Nog veel verdrinkingen in natuurwater: hoe een nationale aanpak dit aantal omlaag kan brengen

De aandacht voor verdrinkingen is minimaal, verzucht directeur Bernard Korte van het Nederlands Instituut Veiligheid Zwemlocaties (NIVZ). "Tot op de dag van vandaag is de aandacht van de overheid er voor 90 procent op gericht de kwaliteit van het zwemwater schoner te krijgen. Wat is blijven liggen, is die 10 procent verdrinkingspreventie."

Simpele voorzieningen

De oplossing om het aantal verdrinkingen omlaag te krijgen is volgens de branche eenvoudig: laat de overheid het mogelijk maken dat de branche zélf slimme landelijke voorzieningen realiseert.

Volgens de organisaties die zich nu inzetten om letsel en verdrinking op open water te voorkomen, is het echt mogelijk het aantal verdrinkingsdoden in Nederland omlaag te krijgen. "We hebben dezelfde aanpak nodig als bij verkeersveiligheid of brandveiligheid", zegt Korte. "Het gaat om simpele voorzieningen: reddingsboeien, een EHBO-doos, maar ook betere voorlichting."

Overal dezelfde regels

"Verreweg de meeste verdrinkingen gebeuren niet in zee, maar in de binnenwateren. In rivieren, kanalen, grachten, meren of plassen", zegt Korte. En de verantwoordelijkheid hiervoor ligt volgens hem nu bij gemeentes, campinghouders of commerciële partijen met grote natuurparken zoals Roompot en Landal. Korte herhaalt: "Het enige wat nodig is, is dat we deze partijen in beweging krijgen en komen tot een vast stelsel van preventiemaatregelen."

"Eigenlijk bepaalt je postcode nu of een zwemlocatie bij jou in de buurt veilig is", concludeert Pro-Kamerlid Mohammed Mohandis. Pas 2 jaar geleden haalde hij in één keer zijn A,- B- en C-diploma. Die keuze maakte hij nadat zijn zoontje bijna was verdronken in een plas bij een kinderboerderij.

Zwemambassadeur

"Ik lette even niet op, ik draaide me om en ik zag alleen zijn voetjes spartelen, met zijn hoofd naar beneden en zijn handen. En gelukkig kon ik er snel bij zijn en hem eruit halen", haalt Mohandis terug. "Als hij in een gracht was gevallen, had ik hem zeker ook willen redden, instinctief gezien. Maar ja, ik had geen zwemdiploma op dat moment, dus ik weet niet of we het allebei hadden gered."

Het moment staat op zijn netvlies gebrand en was dé motivatie toch echt zelf zijn zwemdiploma's te halen. Sindsdien geldt Mohandis in de Tweede Kamer als zwemambassadeur.

Iedereen een zwemdiploma

Tijdens de begrotingsbehandeling sport, waar zwemveiligheid onder valt, gaat hij de minister daarom vragen aan de slag te gaan met het plan van de zwembranche. "De overheid moet vooral coördineren. Een bezoeker van een zwemlocatie moet overal in Nederland kunnen rekenen op dezelfde basisveiligheid."

Maar Mohandis wil nog een stap verder gaan. "We moeten als eis stellen dat elk kind minimaal diploma A heeft", zegt Mohandis. "Maar dan nog zijn er veel oudere mensen, arbeidsmigranten en kinderen uit kwetsbare wijken die we moeilijk aan een diploma krijgen." Volgens het Kamerlid is hij zelf een voorbeeld van een migrantengroep die zwemles niet van huis uit meekrijgt.

Steeds minder zwemdiploma's

Volgens de laatste cijfers over zwemdiplomabezit in Nederland had 14 procent van de kinderen tussen de 6 en 12 jaar geen zwemdiploma. Tussen 2018 en 2024 is dat getal meer dan verdubbeld.

Vooral kinderen met een migratieachtergrond hebben vaker geen diploma (40 procent). Dat geldt ook voor kinderen van ouders met een migratieachtergrond (24 procent). En ook kinderen die in armoede opgroeien hebben vaak geen zwemdiploma (33 procent).

Zwemonderwijs niet genoeg

Ook het kabinet wil het aantal kinderen zonder zwemdiploma laten dalen, onder meer door armere gezinnen financieel bij te staan. In 2030 moet zo minstens 95 procent van alle kinderen een zwemdiploma hebben.

NIVZ-directeur Korte benadrukt dat het goed is dat 'iedereen toegang krijgt' tot zwemonderwijs, maar dat je ook met '6 zwemdiploma's' op zak kunt verdrinken. "Juist daarom is het zaak dat we een brede nationale aanpak krijgen om verdrinking te voorkomen."