Meneer Moll hoort altijd muziek

Charley Moll (97) hoort vrijwel de hele dag (en soms ook de hele nacht) muziek. Muziek die er alleen in zijn hoofd is. Hij is daarmee één van de naar schatting tien procent slechthorende ouderen met muzikale hallucinaties. Zijn hoofd is verworden tot een jukebox. Vrijwel onafgebroken hoort meneer Moll de ene plaat na de andere. Soms speelt het Wiegenlied van Brahams eindeloos in zijn hoofd. Dan weer hoort hij Marlene Dietrich non-stop 'Lili Marleen' zingen. En op deze vrijdagmiddag hoort hij het Ierse 'Danny Boy' van begin tot eind, keer na keer na keer.

Het is oktober 2007. Ik bezoek meneer Moll op zijn zonnige kamer in een Rotterdamse verzorgingsflat. Het is een kennismakingsgesprek. Ik wil graag een reportage maken over mensen met muzikale hallucinaties, maar iemand vinden die hierover uit eigen ervaring wil vertellen, blijkt lastig. Als meneer Moll zomaar begint te zingen denk ik: wat een prachtig beeld. Maar ook: jammer dat er nu geen camera bij is.

Twee jaar eerder al, in 2005, hoor ik op de BBC radio een reportage over muzikale hallucinaties. We hebben allemaal wel eens een deuntje in ons hoofd, zegt de presentator, maar bij sommige mensen wil dat deuntje er écht niet uit. Een storing in het 'muziekcentrum' van de hersenen, zoveel is onderzoekers wel duidelijk. Het komt vooral voor bij oudere doven en slechthorenden. Maar hoe het precies ontstaat en wat je er tegen kunt doen, dat is een raadsel.

Geen Ipod op en toch altijd muziek in je hoofd. De hele dag de ene gouwe ouwe na de ander in je hoofd. Ik vind het een bijzonder -en toegegeven ergens ook ietwat komisch- gegeven. Op zoek naar meer informatie (en een Nederlander met muzikale hallucinaties) kom ik terecht bij psychiater Rob Teunisse. Hij is de enige in Nederland die onderzoek naar dit vrij onbekende verschijnsel heeft gedaan. Teunisse (die bij een zorginstelling voor psychiatrische patiënten werkt) vertelt dat hij 200 licht -of matig slechthorenden over het fenomeen heeft ondervraagd. Zes blijken muzikale hallucinaties te hebben. Dat is zo weinig, zegt Teunisse zelf, dat hij geen idee heeft hoeveel mensen in Nederland muziek horen die er in werkelijkheid niet is. Hij schat dat zo'n tien procent van doven en slechthorenden er last van heeft.

Op mijn verzoek benadert Teunisse enkele patiënten. Niemand blijkt echter op televisie over dit onderwerp te willen praten. Volgens Teunisse hangt er een beetje een taboe rond muzikale hallucinaties: mensen zijn bang dat ze voor gek worden verklaard. Teunisse legt uit dat mensen met dergelijke hallucinaties geestelijk verder meestal volkomen gezond zijn. Dit in tegenstelling tot mensen met bijvoorbeeld schizofrenie, die stemmen horen. Maar zonder voorbeeld geen tv-reportage en dus verdwijnt het idee voorlopig in de koelkast.

In september meldt psychiater Teunisse dat een mevrouw over haar ervaringen wil praten. Ze heeft tijdens een aanval van plotselinge doofheid korte tijd muzikale hallucinaties gehad. Maar dat is alweer jaren geleden. Ik bel met Juliet van 't Hul. Ze blijkt vooral nieuwsgierig naar wat ik verder aan informatie over dit onderwerp heb. Maar ze vertelt nog wat: haar 97-jarige vader hoort, net als zij destijds, constant muziek. En hij hoort het nog steeds.

Een paar weken later ga ik met Juliet van 't Hul op bezoek bij haar vader. Charley Moll heeft als politieagent en later bestuursambtenaar in Suriname gewerkt voordat hij midden jaren negentig naar Nederland kwam. Rond die tijd gaat zijn gehoor achteruit. Even later komen de eerste geluiden. "Ik zei tegen de mensen om me heen: horen jullie dat dan niet? Toen ze ontkennend antwoordden zei ik: maar waarom hoor ik het dan wel?" Inmiddels hoort de heer Moll eigenlijk altijd muziek. Hij kan naar eigen zeggen wel een andere plaat opzetten in zijn hoofd. Maar de plaat 'stilte' zit niet in het repertoire.

Begin maart mogen we meneer Moll in zijn flat interviewen. Hij zegt: "Ik wil mijn ervaringen doorgeven opdat men een methode kan vinden om deze kwaal op te heffen." Volgens psychiater Teunisse gaat dat nog wel even duren. Over muzikale hallucinaties is nog veel onbekend. Wel heeft de beroemde neuroloog Oliver Sacks (hij wordt in de film Awakings met Robert de Niro gespeeld door Robin Williams) net een boek geschreven waarin hij het onderwerp uitgebreid behandeld: Musicofilia.

Meneer Moll heeft zich ermee verzoend dat het in zijn hoofd nooit meer stil zal worden. Als ik hem vraag of hij er niet gek van wordt, altijd die herrie, antwoordt hij droogjes: "Gelukkig niet."