Der Schwanz von Berlin
Ik krijg bijna medelijden met de man. Ruim twee minuten klim ik al langzaam achter hem aan. Trede voor trede „neemt" hij de wenteltrap. Inhalen is uitgesloten. De persoon is zo dik dat niemand langs hem kan. Mensen die naar beneden gaan zijn verplicht op een tussenverdiepinkje te wachten totdat hij boven is. Een klein meisje is het zat, zij haalt mij in en trekt vervolgens de man aan zijn shirt. „Darf ich mal". Zij wacht het antwoord niet af en drukt haar kleine lijfje tussen de vleesmassa en de muur. Het lukt haar.
Mij lukt het een minuutje later als ik op een kleine tussenverdieping kan inhalen. Zijn gezicht is bezweet, hij hijgt, houdt zich vast aan de leuning, maar geeft de moed niet op. Evenals de andere bezoekers wil de man perse onder de rok van de engel kijken.
De engel staat triomferend op de Siegessäule (de overwinningszuil) midden op een grote rotonde waar vijf brede wegen op uitkomen midden in Tiergarten. In de film „Wings of Desire" van de Duitse regisseur Wim Wenders neemt de zuil een prominente plaats in. Het uitzicht is prachtig. Ver weg zijn de grote gebouwen te zien; de Rijksdag, der Fernsehturm (eigenlijk een ontzettend lelijke toren) en de gebouwen op de Potsdamer Platz. Nabij is het één grote groene zee. Tiergarten is de groene long van Berlijn waarin op zonnige dagen duizenden mensen hun vrije tijd doorbrengen. Vandaag is het park bevolkt met punks, Turken en Russen die –zo lijkt het wel- ieder hun eigen hoeken hebben om te grillen, drinken en te ouwehoeren. Overal zie je tussen de bomen de rook opstijgen van de vele barbecues. Officieel is het verboden, maar zo legt een Berlijner mij uit, het wordt zoals jullie in Nederland zeggen"gedogt".
De zuil heeft niet altijd op deze plaatst gestaan. In 1938/39 werd het gevaarte in opdracht van de nazi´s verplaatst naar Tiergarten. Voor die tijd stond hij in de buurt van de Rijksdag. Daar stond hij echter Hitler´s architect Speer in de weg. De nieuwe hoofdstad van Duitsland moest groots worden met enorme gebouwen en grote, brede wegen. Germania zou de stad gaan heten en zou alle andere steden in de schaduw zetten. De Siegessäule moest dus wijken.
De zuil is dus niet zoals enkelen denken opgericht om de overwinning op Nazi-Duitsland te memoren. Hij herdenkt de Pruisische overwinningen in de 19de eeuw op Denemarken, Oostenrijk en Frankrijk. Vooral dat laatste is van belang. Na de Frans-Duitse oorlog van 1871 werd in de spiegelzaal van Versailles de Duitse eenheid uitgeroepen. Duitsland was voortaan geen lappendeken meer van honderden staten, staatjes en steden, maar een Duits Rijk.
Stond de Siegessäule vroeger symbool voor het Pruississche militarisme. Nu is het gevaarte geadopteerd door de homo´s als hun fallussymbool. Op zwoele avonden doorkruisen loslopende homo´s Tiergarten op zoek naar liefde. En elke zomer wordt er de Love-Parade gehouden: tienduizenden deelnemers, keiharde techno en veel, veel pilletjes. Behoudende Duitsers bezien het allemaal met enige afschuw. Maar toch, Berlijn is altijd homo-stad geweest. Al in de jaren twintig van de vorige eeuw schreef de Britse schrijver Christopher Isherwood over het tolerante klimaat in de stad. Die tolerantie is na de jaren van de Tweede Wereldoorlog en de Koude oorlog weer terug en men is er trots op. "Alles ist hier locker" en de Siegerssäule: „das ist der Schwanz von Berlin".