Techbedrijf handelt in data van miljoenen Nederlanders: privacyorganisaties beginnen een massaclaim

AppLovin zal bij veel Nederlanders geen belletje doen rinkelen. Maar het is net als Google en Meta een bedrijf dat geld verdient met advertenties. Het verschil is dat AppLovin zich volledig focust op advertentieruimte in apps en games. Bekende apps als Vinted, Capcut en Wordfeud zouden gebruikmaken van de diensten van AppLovin.

Gigantische winsten met data

"In vergelijking met de allergrootste techreuzen is het een relatief kleine speler, maar inmiddels is AppLovin ook al ruim 140 miljard euro waard", vertelt cyber-expert Harm Teunis. Het bedrijf groeit bovendien razendsnel. "Ze hebben een winstmarge van ruim 60 procent. Dat is echt enorm."

Die torenhoge winsten worden volgens The Privacy Collective grotendeels over de rug van de privacy van gebruikers verdiend. De stichting heeft vandaag, gesteund door organisaties als Bits of Freedom en Amnesty Nederland, een officiële dagvaarding de deur uit gedaan.

Miljoenen Nederlanders in kaart

Volgens de privacyclubs komt tweederde van de totale omzet van AppLovin voort uit het commercieel gebruik van online profielen. Het bedrijf zou inmiddels gedetailleerde gegevens bezitten van zeker 8,5 miljoen Nederlanders, onder wie 1,5 miljoen minderjarigen.

"Met die opgebouwde profielen worden gebruikers gemanipuleerd", zegt Vonne Laan, die als privacyadvocaat bij de rechtszaak betrokken is. De verzamelde data wordt ingezet om zeer gerichte advertenties te laten zien. Volgens Laan met schadelijke gevolgen. "Denk bijvoorbeeld aan het voorschotelen van specifieke kansspel-advertenties aan mensen van wie bekend is dat ze gokverslaafd zijn."

Volgen zonder toestemming

Maar het grootste probleem zit 'm volgens de privacyclubs in de toestemming voor het gebruik van die gegevens. De verantwoordelijkheid mag volgens hen niet simpelweg bij de consument worden neergelegd die even snel akkoord gaat met een pop-up of cookiebanner.

En daarbij: "We weten dat AppLovin gebruikers al volgt nog vóórdat zij überhaupt toestemming hebben gegeven", zegt Laan. "En áls mensen al op akkoord klikken, is die toestemming in onze ogen juridisch vaak niet rechtsgeldig."

Privacywetgeving

De Europese privacywetgeving en de AVG stellen strenge eisen aan dataverwerking. En daar gaat het mis. Laan wijst op het zogeheten 'transparantiebeginsel' binnen die wet: een privacyverklaring hoort eenvoudig vindbaar en begrijpelijk te zijn, maar dat is volgens haar vaak niet het geval.

Daarnaast overtreedt de techadverteerder het principe van minimale gegevensverwerking. "Ze doen exact het tegenovergestelde", zegt Laan. "Ze proberen doelbewust zoveel mogelijk data te vergaren om daar profielen mee te bouwen en geld mee te verdienen."

Lange juridische strijd

De privacyorganisaties hebben vooraf contact gezocht met AppLovin, maar kregen tot nu toe geen inhoudelijke reactie. Het proces van zo'n massaclaim vereist een lange adem. "Dit soort bedrijven hebben vaak hele diepe zakken", zegt Teunis. "Zij zullen daar de beste juristen op zetten en tot het einde doorprocederen, in de hoop dat het met een sisser afloopt."

The Privacy Collective kan daarover meepraten. In 2020 startte de stichting een vergelijkbare zaak tegen Salesforce en Oracle voor het verhandelen van online profielen, waarvan de stichting AppLovin nu ook beschuldigt. Die zaak zit nu, na zes jaar, nog altijd in de voorbereidende fase.

Hoe massaclaims werken, leggen we uit in onderstaande video:

Eis: honderden euro's schadevergoeding per persoon

"Het lastige is dat je moet kunnen bewijzen dat gebruikers ook daadwerkelijk schade hebben geleden", zegt Teunis. Iets waarvan de privacyorganisaties overtuigd zijn. Laan: "De informatie die AppLovin heeft, is geld waard. Dat mag je niet zomaar verkopen zonder dat appgebruikers daarvoor worden betaald. Dat is onrechtvaardig en in strijd met de wet."

Als het uiteindelijk tot een schadevergoeding komt, is het nog maar de vraag hoe hoog die wordt. De stichting mikt op een totaalbedrag van 2,2 miljard, waarvan getroffen volwassenen 500 euro zouden kunnen claimen. Voor minderjarigen zou het om zo'n 1500 euro kunnen gaan.