Natuurbranden komen ook in Nederland steeds vaker voor. Gemeenten en de brandweer zijn daarom hard bezig om mensen die in een bosrijke omgeving wonen bewust te maken van de gevaren. En vooral te leren wat ze zelf kunnen doen om brand te voorkomen.
Het gevaar voor natuurbranden piekt nu, in het vroege voorjaar. In de lente zijn de groenresten van vorig jaar er nog terwijl de bomen en nieuwe planten nog niet in volle bloei zijn. Hierdoor is het risico groter dan later in het jaar, als alles in de zomer weer helemaal groen is.
Brandgevaar onderschatten
Bovendien droogt de natuur sneller uit door het opwarmende klimaat, waardoor de kans op branden nog verder toeneemt. En dat is niet alleen een bedreiging voor de natuur zelf, maar ook voor de mensen die in en rond bossen en heide wonen.
Klaas Noorland weet als projectleider bij de brandweer alles over natuurbranden en het blussen ervan. Hij merkt dat omwonenden de gevaren rond hun huis nog onderschatten. "Mensen denken vaak dat de brandweer het wel even blust."
Lastiger te bestrijden
Maar dat is absoluut niet zo, waarschuwt Noorland. Natuurbranden gedragen zich namelijk onvoorspelbaar door de combinatie van droogte en wind, legt hij uit. Vooral voor wie aan een bosrand woont, zit het gevaar vaak in kleine hoekjes.
Omdat door toenemende droogte het voor de brandweer steeds lastiger wordt om natuurbranden te bestrijden, wordt het volgens hem nog belangrijker dat mensen weten hoe ze zelf het brandgevaar zo klein mogelijk maken.
Conifeer in de hens
Zo is de beplanting een van de meest voorkomende risico's bij huizen, vertelt Noorland. Hij ziet het tijdens inspecties vaak misgaan met de bekende conifeer in de tuin.
"Mensen planten een kleine conifeer, die vervolgens na jaren tegen de gevel is aangegroeid", legt hij uit. Als daar een vonk in vliegt, bijvoorbeeld door een brand in de buurt of door vuurwerk, wordt de boom als het ware een fakkel die direct tegen het huis wordt gehouden.
'Brandstof' in dakgoot
Ook de dakgoot is een beruchte plek waar zich veel 'brandstof' verzamelt. Veel mensen maken netjes hun goten in het najaar schoon, maar de brandweerman adviseert om dit óók in het voorjaar te doen.
Als blad kurkdroog in de goot ligt en er vliegt een vonk in, dan heb je een dakbrand. En dan valt er niets meer te redden.brandweerman Klaas Noorland over het schoonhouden van de dakgoot
"Veel vegetatie laat juist in het voorjaar blad of naalden vallen. Als dat kurkdroog in de goot ligt en er vliegt een vonk in, dan heb je een dakbrand", waarschuwt hij. En dan valt er volgens hem niets meer te redden.
Ook gevaren binnen
Bovendien hoeft het gevaar niet altijd van buiten te komen, gaat Noorland verder. Hij noemt een glazen vaas in de vensterbank als voorbeeld: die kan bij scherp zonlicht en een lage luchtvochtigheid in huis als een brandpunt werken en bijvoorbeeld de bank in brand steken.
Ook na het barbecueën gaat het regelmatig mis, door onwetendheid. Hij herinnert zich een brand nadat asresten in een plastic container waren gegooid: "De bewoner dacht dat het vuur uit was, maar door broei vloog de container in brand. Via de heg en de zonwering sloeg het vuur naar binnen."
'Hele logische dingen'
Op de lange termijn moet Nederland anders worden ingericht om grote natuurbranden te voorkomen. De brandweer pleit voor meer loofbomen zoals de tamme kastanje of hazelaar in plaats van naaldhout. "Dat blad bevat meer vocht en brandt minder snel", legt Noorland uit.
Maar omdat de natuur zich natuurlijk niet in 1 dag kan aanpassen, is de eigen verantwoordelijkheid van mensen nu belangrijker dan ooit, benadrukt de brandweerman tot slot. "Het zijn hele logische dingen, maar je staat er als gewone burger vaak gewoon niet bij stil."