Geertje krijgt doodsbedreigingen van schizofrene dochter, maar ggz wil geen informatie over haar delen

Al jaren is het contact tussen Geertje Paaij (73) en haar dochter ernstig verstoord. Haar 41-jarige dochter leidt aan schizofrenie en heeft daarnaast een ernstige drugsverslaving. Hierdoor staat de band tussen moeder en dochter voortdurend onder spanning, legt Geertje uit.

Van kwaad tot erger

"Het zijn net beurskoersen", vergelijkt ze. "Het ene moment ben ik de liefste moeder ter wereld en kan ik niks fout doen. En op het andere moment word ik compleet verketterd en uitgemaakt voor alles wat lelijk is. Het is echt heel erg onvoorspelbaar." Maar het blijft niet alleen bij scheldpartijen. Op een gegeven moment begon haar dochter Geertje ook te bedreigen.

Door haar schizofrenie heeft haar dochter wanen, waardoor ze volledig buiten zichzelf raakt. En dat gaat van kwaad tot erger, zegt Geertje. "Het werd steeds heftiger, haar gedrag. Het dieptepunt was dat ze tientallen voicemails insprak waarin ze mij de meest vreselijke dingen toewenste."

Bedreigingen

Ze gaat verder: "Zo zei ze dat ze mij zou martelen en vastbinden op een stoel. Ook had ze het erover dat ze wel vrienden kende die mij een kogel door mijn kop zouden kunnen schieten. Dat soort dingen allemaal. Oh ja, ze voegde er ook nog aan toe dat ze zou dansen op mijn graf als ik dood was. "

De bedreigingen maken Geertje echt angstig. Vooral als ze op straat loopt. "Ik was hier in mijn hoofd de hele tijd mee bezig. Je kijkt toch steeds over je schouder, als je de deur uit gaat. Ik voelde me op momenten echt een wandelende schietschijf. Dat was echt een extreem beangstigende situatie."

'Geen gevaarlijke gek'

Voordat Geertje verdergaat met vertellen, wil ze heel graag benadrukken dat ze niet wil dat er een eenzijdig beeld van haar dochter ontstaat. En dat het haar ziekte is die ervoor zorgt dat haar dochter dit gedrag vertoont.

"Mijn dochter is niet een gevaarlijke gek met schizofrenie, die je absoluut uit de weg moet gaan. Ze heeft gewoon een hele ernstige psychiatrische ziekte. Het is een kwetsbare vrouw, die ook een andere kant heeft. Ik vind het wel belangrijk om te benadrukken." Want tot haar 17de was haar dochter volgens Geertje juist 'een lief en dromerig meisje'.

In de steek gelaten

Maar dat sloeg opeens om. "Eerst dacht ik nog: ze is gewoon aan het puberen, die opstandigheid, dat hoort erbij. Maar ze begon ook haar dag- en nachtritme om te gooien. Ze ging rond spoken in huis en ik hoorde haar ook praten terwijl ze alleen in haar kamer was. Tegen wie praat ze nou? Heb ik vaak gedacht. En dat gedrag werd steeds extremer."

Inmiddels heeft Geertje al 12 jaar geen contact meer met haar dochter. Ze wil graag haar verhaal delen, omdat ze een punt wil maken over hoe de ggz omgaat met de naaste familie van patiënten die lijden aan een ernstige psychiatrische aandoening. Want zij voelt zich als moeder 'volstrekt in de steek gelaten' door de behandelaars van haar dochter.

Beroepsgeheim

Het dieptepunt in de relatie tussen Geertje en de ggz was het moment waarop ze aan de bel trok vanwege de eerder genoemde voicemails van haar dochter. Ze maakte er melding van bij de betrokken hulpinstanties, maar kreeg vervolgens niks te horen over hoe het met haar dochter ging. Want het beroepsgeheim verhindert dat, zo luidde steevast het antwoord van de instanties.

Dit tot grote ergernis van Geertje. "Ik werd op dat moment heel erg boos. En ik was ook angstig. Natuurlijk, de kans is klein dat ze mij wat aan zou doen, maar er is altijd een risico. Dus toen heb ik de boel flink op scherp gezet en gezegd: "Willen jullie dan een krantenkop: verwarde dochter vermoordt moeder? Is dat dan wat jullie willen?"

Levensbedreigende situatie

Maar ondanks herhaaldelijk aandringen van Geertje, blijven de behandelaars van haar dochter zwijgen. En dus tast ze volledig in het duister over hoe het met haar dochter gaat. Zo hoorde ze pas dagen later dat haar dochter getroffen was door longembolie en met spoed was opgenomen in het ziekenhuis.

