Iris strijdt al jaren tegen jeugdzorg in Groningen, die haar dochters onder toezicht heeft geplaatst: 'Ze verdraaien de feiten'

De inspectiediensten Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) en Veilig en Justitie (IJV) oordelen in een rapport snoeihard over Jeugdbescherming Noord (JBN). Volgens de toezichthouders staat de kwaliteit en veiligheid van de jeugdbescherming onder druk in Groningen en Drenthe. Hierdoor krijgen jongeren en hun ouders 'niet tijdig de passende bescherming, begeleiding en hulp die zij nodig hebben'. Maar de problemen bij de instelling zijn zeker niet nieuw.

Lange wachtlijsten

Bij JBN zijn al jaren lange wachtlijsten. Ook is er een hoog verzuim onder medewerkers en veel verloop van personeel. Verder is er een groot tekort aan jeugdzorgmedewerkers waardoor gezinnen geen vaste begeleider hebben. Het zorgt ervoor dat wettelijke termijnen vaak niet gehaald worden door de instelling.

Zo moet binnen 5 dagen na aanmelding een eerste gesprek worden gevoerd met een jongere en zijn familie, maar bij twee op de vijf cliënten wordt dat niet gehaald. Ook moet er binnen 6 weken een plan van aanpak zijn, maar in 70 procent van de gevallen lukt dat niet. Bovendien staat in dossiers vaak ook niet goed omschreven welke problemen jongeren hebben en welke hulp zij nodig hebben.

Onder toezicht geplaatst

Ook Iris* heeft slechte ervaringen met Jeugdbescherming Noord. Zij zat in een zeer gewelddadige relatie, waardoor ze met haar twee dochters moest wegvluchten van haar toenmalige partner. De moeder liep hierdoor een posttraumatische-stressstoornis (PTTS) op. JBN oordeelde in 2023 dat Iris emotioneel niet in staat is om haar kinderen goed op te voeden.

Haar dochters werden vervolgens onder verscherpt toezicht van de instelling geplaatst. "Voor mij kwam dit nieuws totaal uit de lucht vallen", vertelt Iris. "En het was ook nergens op gebaseerd, er was geen onderzoek gedaan." In haar ogen klopt er ook niets van: "Ik ben juist heel betrokken bij mijn kinderen. Ik doe alles met ze, ben dol op mijn meisjes. Dus dat ik emotioneel minder beschikbaar ben, dat is totaal niet aan de orde."

In web van procedures

De moeder moet zich verdedigen tegen dit oordeel en komt ondertussen in een web van hulpverleners en procedures terecht. "Het duurt allemaal eindeloos", zegt ze. "Pas na 7 maanden kwamen ze met een plan van aanpak." Iris had in die tijd naar eigen zeggen te maken met zeven verschillende jeugdbeschermers: "En maar één van hen heeft contact gehad met mijn kinderen, verder hebben ze nooit met mijn kinderen gesproken."

Het hele proces rond het onder toezicht plaatsen van haar kinderen is totaal niet transparant, vindt Iris. "Er wordt vrijwel niks op papier gezet", legt ze het probleem uit. "Als ik schriftelijk een vraag stel, dan krijg ik daar telefonisch antwoord op. Ik heb dus niks om op terug te vallen."

'Het is echt uitputtend'

Het resultaat is dat de twee kinderen al ruim 2 jaar onder toezicht staan, tot grote frustratie van hun moeder. "De rechter verlengt de ondertoezichtstelling steeds weer opnieuw", verzucht ze. "Ik merk ook dat Jeugdbescherming Noord de hele tijd alles verdraait op de zitting. Dus het balletje valt steeds weer hun kant op."

Inmiddels is Iris moegestreden door deze strijd. "Het is echt een gevecht, dat nu al ruim 2 jaar duurt. Dat is echt uitputtend." Ze vindt het 'echt heel moeilijk'. "Ik heb jarenlang in een gewelddadige relatie gezeten van terreur, ook van machtsmisbruik. En nu zit voor mijn gevoel weer in een situatie waarin anderen beslissingen nemen over mij en mijn kinderen. Ik heb totaal niet het gevoel dat er naar mij geluisterd wordt."

