Ruim 30 verdachten achter tralies, maar zonder opdrachtgever is een 'nieuw Overasselt' zo weer mogelijk
De ruim dertig mannen die vorige maand betrokken waren bij de geweldsexplosie in Overasselt zitten nog steeds vast. Toch is nog niet bekend wat zij nou écht bij Jan G. kwamen doen. Criminoloog Henk Ferwerda hoopt dat de recherche diep graaft.
De beelden van de grote groep zwaarbewapende mannen die in het Gelderse Overasselt richting de woning van Jan G. liepen, gingen de hele wereld over. Meer dan dertig mannen werden na een klopjacht opgepakt en tijdens een dagenlange zoektocht werden op verschillende plekken in het dorp wapens aangetroffen.
Scenario's
Wat kwam de groep nou eigenlijk doen? "Het eerste scenario dat door mijn hoofd ging is dat ze daar iets kwamen halen", vertelt criminoloog Henk Ferwerda. "Dat gaat over verdovende middelen, cocaïne, die zouden daar opgeslagen kunnen zijn."
Een tweede scenario is dat de opdrachtgever van de groep zijn spierballen wilde tonen. "Van jongens: met mij valt niet te sollen", zegt Ferwerda. "Het verhaal gaat dat dit te maken heeft met een grote verdwenen hoeveelheid cocaïne en een ripdeal van cocaïne."
Veranderend geweld
Ferwerda doet met zijn Bureau Beke al decennia onderzoek naar de criminaliteit in ons land. De geweldsexplosie in Overasselt van een maand geleden toont volgens hem hoe die criminaliteit de laatste jaren is veranderd. Al ging drugscriminaliteit volgens hem altijd al gepaard met geweld.
Vroeger hadden we de Hollandse netwerken, met Klaas Bruinsma of Willem Holleeder. "Die pleegden geweld of lieten ook geweld plegen", zegt hij. "Maar dat gebeurde gewoon veel professioneler. Dan had je een huurmoordenaar, die werd ingevlogen, en wist precies wat hij moest doen."
Amateuristische daders
Die daders werden op pad gestuurd met een goed wapen. "En die schoot dan vervolgens iemand uit zijn sokken, om het zo maar te zeggen. Er werd ook goed betaald over het algemeen." Het geweld in Overasselt oogde een stuk minder professioneel. Dat kwam amateuristisch over, zegt Ferwerda.
De verdachten schoten op een beveiliger, later op agenten. "En dan vluchten ze allemaal." Dat amateurisme ziet hij al een aantal jaar: "In de sfeer van liquidaties of aanslagen met explosieven zie je dat steeds meer relatief jonge, onervaren daders, niet zo professioneel een klus doen voor iemand."
Info
Hoe is het nu in Overasselt?
Burgemeester Joeri Minses van Heumen, waar Overasselt onderdeel van is, heeft de woning van Jan G. voor een jaar gesloten. Minses zegt dat er meer dan vier weken nodig zijn om de rust te doen terugkeren. Hij zegt 'nooit en te nimmer' een garantie te kunnen geven of het risico is geweken.
Jan G., die met zijn gezin op het adres woonde, is inmiddels zelf gearresteerd. Hij werd opgepakt omdat hij verdacht wordt van betrokkenheid bij de smokkel van 4000 kilo cocaïne. De woning van een ander familielid mag wel weer bewoond worden.
Dropshipping
Een gevolg daarvan is dat er veel fouten worden gemaakt. "We kennen inmiddels de term 'vergismoord'. Mensen die geliquideerd moeten worden in opdracht van een crimineel, maar dan heeft de uitvoerder zijn voorbereiding niet goed gedaan en dan schieten ze iemand neer die er niets mee te maken heeft."
Criminoloog Ferwerda noemt het geweld 'dropshipping'. "Het geweld wordt ingekocht op afstand en daarom noem ik dat zo", zegt hij. "We doen het ook met pakketjes: we kopen alles online en dan wordt dat geregeld. Hier zien we dat met geweld gebeuren."
Geronseld
De jongens voor zo'n klus worden op afstand geronseld, door een tussenpersoon of opdrachtgever. "En in één keer staan ze dan daar in Overasselt op een landweggetje. Moet je je voorstellen, je weet niet waar je naar toe gaat, je zit in een busje, je krijgt een wapen in je hand en vervolgens een opdracht en dan gaan ze het doen."
Het zijn geen grote criminelen, benadrukt Ferwerda. "Het zijn jongens die zijn geronseld, die waarschijnlijk niet eens hebben geweten wat ze precies gingen doen." Kwetsbare jongeren die in een omgeving zitten waar dit soort klusjes vaker on- en offline worden aangeboden: "Die opgroeien in een wijk waar veel van dit soort dingen ook gewoon normaal is."
150 rechercheurs
Bijzonder is dat van de grote groep mannen die vastzit, het merendeel uit het buitenland komt en een andere nationaliteit heeft. Verschillende verdachten zijn Frans, Belgisch, Algerijns, Oekraïens of Libisch. "Aan de ene kant is het bijzonder, aan de andere kant zie ik ook dat Nederlandse jongens, bijvoorbeeld in Duitsland of Frankrijk criminele klussen doen." Daarom ook de term 'dropshippen', herhaalt Ferwerda.
De politie heeft 150 rechercheurs op de zaak gezet. "Dat trekt een enorme wissel op de politie in Oost-Nederland en misschien ook op andere korpsen in het land." Dat de verdachten snel zijn gepakt hebben ze heel goed gedaan, vindt hij, maar nu moeten die jongens ook allemaal verhoord worden. "En een groot deel zal niet praten."
Een spade dieper
Ferwerda hoopt dat het onderzoek nu niet stopt met deze verdachten. "Dit is het laaghangend fruit, de 'soldaten' die het werk hebben gedaan", vertelt hij. "Ik hoop dat het rechercheteam nog een spade dieper gaat en ook komt bij degenen die dit georganiseerd hebben."
"Als we niet een paar stappen verder komen richting die diegenen die het organiseren en die de opdracht geven, dan hebben we zo weer een Overasselt", vreest hij. "Want dit soort jongens, daar zijn er helaas heel veel van in de wereld die deze uitvoering willen doen."