek te zijn. En Obama kreeg het daarvoor nog te verduren omdat zijn favoriete dominee er nogal pittige ideeën op nahield. Dus het was ook eigenlijk weer de beurt aan Obama.
Tijdens een fondsenwerffeestje in San Francisco sprak Obama zijn gehoor toe over de inwoners van Pennsylvania, die het tegenwoordig niet zo goed hebben. Zij zouden zich sterker dan ooit vasthouden aan hun geloof en hun wapens, omdat zij economisch verbitterd waren. Obama: "[I]t's not surprising, then, that they get bitter, they cling to guns or religion or antipathy to people who aren't like them or anti-immigrant sentiment or anti-trade sentiment as a way to explain their frustrations."
Nu valt er wel wat te zeggen voor de vaststelling dat de arbeidersbevolking van Pennsylvania bij economische tegenslag vaak de pineut zijn, maar voorliefde voor wapens is van alle tijden en het geloof geeft houvast in schrale tijden, dus dat is een redelijk te verklaren reactie. Maar zeg nooit dat Amerikanen aan de ondergrens van de samenleving bitter zijn. De cliché-Amerikaan is trots. Altijd. Ook als hij het niet is. En dat hij de afgelopen jaren heeft gestemd op een partij die hem economisch in het pak naaide, is alleen te verklaren uit het feit dat hij op een partij stemde die hem religieus gezien het meest nabij was.
Maar goed, rel. Obama heeft zijn excuses meteen aangeboden over zijn woordkeus, maar niet over de achterliggende boodschap. Gaat dit hem stemmen kosten volgende week, terwijl hij juist weer gelijk aan het komen was met Clinton? Goed mogelijk. Net als bij de zaak-dominee Jeremiah Wright had deze rel beter drie weken geleden kunnen plaatsvinden. Dan had Obama nog de tijd gehad om de zaak weer te sussen. Nu wordt het krap.
Politico.com geeft een aantal redenen waarom Obama's verspreking slecht kan uitwerken:
1. De aandacht is weer af van Clintons verfraaiing van de werkelijkheid in Bosnië.
2. Obama had dit niet in het linkse San Francisco moeten zeggen, maar in Pennsylvania zelf. Dat was begripvoller overgekomen.
3. Sommige Amerikanen vinden het maar niks als rijke politici dingen die hen na aan het hart liggen (jagen, religie) wegredeneren als zijnde een gevolg van wanhoop. Politico vergelijkt dat het tegen zwarten zeggen dat zij charismatische kerken aanhangen omdat het er zo slecht met ze voor staat. Kost punten en zet de Democraten weer weg als losgeweekt van de gewone Amerikaan.
4. De uitspraak geeft Amerikanen een reden om niet op Obama te stemmen zonder dat zij het gevoel hebben dat ze als bevooroordeeld worden weggezet. Denk aan Reagan Democrats, veelal blanke conservatieve Amerikanen, arbeiders die in het zuiden van de VS wonen.
5. De speech is koren op de molen van de Clinton-campagne, die de boer op zal gaan bij de Superdelegates om ze te laten zien hoe ongeschikt Obama is als Democratisch presidentskandidaat. Kies de gematigde Clinton, en niet de liberal Obama, is dan de boodschap.
6. De campagne van McCain zal tegen Obama in een landelijke campagne de Democraat continu wegzetten als een linkse snob die het contact met de gewone Amerikaan is kwijtgeraakt. Net als ze dat bij John Kerry deden, vier jaar geleden.
7. Slechte timing, zo vlak voor de voorverkiezingen in Pennsylvania. Veel kiezers in de staat gaan zich pas nu een beetje richten op die voorverkiezingen en het eerste dat ze echt van Obama horen is wat hij hierboven zei. Dat kan hem kiezers op de verkiezingsdag gaan kosten. Woensdag is er een debat tussen Obama en Clinton en de laatste zal deze zaak daar ongetwijfeld gaan uitbuiten.
8. De rel komt uit onverdachte hoek. De rechtse weblogs en praatprogramma's zijn er niet mee begonnen, maar het bericht komt uit de linksige groeplog "The Huffington Post", waar Obama zich nog als eerste liet horen toen hij zich wilde distantiëren van dominee Wright.
Blazen Clinton en de Republikeinen deze zaak op? Ongetwijfeld. All's fair in love and elections. De vraag is of Obama met een speech als die over religie en ras in Amerika de boel op tijd kan sussen, of dat hij Pennsylvania moet laten schieten als staat waar hij goed kan scoren. Ik durf niet meteen te beweren dat deze slip of the tongue een grote bananenschil voor Obama wordt – de meeste opwinding is partijpolitiek ingegeven – maar hij raakt mensen in hun geloof en culturele waarden en dat ligt gevoelig.
Historicus Marc van Gestel schrijft sinds 2003 elke werkdag aan zijn weblog over de Amerikaanse presidentsverkiezingen vol: www.amerikalog.com