Poster of vlag aan je huis als steunbetuiging doet iets met je reputatie, maar Mariska houdt het niet tegen

Dat die negativiteit kan omslaan in fysieke dreiging, bleek onlangs in het Brabantse dorp Engelen, waar huizen met een 'Samen-leven'-poster van Vluchtelingenwerk werden beklad en een auto het water in werd geduwd. Maar het uiten van steun brengt niet alleen risico's op vernieling met zich mee; het heeft ook impact op je positie in de maatschappij.

'Angst voor reputatieschade'

Hoogleraar psychologie Paul van Lange benadrukt dat een steen door de ruit of graffiti niet de enige gevaren zijn. "Veel mensen hebben, soms onbewust, angst voor reputatieschade. Als je laat zien waar je voor staat, kan dat met zich meebrengen dat andersdenkenden over je gaan roddelen, bijvoorbeeld op het werk of op de sportvereniging."

Vroeger was het gebruikelijker om je mening te verkondigen door het ophangen van een raamposter, bijvoorbeeld van een politieke partij. "Mensen houden hun expliciete opinies nu meer voor zichzelf uit angst dat ze door anderen worden gelabeld of gecategoriseerd."

Regenboogvlag als steunbetuiging

Lang niet iedereen laat zich door mogelijke sociale of fysieke dreiging tegenhouden. Bij Mariska Hulsewé-Medenblik uit Renkum hangt de regenboogvlag al 6 jaar uit als steunbetuiging aan de queer-gemeenschap. Ze heeft in die periode regelmatig te maken gehad met negatieve reacties. "De glazenwasser wilde niet meer komen zo lang die vlag uithing. En voorbijgangers roepen vaak dat ik die 'rotvlag' een keertje weg moet halen."

Ze woont al jaren in de gemeente waar het niet gebruikelijk is om je op deze manier te uiten. "Het wij-zij-denken is hier wel voelbaar. Mensen zien mij als 'die vrouw van het huis met de regenboogvlag.'"

'Een grote pot verf'

"Mijn huis is ook weleens beklad. Dat was niet vanwege deze vlag. Ik ben een reguliere dwarsligger." Ze heeft haar eigen manier gevonden om hiermee om te gaan. "Ik pak een grote pot verf en dan verf ik het 's morgens om kwart voor 7 nog over."

Ze laat zich dus niet uit het veld slaan door negatieve commentaren. "Ik vraag me altijd af waar die mensen bang voor zijn. Wat vind je nou echt als je vindt dat mensen niet welkom zijn?" Ze blijft de vlag hijsen voor verdraagzaamheid en steun. "Elk jaar koop ik een nieuwe."

Affectieve polarisatie

Dat 'wij-zij-denken' is voor hoogleraar Van Lange niet onbekend. "Op dit moment leven we in een tijd van polarisatie en met name ook affectieve polarisatie." Dan gaan mensen positiever denken over hun eigen groep en negatiever over andere groepen. "Dat is een heel belangrijk probleem."

Die gevoelens omzetten tot actie gebeurt niet vaak volgens de hoogleraar. "Dat komt wel vaak voort uit een sociaal proces, waarin men steeds extremer wordt in eigen opvattingen door het omgaan met gelijkgestemden." Volgens hem zijn de bekladdingen in Engelen geen incident. "Het is misschien uitzonderlijk dat mensen zo reageren, maar dat is wel hoe het nu in de maatschappij gesteld is."

'We worden zwijgzaam'

Hij vindt het jammer dat mensen minder bereid lijken te zijn om met elkaar in gesprek te gaan. "We worden door elkaars mond te snoeren zwijgzaam en dat belemmert onze communicatie. Je wil dat iedereen met elkaar kan praten over gevoelige materie en begrip krijgt voor elkaar."

"Ik heb veel respect voor mensen die posters ophangen waar ze iets goeds mee willen betekenen voor de maatschappij", vertelt de hoogleraar. "Maar ik denk dat een inhoudelijke manier van bespreken een betere ingang zou zijn voor anderen. Dan is er de kans om argumenten te geven en kunnen mensen dat tot zich nemen."

Geen bijdrage aan polarisatie

Mariska benadrukt dat ze ook veel positieve reacties krijgt. "Een vrouw die iets kwam ophalen van marktplaats voelde zich heel welkom. Ik dacht door de koffie, maar het was vanwege de vlag. Ze durfde nooit met haar vrouw iets van marktplaats te gaan kopen, maar ze realiseerde zich dat dat hier wel had gekund."

De reacties zijn dus heel uiteenlopend. Toch is ze niet bang dat dit soort steunbetuigingen bijdragen aan polarisatie. "De polarisatie ontstaat in de harten van mensen, in de achterkamertjes en tijdens verjaardagen. Laten we in plaats van over elkaar, eens met elkaar praten, dan komen we een heel stuk verder." De vlag uithangen is voor haar een manier om te uiten dat ze openstaat voor het voeren van dat gesprek.