
Afleiding vaak oorzaak van auto-ongelukken: naast telefoon ook steeds meer door ingebouwd scherm
Bij ongeveer 1 op de 3 auto-ongelukken was de bestuurder afgeleid, blijkt uit onderzoek van verzekeraar Allianz. Maar dat komt niet alleen door de smartphone: ook de schermen in moderne auto's vragen steeds meer onze aandacht. "Afleiding kan fataal zijn."
Steeds meer auto's hebben een zogenaamd 'infotainmentscherm' achter of naast het stuur. Daarop kunnen bestuurders bijvoorbeeld navigeren of muziek selecteren, maar ook belangrijke functies aan- of uitzetten. Maar dat scrollen leidt af: "We hebben de telefoon nu in de auto gebouwd."
1 op 3 ongelukken
Bij Allianz maken ze zich zorgen om deze ontwikkeling. De verzekeraar deed onderzoek naar de rol van afleiding in verkeersongevallen. Daarvoor werd een Duitse database met 34.000 geregistreerde ongevallen ingedoken. De verrassende uitkomst: in slechts 1,4 procent was afleiding als officiële oorzaak vastgesteld.
"Ons team dacht: dat kan niet waar zijn", vertelt Allianz-onderzoeker Erik Boertjes. Daarom werden er aanvullende enquêtes afgenomen en praktijktesten en simulaties gedaan. En toen kwam er een heel ander beeld naar voren: bij 1 op de 3 ongelukken speelt afleiding een rol.
Functies 'verstopt'
De laatste jaren vervangen autofabrikanten in toenemende mate fysieke knoppen door touchscreens. "Er zijn momenteel auto's op de markt waarbij het aanzetten van de ruitenwissers verstopt zit in een scherm", noemt Boertjes als voorbeeld.
Dan moeten bestuurders dus naar een scherm kijken voor onmisbare functies. Wat bovendien nog een stuk lastiger is als je in een auto rijdt die niet van jou is, zoals een huurwagen. "Dan moet je gaan zoeken en dat is gewoon gevaarlijk", benadrukt hij.
'Met ogen dicht rijden'
Veel mensen zullen denken: een paar seconden op een scherm kijken, hoeveel kwaad kan dat? Nou, echt heel veel, weet de onderzoeker. Hij legt uit dat als je bij 100 kilometer per uur 3 seconden wegkijkt, je eigenlijk 80 meter met je ogen dicht rijdt. "Dat kan fataal zijn."
Boertjes geeft als voorbeeld een kind dat plotseling oversteekt. Bij een alerte automobilist is de kans op een aanrijding bijna 4 procent. Als een bestuurder een paar drankjes op heeft (0,8 promille), stijgt dat risico naar meer dan 6 procent. Bij een afgeleide bestuurder: ruim 11 procent.
Veiligheid voorop
Allianz roept autofabrikanten daarom op om functionaliteit weer voorrang te geven boven ontwerp. Euro NCAP, een onafhankelijke organisatie die auto's test op veiligheid, kan zich in die oproep vinden. "Veiligheid voorop stellen, daarna pas denken over hoe het er mooi en strak uitziet", zegt verkeerspsycholoog Ilse Harms.
Euro NCAP geeft een veiligheidsscore aan voertuigen, met vijf sterren als hoogste beoordeling. "We kijken naar een heleboel facetten die samen zorgen dat een auto veel veiliger wordt", legt ze uit.
Positieve kanten
Een geavanceerd infotainmentscherm leidt volgens haar niet direct tot een lager aantal sterren. "Maar het is wel lastiger om vijf sterren te behalen als je een slechte interface hebt gemaakt als autofabrikant."
Dit soort systemen hebben namelijk ook positieve kanten, zegt Harms. "Stel dat de bestuurder een keer faalt, en we zijn als mensen nou eenmaal feilbaar, dan kunnen die systemen ook ingrijpen om te voorkomen dat het tot een ongeluk leidt."
Fysieke knoppen
Toch ziet ook Euro NCAP dus liever dat niet alles in auto's wordt vervangen door schermen, vertelt ze. "Dat gaat vooral over knoppen die belangrijk zijn om de auto te bedienen." De beoordeling van de organisatie gaat volgens haar daarom een stap verder dan de wettelijke regels.
"Op die manier proberen we autofabrikanten te stimuleren om meer veiligheid in te bouwen", vertelt Harms. Dat lukt ook, zegt ze: de meeste fabrikanten zijn gemotiveerd om vijf sterren te halen, aangezien de consument zo kan zien welke auto's het beste scoren op veiligheid.
'Ook taak van bestuurder'
Maar niet alleen autofabrikanten zijn verantwoordelijk voor de veiligheid op de weg, zegt Allianz-onderzoeker Boertjes. Ook bestuurders hebben volgens hem de taak om voorzichtig en oplettend te zijn tijdens het rijden. En daar zijn veel automobilisten zich ook wel van bewust.
In het onderzoek van de verzekeraar gaf 86 procent aan zichzelf de belangrijkste factor te vinden als het gaat om veiligheid. Boertjes geeft tot slot nog het advies: "Houd je handen aan het stuur, je ogen op de weg en je hoofd bij het rijden."