"Zelfs dan houden ze de kaken op elkaar. Op het moment dat het om een levensbedreigende situatie gaat. Ik vind dat echt onbegrijpelijk. Ze verschuilen zich constant achter regels en protocollen. Ik heb echt het idee dat ik voor de ggz niet besta."

Wrijving en conflict

Psychiater en emeritus hoogleraar psychiatrie Niels Mulder ziet in zijn behandelkamer vaker patiënten zoals de dochter van Geertje voorbij komen. "Patiënten die aan wanen lijden en daarnaast ook verslaafd zijn, dat zien we in de praktijk heel vaak terug."

"Uit onderzoek blijkt dat zo'n 40 procent van de mensen met een stoornis als schizofrenie ook verslaafd is. Dus dat is helaas eerder regel dan uitzondering. Die combinatie is echt heel lastig te behandelen." Vaak richten de wanen van een patiënt met schizofrenie zich op de naaste familie. Waardoor er wrijving en conflict kan ontstaan, zoals bij Geertje en haar dochter,

'Hele lastige situatie'

"Dat zijn echt hele laste situaties", vertelt Mulder. "Vooral ook voor de moeder zelf in dit geval. Ik snap haar frustratie ook heel erg goed. Ze wil haar dochter op allerlei manieren helpen, maar kan dat niet omdat de dochter vindt dat ze niks mag weten van de inhoud van de behandeling. In wezen staat de familie dan buitenspel. En dan kun je als behandelaar ook niet zoveel doen."

Naaste familie als Geertje toch informeren - dus tegen de wil van de patiënt in - is vaak niet mogelijk, weet Mulder. Want het uitgangspunt is dat medische informatie niet met derden mag worden gedeeld als de patiënt dat niet wil. Het beroepsgeheim is hierin leidend.

Grote uitzondering

Mulder legt uit: "Als haar dochter echt niet wil dat we haar moeder op de hoogte houden, dan gebeurt het niet. We kunnen het beroepsgeheim niet doorbreken. Patiënten in Nederland moeten ervan op aan kunnen dat alle informatie die ze delen met hun behandelaars niet gedeeld wordt met anderen.

"In heel uitzonderlijke gevallen kan dit medisch beroepsgeheim doorbroken worden, als de veiligheid van derden in het geding is. Maar dat is echt de grote uitzondering op de regel."

'Ik blijf melden'

Ondanks dat Geertje niks te horen krijgt van de hulpverleners, voelt ze het nog steeds als haar burgerplicht om instanties te waarschuwen als ze het idee heeft dat haar dochter weer dreigt te ontsporen. Zeker als dit tot gevaarlijke situaties kan leiden voor derden.

"Ik blijf melden, ondanks dat de ggz mij niks vertelt. Want ik kan het niet verkroppen dat mijn dochter misschien in een waan iets vreselijks doet en ik dit misschien had kunnen voorkomen. Daar zou ik niet mee kunnen leven. Maar het blijft ontzettend pijnlijk dat het puur éénrichtingsverkeer is allemaal."

Al 20 jaar

Geertje zit inmiddels al ruim 20 jaar in deze situatie met haar dochter. Toch houdt ze nog steeds hoop dat er iets verandert. "Je blijft altijd hoop houden. Hoop dat er misschien toch een psychiater komt en die wel tot mijn dochter weet door te dringen. Ik snap dat door dit ziektebeeld het heel lastig is om de relatie met mijn dochter te herstellen."

"Maar het zou zo mooi zijn als ik niet helemaal buitenspel wordt gezet", voegt ze daaraan toe. "Bijvoorbeeld dat haar behandelaar mij twee keer per jaar op hoofdlijnen bijpraat over hoe het met mijn dochter gaat. Ik hoef echt geen details van haar behandeling te hebben. Maar goed, zelfs dat wordt mij niet gegund."

Onzichtbaar lijden

Tot die tijd blijft Geertje strijden voor de positie van ouders van psychiatrisch kwetsbare kinderen. "Het onzichtbare lijden van ouders verdient zichtbaarheid."

"Ouders moeten weten hoe met hun kind gaat. Erken hen als samenwerkingspartner. En geef hen erkenning en ondersteuning. Het verlies van deze ouders is ondragelijk, omdat het nooit eindigt. In wezen rouwen wij bij leven, zonder rituelen of houvast", sluit ze af.