Rebecca wil dat haar dochter ook haar achternaam krijgt, maar haar ex én de rechter weigeren dat

Voor Rebecca heeft haar Koreaanse achternaam een belangrijke betekenis, want een groot deel van haar leven heeft ze andere achternamen gedragen. Niet lang na haar geboorte werd ze geadopteerd en kreeg ze de naam van haar adoptie-ouders. Een goede band kreeg ze nooit met deze ouders. "Dus toen ik ging trouwen dacht ik, dat is mooi, dan ben ik van die naam af."

Koreaanse achternaam

Het huwelijk klapt en met de scheiding komt ook haar adoptie-naam terug als haar achternaam. In dezelfde periode kwam ze steeds meer in contact met andere Koreaanse geadopteerden en kwam ze erachter dat sommigen hun achternaam hadden veranderd. "Toen ben ik me daarin gaan verdiepen."

Het was geen eenvoudig proces, maar uiteindelijk is het gelukt om de achternaam van haar familie te krijgen: Lee. "Het heeft wel anderhalf jaar geduurd, ook omdat ik geen geboorteakte had." Ze is heel blij dat het is gelukt. "De naam past bij mij", legt ze uit trotsheid uit. "Dat ik mag uitstralen dat ik Koreaans ben en dat dit ook in mijn naam naar voren mag komen."

Trots doorgeven

Terwijl Rebecca haar Koreaanse achternaam kreeg in 2024, werd de Wet Invoering gecombineerde Geslachtsnaam (WIGG) ingevoerd. Deze wet houdt in dat een kind de achternaam van beide ouders mag dragen. Bij de wet hoorde een overgangsregeling die erin voorzag dat kinderen geboren tussen 2016 en 2024 een achternaam aan hun naam te 'plakken', met toestemming van de andere partner.

De overgangsregeling gaf Rebecca de mogelijkheid haar dochter, die nu 6 jaar is, een gecombineerde achternaam te geven. "Ik ben zo trots dat ik eindelijk mijn Koreaanse achternaam terugheb, dat ik mijn kinderen dat ook graag wil geven."

Weigeren

Dat blijkt een stuk ingewikkelder dan gedacht, want haar ex weigert toestemming te geven. "Hij zei dat ik al heel veel verschillende achternamen had gehad en dat ik eerst maar eens goed moest nadenken welke achternaam ik nou wilde, omdat ik nogal vaak wisselde." De andere kinderen van haar ex hebben wél een gecombineerde achternaam, net als Rebecca's zoon uit een eerdere relatie.

Ze vindt het belangrijk dat haar dochter ook een 'stukje Korea' mee mag dragen. "Dat ze trots mag zijn dat ze niet alleen Nederlands bloed heeft, maar ook Koreaans bloed. Dat mag ook in haar naam voorkomen", zegt ze. "Daarnaast heeft ze zowel een vader als een moeder, zijn we gescheiden, maar ze is de helft van de tijd bij mij en dan mag ze ook mijn naam dragen", zegt Rebecca.

Geen gelijkwaardigheid

Linde Bryk is jurist bij Bureau Clara Wichmann, dat strijdt voor de rechtspositie van vrouwen in Nederland. Volgens haar is het verhaal van Rebecca helaas niet uniek.

De wet WIGG regelt formeel gelijkwaardigheid tussen beide partners, maar dat lijkt vooral een papieren werkelijkheid. "Als vrouwen hun eigen naam wilden toevoegen, liepen ze tegen het toestemmingsvereiste aan", zegt Bryk. Beide ouders moeten namelijk toestemming geven, maar het merendeel van de mensen draagt de achternaam van de man. "Ook als men niet gehuwd is, wordt vaak gekozen voor de achternaam van de man."

Toestemming als machtsmiddel

Als de machtsverhouding scheef ligt, is het heel moeilijk om de toestemming van de andere partner te krijgen, legt jurist Bryk uit. Bij het beëindigen van de relatie, is het al helemaal lastig. "Die toestemming voor het toevoegen wordt dan als machtsmiddel gebruikt."

Sinds 2024 zijn er meerdere rechtszaken gevoerd door vrouwen die een achternaam wilden toevoegen. 31 van de 33 rechtszaken werden gestart door vrouwen. Uit een inventarisatie weet Brysk dat het voor meer dan 100 vrouwen een probleem is. Maar de groep is mogelijk groter. "Vrouwen die bij advocaten kwamen, hoorden dat het heel moeilijk was om hun zaak aanhangig te maken."

Naam van man

Ook Rebecca startte een rechtszaak tegen haar ex-partner om haar naam 'Lee' toe te voegen. Die verloor ze, maar er volgt een hoger beroep. Met een rechtszaak start je een nieuwe, beladen, strijd tussen (ex-)partners. Dat ze toestemming moet hebben van een man noemt ze 'anno 2026, gewoon verschrikkelijk'. Een kind krijgt nu, in geval van huwelijk, standaard de achternaam van de man. "Niet oké", vindt ze dit.

In de wet is bepaald dat wanneer er geen keuze is, het kind de naam van de man krijgt bij huwelijk of geregistreerd partnerschap. Buiten het huwelijk, de achternaam van de vrouw. Dat is niet gelijkwaardig en gaat tegen internationaal recht in, stelt jurist Bryk. "Dat heeft het college van de rechten van de mens ook al aangegeven bij de Eerste Kamer."

Geen gelijkwaardigheid

Bryk pleit voor standaard een dubbele achternaam op alfabetische volgorde. Ook Rebecca denkt dat je daarmee een hoop gedoe voorkomt. "Nu is er geen sprake van gelijkwaardigheid, maar is er een bepaalde afhankelijkheid die je creëert met de wet", zegt ze. "Je kunt dit voorkomen door in de wet vast te leggen dat kinderen sowieso een gecombineerde achternaam krijgen, tenzij ouders het er niet mee eens zijn."

Volgens Rebecca denken niet alle vrouwen er goed over na als ze in een relatie zitten. "Op het moment dat je een kind krijgt, ben je verliefd, je wilt ook geen conflict", vertelt ze. "Op het moment dat je misschien het gesprek wel een keer bent aangegaan en de man wil het niet, dan ga je daar als vrouw in mee." Op dat moment is dat het makkelijkst, maar daarmee schuif je het probleem vooruit, zegt ze. "Het wordt pas echt ingewikkeld op het moment dat je uit elkaar gaat."