'Zelfs Jomanda had dit niet kunnen voorspellen'

Wat in 2002 zichtbaar werd – 26 zetels voor de Lijst Pim Fortuyn – is een gegeven geworden. Anders gezegd, de politieke buit wordt niet langer meer verdeeld tussen het CDA, de PvdA en de VVD. De 'grote drie' werden in 2002 door de burger afgestraft en kregen samen 90 zetels.

De ontevreden kiezer zocht z'n heil bij de Lijst Pim Fortuyn, die de tweede partij van het land werd. Een aardverschuiving van tijdelijke aard, zo dachten sommigen. Door intern geklungel implodeerde de LPF en na de val van het eerste kabinet Balkenende herstelden de drie traditionele partijen zich en kwamen op 114 zetels.

Maar het was een tijdelijke opleving. Het post-Fortuynisme zette door. In 2006 kregen 'de grote drie' samen 96 zetels en dit jaar was er weer een electorale terugtocht en kregen ze 82 zetels. Dit jaar werd de aardverschuiving veroorzaakt door de PVV die met 24 zetels, de derde partij van het land is geworden. De PVV werd meteen een key-player op het Binnenhof en maakte met gedoogsteun een VVD-CDA-kabinet mogelijk. Mark Rutte is nu de premier. Een jaar geleden vroegen Binnenhof-watchers zich nog af of Mark Rutte niet stilaan naar ander werk zou gaan uitzien.

Een turbulent jaar dus. Wouter Bos die in januari al een oorlogsverklaring uitsprak door niet te wijken over Afghanistan. Het onderwerp waarop het kabinet uiteindelijk viel. Felicitaties kwamen er alleen van de Taliban, want verder begreep niemand iets van deze PvdA-strategie. Zelfs de PvdA-ministers vonden dat de val op de Afghanistan-missie niet echt nodig was. Maar het was de druppel. Het kabinet Balkenende, Bos, Rouvoet had teveel stijfkoppen aan de leiding. Teveel Vrije Universiteit hoor je wel eens zeggen. Een kabinet waarin het wantrouwen het enige gemeenschappelijke was. Niemand hield echt van elkaar. Over alles was ruzie.

Over het Irak-onderzoek, wat er uiteindelijk in 2010 kwam, maar zelfs de conclusies veroorzaakte heisa in de coalitie. Het ontslagrecht, de bezuinigingen en ik ben nog heel veel andere onderwerpen vergeten, over alles was gedoe. De uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen, want die hadden we ook nog dit jaar, toonde al aan dat de kiezer 'klaar 'is met de PvdA en het CDA. De VVD werd langzaam maar zeker de lachende derde.

En natuurlijk de PVV van Geert Wilders. Deze laatste wordt en werd, ondanks wat schandaaltjes in de fractie , slapend rijk. Tijdens de Tweede Kamerverkiezingen werd vooral afgerekend met het CDA en Balkenende in het bijzonder. Het CDA verloor 20 zetels en halveerde. Nog vóór de verkiezingen gaf Wouter Bos op. Tot ieders verrassing en vooral tot ieders verbazing. Het gezin riep, zo was de verklaring. Waar en ook onwaar. Inmiddels heeft Wouter Bos alweer een nieuwe baan. Fulltime, al doet hij dat in vier dagen naar het schijnt.

De PvdA leek vervolgens met Job Cohen even de Messias in huis te hebben. Hij stuntelde op de televisie, maar hij kreeg het voordeel van de twijfel en de PvdA rekende er op met hem een premierskandidaat te hebben. Dat werd ie ook bijna. Maar bijna is te weinig. Balkenende exit, Bos exit, Cohen niet exit maar ook geen bonus, Femke Halsema van GroenLinks die aankondigde exit te gaan, een kabinet wat niemand verwachtte, waar het CDA intern door in crisis raakte, een formateur (Lubbers) die net als de Koningin – al weten we dat uiteraard niet zeker – niets van dit kabinet moest hebben ook al zit het er toch. Een economische crisis, geen WK-voetbal, en Ajax en Feijenoord in crisis. Inderdaad, Jomanda had het niet kunnen voorspellen. We zijn nu al benieuwd naar 2011, al moeten we deze dagen zo alles op een rijtje lezend nog wel even bijkomen van 2010.

Kees Boonman

Commentator EenVandaag