Amerikaanse senator Bernie Sanders waarschuwt Europa voor politieke invloed van 'superrijken': 'Ze ondermijnen onze democratie'

Superrijken die macht en invloed hebben, stopt volgens de 84-jarige senator dus niet aan de Amerikaanse grens. Hij adviseert Nederland daarom: "Zorg dat je land een sterke democratie blijft en niet wordt bestuurd door een paar miljardairs."

Op bezoek bij Bernie Sanders

Amerika-verslaggever Tom van 't Einde ontmoet Sanders in een onopvallend rijtjeshuis net buiten het centrum van Washington D.C. Binnen valt direct op dat dit geen standaard politiek hoofdkwartier is. Geen marmeren vloeren of glimmende lobby's, maar muren vol met campagnefoto's. Het zijn de beelden van een man die stadions vult met jonge mensen die aan zijn lippen hangen.

We spraken hem over zijn nieuwe boek 'Tegen de Oligarchie' dat net in het Nederlands is vertaald en vragen hem of we ons ook in Europa zorgen moeten maken over oligarchen.

Macht van 1 procent

De cijfers die Sanders opnoemt, zijn duizelingwekkend. In de VS bezit de rijkste 1 procent meer dan de onderste 93 procent van de bevolking samen, vertelt hij. "Neem iemand als Elon Musk, één persoon die meer vermogen bezit dan de onderste 53 procent van alle Amerikanen."

In de 40 jaar dat Sanders in de politiek zit, zag hij de rijken alleen maar rijker worden. Volgens hem zijn de Verenigde Staten veranderd in een oligarchie: een land waar een klein groepje superrijken de touwtjes in handen heeft.

Overal ter wereld

En dat gebeurt ook dichter bij huis, in Europa. "Het is een groot gevaar overal ter wereld", merkt de senator op. "Nooit eerder in de geschiedenis bezaten zo weinig mensen zoveel rijkdom en daarmee dus ook zoveel macht."

Volgens Sanders hebben zij controle over de media en daarmee wat burgers zien en lezen. We zien ook steeds meer de politieke gevolgen hiervan, zegt hij. "Miljardairs geven astronomische bedragen uit om kandidaten die hen niet aanstaan te verslaan en hun eigen vrienden in het zadel te helpen."

'Ze ondermijnen onze democratie'

"Mensen denken bij het begrip oligarchie vaak aan Vladimir Poetin en zijn vrienden", zegt hij over de Russische president. "Maar het zal je verbazen: we hebben hier in de Verenigde Staten ook oligarchen. En ze ondermijnen op dit moment onze democratie."

Hij komt direct met een voorbeeld: "Stel dat jij het tegen mij opneemt in een verkiezing. De media, die in handen zijn van de miljardairs, steunen mij. En diezelfde miljardairs pompen ook nog eens enorme bedragen in mijn campagne. Dan ga je nooit van me winnen. Nooit. Ik zal altijd winnen."

Het verzet groeit

Hoewel de invloed van de superrijken onder president Donald Trump lijkt toegenomen, ziet Sanders ook een tegenbeweging. Hij wijst op de recente 'No Kings'-demonstraties tegen de regering waar zo'n 8 miljoen mensen aanwezig waren. Het was volgens Sanders de grootste demonstratie in de Amerikaanse geschiedenis.

"Trump doet het slecht in de peilingen en Republikeinen verliezen lokaal terrein. Steeds meer mensen staan op en zeggen 'nee' tegen autoritaire regimes."

Kritiek op Democraten

Tegelijkertijd is Sanders ook kritisch op de Democratische Partij. "Nog geen 60 jaar geleden stond die partij symbool voor de Amerikaanse arbeidersklasse.". Dat zijn ze volgens hem niet meer.

"De afgelopen jaren is het meer een 'corporate' partij geworden. Een te groot deel van de partijtop is te veel bezig met het grote bedrijfsleven." Die koers leidde tot diepe frustratie: de Democraten beloofden keer op keer verandering voor de gewone man, maar leverden niet.

Hoop uit New York

Maar er is hoop, zegt Sanders, en hij wijst naar New York. Daar versloeg 34-jarige Zohran Mamdani het politieke establishment en werd hij tot burgemeester gekozen. "Mamdani nam het op tegen de Democratische partij, de Republikeinen, de president én het grote geld. En hij won. Dat voorbeeld moeten we overal volgen."

Het antwoord op de oligarchen is volgens Sanders dan ook simpel: de macht terugpakken. "Dat begint bij een eerlijke belasting op vermogen. Miljardairs mogen niet langer onze economie, politiek en media beheersen. Wij geloven in democratie, niet in het recht van de rijkste."

Advies aan Nederland

Heeft de senator tot slot nog advies voor de EenVandaag kijker? "Houd in je achterhoofd dat de oligarchie een internationaal fenomeen is." Met andere woorden, aldus Sanders, zorg ervoor dat landen een sterke democratie zijn en niet door een paar rijke mensen worden bestuurd.

"En onthoud: Trump spreekt niet namens alle Amerikanen. Het gros van de Amerikanen heeft Europese wortels. We voelen ons sterk verbonden met Europa. Wij willen juist een betere verstandhouding tussen de Verenigde Staten en Europa.