'Soort vicieuze cirkel'

Soms is ze bang dat ze nooit meer uit deze situatie komt. "Iemand vergeleek een ondertoezichtstelling met 'Hotel California': je kunt erin, maar je komt er nooit meer uit." Dat komt volgens haar ook door het rechtssysteem: "Op elke zitting worden de feiten zo verdraaid dat de ondertoezichtstelling alleen maar verlengd kan worden."

Het voelt voor de moeder als een ongelijke strijd. "Want Jeugdbescherming Noord adviseert de rechter", legt ze uit. "Ik zit in een soort vicieuze cirkel, waarbij deze organisatie allesbepalend is voor de toekomst van mijn kinderen. Ze hebben echt veel macht."

Naar voren stappen

Daarom vindt Iris het belangrijk om nu haar verhaal te delen. "Ik hoop dat er meer ouders zijn die naar voren stappen en opkomen voor hun belangen. En dat er meer aandacht komt voor de positie waar ouders in zitten", benadrukt ze.

"Het is gewoon niet juist dat zo'n organisatie hele levens van families kan verwoesten", zegt ze tot slot. "Ik ben dan nog een mondige vrouw, maar er zijn genoeg vrouwen die kwetsbaar zijn en ook in deze situatie zitten. Ik vrees er echt voor dat zij helemaal vermalen worden door dit systeem."

Problemen snel oplossen

Nu Jeugdbescherming Noord onder verscherpt toezicht gesteld is, krijgt de instelling van de inspecties 7 maanden de tijd om de problemen op te lossen. Het bestuur heeft recent nog maatregelen genomen om de zorg te verbeteren, maar de inspectiediensten zeggen dat ze er 'verminderd vertrouwen' in hebben dat dit ook lukt.

Vanwege het kritische rapport is de volledige raad van toezicht (RvT) van JBN en Veilig Thuis Groningen, die samen één organisatie vormen, opgestapt om naar eigen zeggen vanuit die rol verantwoordelijkheid te nemen 'voor wat is misgegaan de afgelopen jaren'. "We maken de weg vrij voor de noodzakelijke verbeteringen en voor een nieuw elan in het toezicht daarop", schrijft de RvT in een verklaring.

Reactie Jeugdbescherming Noord

In een reactie geeft de Jeugdbescherming Noord aan dat ze willen dat kinderen en jongeren die aan hen worden toevertrouwd nadat een kinderrechter een jeugdbeschermingsmaatregel heeft opgelegd 'de zorg en bescherming krijgen die ze verdienen'. "Dat lukt ons nog niet altijd", gaat het statement verder. "In het verleden is er veel misgegaan bij Jeugdbescherming Noord. We betreuren het enorm voor de kinderen en gezinnen die dit hebben ondervonden."

De instelling zegt dat dat beter moet en dat ze daar sinds begin dit jaar 'heel hard mee bezig zijn' en dat ze het belangrijk vinden dat de gezinnen dat merken. "Ook streven we ernaar om bij iedere maatregel een vaste jeugdbeschermer aan te kunnen wijzen; een vast gezicht voor elk kind, elk gezin."

Oplossingen 'buiten invloedsfeer'

Verder geeft Jeugdbescherming Noord aan te maken te hebben met wachtlijsten bij 'collega-instellingen', bijvoorbeeld als specialistische hulp nodig is.

"En het is lastig nieuwe mensen te vinden én te binden die dit belangrijke en uitdagende werk willen doen. Voorbeelden van problemen die al een aantal jaar bestaan en die ook niet meteen door ons zijn op te lossen. Dat vraagt een langere adem en soms ook oplossingen die buiten onze invloedsfeer liggen", sluit het statement af.

*Iris is een verzonnen naam, haar echte naam is bekend bij de redactie.