Hoe Elon Musk met zijn satellietnetwerk Starlink invloed heeft op internetgebruik in crisistijden
Het gaat de laatste tijd vaak over Starlink, het satellietnetwerk van Elon Musk. Zo wordt het door het Oekraïense leger gebruikt en brengen Iraniërs zo informatie over naar de rest van de wereld. Maar wat is het precies? We leggen het uit.
Hoofdredacteur Wout Funnekotter van technologieplatform Tweakers beantwoordt 5 vragen hierover.
1. Wat is Starlink?
"Starlink is een vorm van satellietinternet", begint Funnekotter. "Er zweven tienduizenden satellieten van Starlink in de ruimte."
"Als je thuis zo'n schotel hebt, die overigens vrij klein is, stuurt die een signaal naar een satelliet in de ruimte", gaat hij verder. "Die werkt als een soort spiegel en kaatst het signaal terug naar de aarde, naar het dichtstbijzijnde grondstation met bekabeld internet. Zo komt de verbinding tot stand. De verbinding is inmiddels bijna net zo snel als het normale internet."
2. Hoe kan het dat Starlink internet wel beschikbaar is, ook als het 'gewone' internet is afgesloten?
In Iran is dat bijvoorbeeld het geval: het regime heeft het internet afgesloten maar mensen die toegang hebben tot Starlink kunnen wel online. Funnekotter legt uit hoe dat kan: "Internet via de kabel kan worden afgesloten door bijvoorbeeld de overheid, desnoods fysiek. 5G-torens kunnen worden uitgezet, dan heb je ook geen mobiel internet meer."
"Maar die satellieten in de ruimte, daar kan een overheid niets tegen doen", voegt hij daaraan toe. "Om internet te ontvangen heb je dan dus wel een Starlink-schotel nodig. Als de overheid in jouw land het internet heeft afgesloten, zal het signaal naar een beschikbaar station in een buurland gaan."
3. Kan Elon Musk 'met een druk op de knop' Starlink uitzetten?
"Bij wijze van spreken wel", weet de Tweakers-hoofdredacteur. "Voor dit soort internetverbindingen zijn we compleet afhankelijk van Musk. Het is een commercieel product, van een commercieel bedrijf, waarvan hij de baas is en we weten dat hij nogal impulsief kan zijn." Of het internet van Starlink in bepaalde gebieden actief is of niet, kan Musk ook bepalen, voegt Funnekotter toe.
4. Waarom is er nog geen Europees alternatief?
Er zijn wel alternatieven van commerciële bedrijven uit Europa en ook de Europese Unie werkt aan een vergelijkbaar initiatief, vertelt Funnekotter. "Die zijn alleen nog niet zo ver. Technisch gezien is het niet heel ingewikkeld, het is niet zo dat Starlink over een techniek bezit die anderen niet hebben."
"Sterker nog", gaat hij verder, "satellietinternet is helemaal niet nieuw. Er is alleen één groot verschil: de satellieten van het 'oude' satellietinternet zweven op zo'n 35.000 kilometer van de aarde." Daardoor heb je er maar een paar nodig om dekking te hebben over de hele wereld.
Hij gaat verder: "Die van Starlink zweven op maar 500 kilometer van de aarde. Daardoor is het internet supersnel, maar om dekking over de hele wereld te krijgen, heb je tienduizenden satellieten nodig."
Als er een Europees alternatief komt, moeten die tienduizenden satellieten nog worden ontworpen, gemaakt en gelanceerd. "Dat kost enorm veel geld en tijd. En het is pas sinds een paar jaar dat we ons in Europa hiervan bewust zijn. We lopen gewoon achter", trekt hij de conclusie.
5. Zou een Starlink-satelliet niet in ons noodpakket moeten zitten?
"Dat is een goede maatschappelijke discussie om te voeren: hoe belangrijk vinden we bereikbaarheid via internet in zo'n crisissituatie?" vraagt Funnekotter zich hardop af.
"Het installeren is in ieder geval niet ingewikkeld. Er zijn mensen op afgelegen plekken in Nederland die al gebruikmaken van Starlink", weet hij. "De kosten zijn wel hoger dan die van een noodradio: de satelliet zelf kost enkele honderden euro's en de abonnementen beginnen bij 40 euro per maand."