BBB-plannen van de baan: wat komt er terecht van hun beloftes? 'Weten dat ze het straks niet meer voor het zeggen hebben'

"Ik vind het heel erg jammer dat het in het zicht van de haven op deze manier strandt", zegt Wiersma vandaag na afloop van de ministerraad over het mestplan. "Maar dit is de realiteit waarmee ik te dealen heb en dat doe ik."

Einde conflict

Met het besluit komt een einde aan conflict dat zich al wekenlang voortsleept, zowel binnen het kabinet als in de Tweede Kamer. Want als het aan de landbouwminister had gelegen, konden boeren vanaf komend jaar in bepaalde delen van Nederland meer mest uitrijden. Maar in de Tweede Kamer én bij coalitiepartij VVD leeft de angst dat de waterkwaliteit in Nederland daardoor te veel zou achteruitgaan.

Na de ministerraad moest BBB'er Wiersma ook toegeven dat het voorlopig niet lukt om de zogeheten 'rekenkundige ondergrens' per 1 januari te verhogen. Door die norm te verhogen kunnen boeren meer stikstof uitstoten zonder daarvoor een vergunning nodig te hebben. We stelden vier vragen aan politiek duider Marloes Lemsom over deze ontwikkelingen.

1. De BBB heeft veel beloftes gedaan. Waardoor krijgen ze dit niet voor elkaar?

"Wiersma zelf is ook duidelijk teleurgesteld", begint Lemsom. "Ze geeft ook toe dat ze zich aan de kant gezet voelt. Ze heeft de afgelopen maanden ervoor geprobeerd te zorgen dat boeren toch meer mest mogen gaan uitrijden op plekken waar het water volgens haar schoon genoeg is. De VVD-ministers willen dat niet, want zij voelen meer voor het belang van schoon water voor iedereen dan het belang van het uitrijden van meer mest voor boeren."

Ze gaat verder: "Dat eindigde in een patstelling in het demissionaire kabinet, en toen gaf de Tweede Kamer gisteravond de doorslag: we nemen nog even geen besluit, een nieuw kabinet mag ermee aan de slag. Wat voor boeren natuurlijk betekent: nog langer onzekerheid."

2. En ook het verhogen van de stikstofgrens is dus niet gelukt, bleek vandaag?

"Dat klopt. Wiersma wil de rekenkundige ondergrens van 0,005 mol verhogen naar 1 mol stikstof. Ondernemers kunnen dan meer stikstof uitstoten zonder een vergunning te hoeven aanvragen", legt Lemsom uit.

"Volgens de BBB zou een groot deel van de stikstofcrisis hiermee kunnen worden opgelost. Ook de VVD vindt dat die norm omhoog moet. Maar de landbouwminister moest vandaag toegeven dat de plannen hiervoor verder uitgewerkt moeten worden. Het gaat niet meer lukken die grens per 1 januari te verhogen. Ze laat dit waarschijnlijk zelfs aan een volgend kabinet."

3. De slogan van de BBB was deze verkiezingen 'BBB levert', maar wat zien de boeren daarvan terug?

Daar is de politiek verslaggever duidelijk over: "Eigenlijk heel weinig. Want de onzekerheid bij boeren is er nog net zo goed als voordat de BBB het kabinet in ging. Niet alleen op het gebied van mest, maar ook op het gebied van stikstof, en het lijkt er niet op dat het de BBB nog gaat lukken dat deze kabinetsperiode op te lossen."

4. Hoe gaat de partij om met die nederlagen?

"Vooral door te zeggen dat het toch niet de schuld is van de partij zelf", ziet Lemsom. "BBB weet ook dat zij het niet meer voor het zeggen hebben, als er straks een nieuw kabinet komt."

"En dus proberen ze in de media te komen met nieuwtjes over de wolf en wil Wiersma haar stempel drukken nu het nog kan. Het is vooral een partij die zelf ook wel weet dat haar macht tanende is", zegt Lemsom tot slot. "En met de gemeenteraadsverkiezingen die al in maart zijn is dat geen lekker uitgangspunt."